İsrail'in İran'a yönelik bilinen son saldırıları geçtiğimiz haziran ayında gerçekleşmişti. ABD ordusu mayıs ayında İran'a karşı yürüttüğü büyük çaplı saldırıları büyük oranda sonlandırmış olsa da İran limanlarına uygulanan abluka kapsamında misilleme niteliğindeki karşılıklı saldırılar o tarihten bu yana devam ediyor. İran ise buna karşılık Hürmüz Boğazı ve çevresindeki ticari gemileri hedef almayı sürdürüyor; bu durum küresel enerji piyasalarında ciddi çalkantılara yol açmaya devam ediyor.
"İRAN'IN UÇAKLARA SALDIRMASINI BEKLEDİLER"
Yabancı basında yer alan bilgilere göre ABD'li yetkililer İsrail'in geçtiğimiz günlerde Suriye ve Irak üzerinden İran'a doğru gerçekleştirdiği uçuşlardan haberdardı ve İsrail'i İran'ın uçakları tespit edebileceği konusunda uyarmıştı. Axios'un haberine göre bazı ABD'li kaynaklar, İsrail'in İran hava savunmasının uçaklara ateş açmasını umduğu ve bu durumu İran'a yönelik geniş çaplı yeni bir saldırı başlatmak için meşru bir gerekçe olarak kullanmayı hedeflediği izlenimini taşıdıklarını belirtti.
ABD basınında yer alan bilgilere göre olası İran saldırısı ihtimalini güçlendiren bir diğer emare ise ABD donanmasının bölgedeki yeni görevlendirmeleri. Fox News, ismini vermek istemeyen ABD'li yetkililere dayandırdığı haberde bölgeye yeni bir uçak gemisi görev grubu konuşlanacağını, ek takviye güçlerle birlikte kısa süre içinde Orta Doğu'daki asker sayısının 10 bine yakın artacağını paylaştı. Son zamanlarda Orta Doğu'da ABD askeri hava faaliyetlerinde artış olduğuna dair işaretler de var. Gözlemciler, özellikle bölgedeki ve Avrupa'daki üslere önemli miktarda havadan yakıt ikmal uçağının geldiğini ve bunun olası yeni bir büyük hava harekâtı için kritik önem taşıdığını belirtiyor.
Uzmanlara göre yeni bir çatışma dalgasından en ciddi şekilde etkilenecekler arasında Körfez ülkeleri bulunuyor. Şubat ayında başlayan çatışmalarda Körfez'de bulunan ülkelerin neredeyse tamamının İran tarafından hedef alındığı, bu ülkelerde bulunan enerji tesislerinin ve ABD üslerinin füze ve insansız hava araçlarının hedefi olduğu biliniyor. Uzmanlara göre yaşanacak yeni bir çatışmada Körfez ülkeleri yine İran misillemelerinin ilk hedefi olacak, ancak süreçte söz sahibi olmakta zorlanacak. Middle East Eye'a konuşan Ummanlı uzman Abdullah Baabood, çatışmanın yeniden başlaması ihtimali hakkında konuşurken "Bu durum Körfez için yıkıcı olur. Şimdiden bölgede ciddi ekonomik sıkıntılar yaşanmaya başladı." ifadelerini kullandı.
İRAN, YERALTI TESİSLERİ İNŞA ETMEYE DEVAM EDİYOR
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik yeni saldırılara başlayacağı yönünde spekülasyonlar devam ederken Tahran ise ülke geneline yayılan yeraltı tesislerinin inşasına devam ediyor. Son uydu görüntülerine göre İran; dağın içine oyulmuş ve savaş uçaklarına, insansız hava araçlarına, hatta olası seyir ve balistik füzelere barınak sağlayan korunaklı "Kartal 44" yer altı hava üssündeki onarım ve genişletme çalışmalarına devam ediyor. Söz konusu üssün, bu yıl içinde en az üç kez hava saldırılarının hedefi olmasına rağmen yeniden faaliyete geçirilmesi için çalışmalar devam ediyor.
İran’ın 1979 devriminin yıl dönümüne atfen "Kartal 44" adını verdiği bu stratejik tesis, ilk kez Şubat 2023’te devlet medyası tarafından "ülkenin en yeni yer altı hava üssü" olarak tanıtılmıştı. Devrim Muhafızları yerine doğrudan düzenli orduya bağlı olan üs; Hürmüz Boğazı’nın yaklaşık 160 kilometre kuzeybatısında, Hürmüzgan eyaletindeki Zağros Dağları’nın eteklerinde, yerin derinliklerine inşa edilmiş durumda. Savaş uçaklarına, füze sistemlerine ve İHA’lara ev sahipliği yapan üssün açılışında konuşan dönemin Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Muhammed Bakıri, İsrail ve ABD’ye gözdağı vererek olası bir saldırıya bu üsten yanıt verileceğini söylemişti. Bakıri, İsrail'in Haziran 2025’te düzenlediği harekâtın ilk gününde hayatını kaybetmişti.
İran’ın çatışmalara verilen arada onardığı tek tesis Kartal 44 değil. Mayıs ayının sonu itibarıyla Tahran yönetiminin, "füze şehirleri" de dâhil olmak üzere 18 yer altı tesisinde vurulan 69 tünel girişinden 50'sini temizlediği ve bu sayının günümüzde çok daha fazla olduğu belirtiliyor. Uydu görüntülerinde Kangavar, Dezful ve Kirmanşah yakınlarındaki stratejik üslerde hummalı bir yeniden inşa, kazı ve onarım çalışması yürütüldüğü görülüyor. İsrailli Tuğgeneral Ran Kochav konuya ilişkin değerlendirmesinde, İran'ın etkileyici bir sanayi ve yeniden inşa kapasitesine sahip olduğunu belirterek "Mühimmat stoklarını yeniden doldurdular." ifadelerini kullandı. Yaklaşık 8 aydır devam eden çatışmaların akıbetinin ne olacağı henüz bilinmiyor olsa da birçok uzman her iki tarafın da hazırlık aşamasında olduğuna dikkat çekerek mevcut krizin ilerleyen dönemde yeniden tırmanabileceğini vurguluyor. Durumun nasıl gelişeceğini ise zaman gösterecek.
