ABD yönetimi, Sibirya'daki İrkutsk Veba ile Mücadele Enstitüsü'nde çalışan 28 yaşındaki laboratuvar teknisyeninin ölümünün ardından Rusya'dan daha fazla bilgi istedi. Moskova'nın sınırlı bilgi paylaşması Washington'daki endişeleri artırırken, ABD'li yetkililerin, olayın olası biyolojik risklerini ve patojenin değiştirilmiş olma ihtimalini araştırdığı kaydedildi. Rusya ise temaslı kişilerde veba tespit edilmediğini ve salgın riski bulunmadığını açıkladı.
CNN'de yer alan habere göre ABD'li yetkililer, laboratuvar çalışanının ölümünün ardından olayın nedenini ve olası halk sağlığı risklerini belirlemek için bilgi toplamaya başladı. Washington, Rusya'dan bilgi talebini resmi diplomatik girişim seviyesine taşıdı.
ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, "Rus hükümetinden resmi olarak ek bilgi talep ettik" dedi.
Sözcü, "Ayrıca bilgi paylaşımı için dünyanın dört bir yanındaki diğer ülkelerle de resmi iletişim halindeyiz" ifadelerini kullandı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da Rusya'nın daha fazla bilgi paylaşması gerektiğini belirterek, "Rusya'nın dünyaya daha fazla bilgi paylaşması elbette ki bir zorunluluktur. Belki de düşündüğümüzden daha büyük bir olaydır. Bilmiyoruz, ancak elimizdeki sınırlı bilgiler ışığında şu anda spekülasyon yapmak pervasızlık olur diye düşünüyorum" dedi.
ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile konu hakkında "çok yakında" görüşeceğini söyledi. Trump, ABD kurumlarının "muhtemelen yarın" daha fazla bilgi vereceğini de belirtti.
Ancak Kremlin, Putin ile Trump arasında olayla ilgili planlanmış bir görüşme bulunmadığını açıkladı. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ayrıca olayla ilgili haberlerin önemli bölümünün yanlış olduğunu savundu ve resmi Rus sağlık makamlarının açıklamalarının takip edilmesini istedi.
ABD yönetimi şu ana kadar Rusya'dan sınırlı bilgi alabildi. ABD'li yetkililer, Moskova'nın elindeki tüm bilgileri paylaştığına ikna olmadı.
Washington'ın yanıt aradığı en önemli soru, 28 yaşındaki laboratuvar çalışanının ölümüne neyin neden olduğu.
Rus makamları çalışanın "nedeni belirlenemeyen zatürre" nedeniyle hayatını kaybettiğini açıkladı. Rospotrebnadzor, çalışanın temas ettiği kişilerde veba dahil tehlikeli bir patojen tespit edilmediğini bildirdi. Yaklaşık 200 kişi tedbir amacıyla karantinaya alınırken, binlerce testin ardından önlemler büyük ölçüde kaldırıldı.
Enstitüde veba dışında kolera, şarbon ve bruselloz gibi tehlikeli hastalıklar da araştırılıyor.
ABD yönetimi ayrıca hastalığın herhangi bir şekilde değişime uğrayıp uğramadığını araştırıyor. Bu ihtimal, bir patojenin özelliklerinin laboratuvar ortamında değiştirilmesini ifade eden "işlev kazanımı" çalışmalarını gündeme getiriyor.
Olayın biyolojik silah araştırmalarıyla bağlantılı olup olmadığı da Washington'ın üzerinde durduğu başlıklardan biri.
CNN'e konuşan eski Beyaz Saray COVID-19 Koordinatörü ve biyogüvenlik uzmanı Ashish Jha, Rusya'nın geçmişte kapsamlı bir biyolojik silah programı yürüttüğünü ve İrkutsk'taki tesisin geçmişinin soru işaretleri oluşturduğunu söyledi.
Jha, "Rusya'nın çok güçlü bir biyolojik silah programı var. Son yıllarda bu programı genişletiyor" dedi.
Jha, İrkutsk'taki tesisin geçmişte antibiyotiklere dirençli veba bakterileri geliştirmeye yönelik çalışmalar yürüttüğüne ilişkin veriler bulunduğunu belirtti. Ancak bu çalışmaların başarılı olup olmadığının bilinmediğini söyledi.
Jha, "Bu, kesinlikle biyolojik silah laboratuvarı olduğu anlamına gelmiyor. Ancak daha fazla bilgiye ihtiyacımız olduğunu gösteren yeterince işaret var" ifadelerini kullandı.
ABD'li yetkililer, olası bir mutasyon veya laboratuvar kaynaklı değişiklik ihtimalini de inceliyor.
Yetkililer ve uzmanlar, geleneksel pnömonik vebanın antibiyotiklerle tedavi edilebildiğini belirtiyor. Ancak patojenin değiştirilmiş bir versiyonunun ortaya çıkması halinde mevcut tedavilerin ne kadar etkili olacağı konusunda belirsizlik bulunuyor.
Epidemiyolog Jennifer Nuzzo da olayın ABD ve diğer ülkelerin sağlık krizlerine müdahale kapasitesinin zorlandığı bir dönemde yaşandığına dikkat çekti.
Laboratuvar çalışanının tedavi edildiği hastanenin karantinaya alındığı ve yaklaşık 200 kişinin gözetim altında tutulduğu bildirildi. Bu gelişme, ABD'deki endişeleri daha da artırdı.
Ancak Rusya, olayın bir salgına dönüştüğüne ilişkin kanıt bulunmadığını açıkladı. Rospotrebnadzor, temaslı kişilerde veba tespit edilmediğini ve yaklaşık 5 bin testte tehlikeli bir patojene rastlanmadığını bildirdi. Dünya Sağlık Örgütü de mevcut bilgilere göre genel halk için riskin düşük olduğunu belirtti.
