Haberler.com Washington Temsilcisi Rona Doğan Sural, Melis Yaşar'ın sunduğu programda ABD ve dünya gündemindeki kritik gelişmeleri değerlendirdi. Amerikan hava sahasında yaşanan ve binlerce uçuşu etkileyen teknik arızadan 19 Kasım'da yapılması planlanan ABD-Rusya-Çin zirvesine kadar birçok önemli başlık ele alındı. Sural, teknoloji devi Nvidia hakkındaki casusluk ve çip ihracatı iddialarının ABD'de ulusal güvenlik tartışmalarını beraberinde getirdiğini de anlattı.

ABD'DE 4 SAATİ AŞAN UÇUŞ KRİZİ PANİĞE NEDEN OLDU

ABD'de hava trafiğini etkileyen teknik arıza nedeniyle uçuşların 4 saatten uzun süre durdurulduğunu belirten Sural, yaşanan paniğin 11 Eylül saldırıları sonrasındaki atmosferle karşılaştırıldığını söyledi.

Yetkililerin açıklamalarının gecikmesi nedeniyle milyonlarca insanın gelişmeleri endişeyle takip ettiğini ifade eden Sural, ilk açıklamalarda herhangi bir sabotaj veya dış müdahale bulgusuna rastlanmadığının bildirildiğini aktardı.

Sural, havacılık altyapısında kullanılan bazı sistemlerin yaklaşık 50 yıllık olduğuna dikkat çekerek yaşananların yalnızca ABD'yi değil, küresel hava ulaşımını da etkilediğini vurguladı.

KRİZİN ETKİLERİ GÜNLERCE SÜRDÜ

Cuma günü yaşanan arızanın etkilerinin hafta sonu boyunca devam ettiğini anlatan Sural, pazartesi günü itibarıyla da yaklaşık bin uçuşun ertelendiğini veya iptal edildiğini belirtti.

ABD Başkanı Donald Trump'ın yaşananlardan Biden yönetimini sorumlu tuttuğunu aktaran Sural, Trump'ın hava trafik sistemlerinin yenilenmesi için gerekli bütçenin çıkarılması çağrısında bulunduğunu söyledi.

HAVA TRAFİĞİ SİSTEMLERİ İÇİN 50 MİLYAR DOLARLIK BÜTÇE TALEBİ

Sural, ABD Ulaştırma Bakanı'nın sistemlerin modernizasyonu için en az 50 milyar dolarlık bütçeye ihtiyaç duyulduğunu açıkladığını aktardı.

Daha önce ayrıldığı belirtilen 12,5 milyar dolarlık bütçenin kullanımına ilişkin tartışmaların sürdüğünü ifade eden Sural, mevcut altyapının yenilenmemesi halinde gelecekte daha büyük krizlerle karşılaşılabileceği uyarısında bulundu.

ABD, RUSYA VE ÇİN ARASINDA TARİHİ ZİRVE HAZIRLIĞI

Programın bir diğer önemli başlığı ise 19 Kasım'da Çin'de gerçekleştirilmesi planlanan ABD, Rusya ve Çin arasındaki üçlü görüşme oldu.

Sural, Donald Trump'ın 18 Kasım'da Çin'e gitmesinin beklendiğini belirterek üç ülkenin liderleri arasında yapılması planlanan görüşmenin tarihi önem taşıdığını söyledi.

Nükleer silahların sınırlandırılması ve İran meselesinin görüşmenin önemli gündem maddeleri arasında yer aldığını aktaran Sural, zirvenin bazı çevrelerce "Yalta 2" olarak nitelendirildiğini ifade etti.

ÇİN, NÜKLEER SİLAHLARIN SINIRLANDIRILMASINA MESAFELİ

ABD'nin nükleer silahların sınırlandırılmasına yönelik yeni bir anlaşmaya Çin'in de dahil edilmesini istediğini belirten Sural, Pekin yönetiminin ise bu yaklaşımı benimsemediğini söyledi.

Sural, Çin'in yaklaşık 600 nükleer savaş başlığına sahip olduğunu, ABD ve Rusya'nın ise çok daha büyük nükleer cephanelikleri bulunduğunu belirterek taraflar arasındaki bu farkın müzakereleri zorlaştırdığını anlattı.

Zirvenin Ukrayna ve Tayvan açısından da yakından takip edildiğini ifade eden Sural, görüşmeden hemen somut bir karar çıkmasının beklenmediğini dile getirdi.

TRUMP NEDEN RUSYA VE ÇİN İLE YAKINLAŞIYOR?

Melis Yaşar'ın Trump'ın iki ülkeyle aynı anda yakınlaşma stratejisine ilişkin sorusunu yanıtlayan Sural, Washington yönetiminin Rusya ve Çin arasındaki ilişkileri yakından takip ettiğini belirtti.

Rusya ve Çin'in birçok uluslararası konuda birlikte hareket ettiğini hatırlatan Sural, Trump'ın bu iki ülkeyle doğrudan temas kurarak küresel gelişmeler üzerinde daha fazla söz sahibi olmayı hedefliyor olabileceğini değerlendirdi.

Sural, Ukrayna'daki savaşın, Orta Doğu'daki gelişmelerin ve uluslararası ticarette yaşanan sorunların üç ülke arasındaki ilişkileri daha da önemli hale getirdiğini söyledi.

NVIDIA HAKKINDAKİ CASUSLUK İDDİALARI WASHINGTON'IN GÜNDEMİNDE

Programın son bölümünde, Nvidia ve Çin'e gelişmiş çip satışlarıyla ilgili iddialar ele alındı.

Sural, Nvidia'nın üst yönetimine ilişkin bir ilişki iddiasıyla başlayan tartışmaların, gelişmiş çiplerin Singapur merkezli Megaspeed adlı şirket üzerinden Çin'e ulaştırıldığı yönündeki suçlamalarla ulusal güvenlik boyutuna taşındığını anlattı.

Deşifrede Nvidia CEO'sunun istifa ettiği de öne sürüldü. Sural, söz konusu iddialarla ilgili soruşturmanın devam ettiğini ifade etti.

TRUMP YÖNETİMİNE YÖNELİK SORULAR ARTIYOR

Sural, Trump yönetiminin 2025 yılında söz konusu iddialardan haberdar edildiği ancak gerekli adımların atılmadığı yönünde suçlamalar bulunduğunu aktardı.

ABD Ticaret Bakanı'nın da tartışmaların merkezinde olduğunu belirten Sural, konuyla ilgili aralık ayında bir komite oturumunda soruları yanıtlamasının beklendiğini söyledi.

Sural, gelişmiş çiplerin savunma ve istihbarat alanlarında da kullanılabildiğini hatırlatarak iddiaların doğrulanması halinde meselenin yalnızca ticari değil, ulusal güvenlikle ilgili sonuçlar da doğurabileceğini vurguladı.

"DÜNYANIN GELECEĞİ AÇISINDAN ÖNEMLİ"

ABD, Rusya ve Çin arasındaki ilişkilerin küresel dengeler üzerindeki etkisine dikkat çeken Sural, üç ülkenin bir araya gelmesinin dünya siyaseti açısından önem taşıdığını ifade etti.

Washington'daki gelişmelerin yalnızca ABD'nin iç politikasıyla sınırlı olmadığını belirten Sural, hava ulaşımından nükleer silahlara, ticaretten teknoloji rekabetine kadar birçok alanda alınacak kararların tüm dünyayı etkileyebileceğini söyledi.