* Bu haber BBC Türkçe'de ilk kez 28 Ekim 2023'te yayımlandı.
“Müttefik kuvvetlerin Türk topraklarını tahliye tarihi yaklaşırken Ankara’daki durum pek çok ihtimale gebe.”
Bu ifadeler, İngiltere'nin İstanbul'daki yüksek komiseri Nevile Henderson’ın 25 Eylül 1923’te, Cumhuriyet'in kurulmasına yaklaşık bir ay kala İngiltere Dışişleri Bakanlığı'na gönderdiği mektupta yer alıyor.
İngiltere’deki arşivlerde bulunan dönemin gizli belgelerini inceledik ve İngiltere’nin o günlerde yaşananları nasıl gördüğünü araştırdık.
5,5 yıl süren işgal sona ererken İngilizlerin Türkiye’ye dair yazışmalarında öne çıkan birden fazla konu var. Mustafa Kemal ve Cumhuriyet fikrine karşı olanlar, Musul sorunu, Osmanlı borçları, Bağdat Demiryolu, Türkiye’deki gayrimüslim azınlıklar ve göçmenler bunlardan yalnızca birkaçı.
Peki Ekim 1923’e gelindiğinde, İngilizler Türkiye’de yönetim biçiminin değişmesini bekliyor muydu?
‘Mustafa Kemal’in Cumhuriyetçi olduğunu uçan kuş biliyor’
1923 Eylül’ünün son günleri… İşgal güçlerinin İstanbul’dan çekilme tarihi yaklaşıyor.
Mustafa Kemal, o günlerde yabancı basına verdiği röportajda "Türkiye'nin Ankara merkezli demokratik bir Cumhuriyet olacağını" söylüyor.
