Türkiye'nin Asya ile Avrupa arasında kesintisiz ticaret ağı kurmak için yaklaşık 20 yıldır sürdürdüğü dev ulaştırma hamlesi, Avrupa Birliği'nin sınır kapılarındaki darboğazlara, altyapı yetersizliklerine ve yeni ulaşım ağları açmamasına takılıyor. Orta Koridor, Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu, Marmaray, yeni otoyollar, köprüler ve liman bağlantılarıyla kıtalar arasında güçlü bir lojistik ağ oluşturan Türkiye, Irak üzerinden Avrupa'ya uzanacak Kalkınma Yolu Projesi'yle de bu yatırımları büyütmeye hazırlanıyor. Ancak milyarlarca dolarlık altyapı yatırımlarıyla hızlandırılmak istenen ticaret, Bulgaristan sınırında ağır işleyen gümrük işlemleri, yetersiz geçiş kapasitesi ve uzun TIR kuyrukları nedeniyle zaman kaybediyor.
125 SAATLİK BEKLEME
Avrupa'ya açılan en önemli kara yolu geçişlerinden Kapıkule-Kapitan Andreevo hattında yaşanan yoğunluk, sorunun boyutunu ortaya koyuyor. Uluslararası Nakliyeciler Derneği'nin (UND) yaptığı açıklamaya göre, Bulgaristan sınırındaki bekleme süreleri bazı dönemlerde 125 saate kadar yükseldi. Beş günü aşan bu gecikmeler, Türkiye'den Avrupa'ya mal taşıyan şirketlerin teslimat sürelerini uzatırken araç, yakıt, personel ve işletme maliyetlerini de artırıyor.
30 KİLOMETRELİK TIR KUYRUĞU
Avrupa Birliği sınırındaki altyapı yetersizliğinin son örneği Edirne'de yaşandı. Bulgaristan'ın Kapıkule karşısındaki Kapitan Andreevo Sınır Kapısı'nda başlattığı yenileme çalışmaları nedeniyle uluslararası taşımacılıkta yoğunluk Hamzabeyli Sınır Kapısı'na kaydı. 12 Ekim itibarıyla Hamzabeyli'de TIR kuyruğu 30 kilometreye ulaştı. Bulgaristan tarafındaki işlemlerin artan talebi karşılayamaması nedeniyle yüzlerce TIR Avrupa'ya geçiş için beklerken, sürücüler sınır kapısında yalnızca iki peronun hizmet verdiğini ve işlemlerin yavaş ilerlediğini belirtti.
HER SAAT EKONOMİK FATURA
Sınır kapılarındaki beklemeler yalnızca taşımacılık şirketlerinin değil, Avrupa'daki üretici ve ithalatçıların da maliyetlerini artırıyor. Bir günlük araç grubu için ortaya çıkan maliyet 936 bin, 48 saatlik gecikmenin maliyeti 1.87 milyon, 72 saatlik gecikmenin maliyeti ise 2.8 milyon euroya yükseliyor. Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği (IRU) da uzun beklemelerin tedarik zincirlerini yavaşlattığına ve sektörün kaynaklarını tükettiğine dikkat çekerek dijital gümrük uygulamalarının yaygınlaştırılmasını istedi. Bulgaristan, Avrupa'nın en yoğun kara sınır kapılarından Kapitan Andreevo'da modernizasyon çalışmalarına ağustos ayında başladı. 43 milyon euroluk yatırımla sınır kapısının kapasitesi yüzde 25 artırılacak. Her yıl bir milyondan fazla TIR'ın geçtiği kapıda, Bulgaristan'a giriş yönündeki ağır vasıta kontrol şeridi sayısı üçten yediye çıkarılacak. Projenin 2027 yazında tamamlanması hedefleniyor. Ancak yıllardır büyüyen ticaret hacmine karşı yeni kapasitenin henüz devreye girmemiş olması, Avrupa'nın ulaştırma altyapısındaki yatırım zamanlamasını yeniden tartışmaya açtı.
RUMEN POLİSİ TÜRK TIR'CILARI İSYAN ETTİRDİ
Türkiye'den Romanya'ya yük taşıyan TIR'cıların karşı karşıya kaldıkları rüşvet talebi ve haksız ceza uygulamaları Dışişleri ve Ticaret Bakanlıklarını harekete geçirdi. Rumen polisi tarafından bölgeden geçen neredeyse her TIR'dan rüşvet talep edilmesi nedeniyle şikayetler artarken, konu Romanya İçişleri Bakanlığı'na iletildi. Türk TIR sürücülerinin Romanya'da polis kontrolleri sırasında yaşadıklarını bildirdikleri sorunlar, iki ülke arasında resmi yazışmalara neden oldu. Ticaret ve Dışişleri Bakanlıklarınca, Romanya Hükümeti'ne iletilen mektuplarda Rumen polisi tarafından rüşvet talep edildiği ve haksız ceza uygulandığı yönündeki sürücü şikâyetlerinin arttığı belirtildi. Şikâyetler üzerine konu, Romanya İçişleri Bakanı Catalin Predoiu nezdinde gündeme getirildi. Temasların ardından Romanya İçişleri Bakanlığı Yolsuzlukla Mücadele Genel Müdürü Ovidiu Ciprian Antohe imzalı bir mektup, Türkiye'nin Bükreş Büyükelçiliği'ne gönderildi. Mektupta, sürücüler tarafından bildirilecek her vakanın değerlendirileceği taahhüt edildi. Mağduriyet yaşayan Türk TIR sürücülerinin başvurabilecekleri telefon ve e-posta bilgileri de paylaşıldı. Sürücüler, rüşvet talebi veya benzeri mağduriyetlerle karşılaşmaları halinde, 7/24 saat hizmet veren Yolsuzlukla Mücadele Çağrı Merkezi'ne başvurabilecek. Barış ŞİMŞEK - ANKARA
