ULUSLARARASI Adalet Divanı’nın (UAD) Myanmar’ın Arakanlı Müslümanlara soykırım uyguladığına hükmetmesi, Gazze Şeridi’nde üç yıldır milyonlarca Filistinliye cehennemi yaşatan İsrail’i telaşa sürükledi. İsrail basınında kararın, Güney Afrika’nın Gazze’de Filistinlilere soykırım uyguladığı gerekçesiyle İsrail’e karşı açtığı davada Tel Aviv’in savunmasını zayıflatabileceği endişesi ortaya çıkarken, üst düzey İsrailli yetkililer ise hükmü “tehlikeli bir emsal” olarak nitelendirdi. İsrail’e yönelik kararın 2030’dan önce çıkması beklenmese de Myanmar hükmünün yarattığı tedirginliğin İsrail’in peşini uzun süre bırakmayacağı belirtiliyor.
İsrail’in Gazze Şeridi’nde Filistinlilere, Myanmar’ın ise Arakanlı Müslümanlara yönelik gerçekleştirdiği katliamlar, saldırılarını meşrulaştırmak için öne sürdükleri “terörle mücadele” gerekçesi bakımından benzerlik taşıyor. İsrail, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te yaklaşık bin 200 kişinin ölümüne ve 250 kişinin rehin alınmasına yol açan saldırılarını gerekçe göstererek Gazze Şeridi’ne saldırı başlatmıştı. Güney Afrika, 29 Aralık 2023’te, Filistinlilere yönelik eylemlerin “soykırım niteliğinde” olduğunu belirterek UAD’de İsrail’e karşı dava açmıştı. Lahey’deki yargılamaya rağmen saldırılarını sürdüren İsrail, Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkesi de defalarca ihlal etmişti. Gazze Sağlık Bakanlığı’na göre saldırılarda 74 binden fazla Filistinli hayatını kaybederken, 175 binden fazla kişi ise yaralandı.
Myanmar’ın “adil olmadığını” savunduğu soykırım kararı İsrail basınında da endişelere neden oldu. İsrail merkezli Yedioth Ahronoth’a konuşan İsrailli yetkililer, kararın Güney Afrika’nın hukuki argümanlarını güçlendirebileceği uyarısında bulundu. Kararı “tehlikeli bir emsal” olarak nitelendiren yetkililer, “Bu karar, İsrail’e doğrudan uygulanamayabilecek ölçütler ve standartlar belirliyor ancak kapıyı açıyor. Bizim durumumuz daha karmaşık olsa da bu karar kesinlikle lehimize değil” ifadelerini kullandı. İsrail devlet televizyonu KAN da kararın katliamların tarafı olmayan Gambiya’nın açtığı dava sonucunda verilmesinin Güney Afrika’nın İsrail aleyhindeki başvurusu açısından önem taşıdığını belirtti.
Jerusalem Post’ta yer alan bir analizde ise kararın İsrail’in savunmasını “kısmen zayıflattığı” savunuldu. Analizde özellikle terörle mücadele gerekçesinin yeterli bir savunma oluşturmayabileceği belirtilerek, “Bir topluluğun bazı üyelerinin terör eylemlerine karışmış olması, o topluluğa yönelik saldırıların soykırım olarak değerlendirilmesine engel değil” ifadesi kullanıldı. Analizde, aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ve Maliye Bakanı Bezalel Smotrich gibi isimlerin “kışkırtıcı” açıklamalarının İsrail’in kendini savunmasını zorlaştırdığı belirtildi. Times of Israel ise UAD’nin soykırım kastını değerlendirirken geçmişteki ayrımcı uygulamaları, nefret söylemlerini ve sivillerin zorla yerinden edilmesini de dikkate aldığını belirtti.
İsrail’in korkularının Lahey’deki uzun yargı süreci boyunca daha da derinleşmesi bekleniyor. İsrail, üç yıldır süren davaya ilişkin yaklaşık bin sayfalık savunmasını ve UAD’nin yetkisine yönelik itirazlarını Mart 2026’da mahkemeye sundu. Güney Afrika’nın bu savunmaya yanıt vermek ve yeni delillerini sunmak için 22 Kasım 2027’ye kadar süresi bulunurken, İsrail’in de karşı yanıtını 22 Mayıs 2029’a kadar iletmesi gerekiyor. Yazılı aşamanın ardından yeni duruşmaların 2029’un sonlarında yapılabileceği, nihai kararın ise 2030’dan önce açıklanmasının beklenmediği belirtiliyor.
UAD’nin Myanmar hakkındaki soykırım kararına ABD ve Çin’den itirazlar yükselirken, Avrupa ülkelerinden ise destek mesajları yağdı. ABD Dışişleri Bakanlığı, kararın incelendiğini belirterek mahkemenin “siyasallaştırılmaması” çağrısında bulundu. Pekin ise mahkemenin yetki sınırlarını aştığını ve uluslararası hukuku gereğinden geniş yorumladığını öne sürdü. Avrupa Birliği (AB), kararı “tarihi” olarak nitelendirerek Myanmar’a hükmü gecikmeden uygulama çağrısı yaptı. İngiltere de mahkemeye tam desteğini açıkladı, Myanmar’ın savunma ataşesini ise sınır dışı ettiğini belirtti. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ise kararı “uluslararası adaletin bir göstergesi” olarak değerlendirdi.
BİRLEŞMİŞ Milletler (BM) Genel Kurulu, Filistin halkının kendi kaderini tayin etme ve bağımsızlık hakkını teyit eden karar taslağını kabul etti. Oylamada 162 ülke, tasarıya “evet” oyu verirken, 8 ülke “hayır” oyu kullandı, 8 ülke ise çekimser kaldı. Lehte oy kullanan ülkeler arasında Türkiye başta olmak üzere tüm Avrupa Birliği üye devletleri, Kanada, Avustralya ile Güney Amerika, Asya ve Afrika’daki ülkelerin çoğunluğu yer alırken, ABD, İsrail, Arjantin, Paraguay, Mikronezya, Nauru, Papua Yeni Gine ve Palau aleyhte oy kullandı.




