Rusya’nın Sibirya bölgesindeki İrkutsk kentinde bulunan Sibirya ve Uzak Doğu Veba ile Mücadele Araştırma Enstitüsü’nde çalışan 28 yaşındaki laboratuvar görevlisi Darya Shipilova’nın ölümü, uluslararası kamuoyunun dikkatini yeniden biyolojik araştırma tesislerine çevirdi.
2 Ekim’de hayatını kaybeden Shipilova'nın ölüm nedeni, Rus yetkililer tarafından ‘nedeni belirlenemeyen zatürre’ olarak açıklandı. Ancak genç kadının ölümünden önce laboratuvarda tehlikeli bir patojenle temas etmiş olabileceğine ilişkin iddialar, olayın sıradan bir sağlık vakası olmayabileceği yönünde soru işaretleri yarattı.
Russia has been accused of covering up the death of a laboratory technician from a suspected plague leak. Darya Shipilova, 28, was diagnosed with pneumonia of “unknown” origin, according to Rospotrebnadzor, the Russian agency that handles infectious diseases. Russian authorities later downplayed reports despite multiple media outlets finding possible links between the death and a lab accident. 🔗 https://t.co/BQORePsHSa
Rus basınında yer alan ve bağımsız olarak doğrulanamayan haberlere göre Shipilova, hastalanmasından yaklaşık bir hafta önce laboratuvarda Yersinia pestis bakterisi içeren bir deney tüpünü yanlışlıkla kırdı. Söz konusu bakteri, vebaya neden olan etken olarak biliniyor. Ölümün ardından Shipilova ile temas kuran yaklaşık 200 kişi de tedbir amacıyla karantinaya alındı. Enstitüde çalışan bazı personelin izolasyona tabi tutulduğu, hastanelerde ise çeşitli kısıtlamalar uygulandığı bildirildi.
Rusya Federal Tüketici Haklarını Koruma ve İnsan Refahını Denetleme Servisi (Rospotrebnadzor), Shipilova’dan alınan örneklerde mesleki faaliyetleriyle bağlantılı herhangi bir mikroorganizmaya rastlanmadığını duyurdu. Yetkililer ayrıca enstitüde tehlikeli patojenlerin karıştığı bir laboratuvar kazasına ilişkin bulgu elde edilmediğini bildirdi.
Blame It on the Meat: Sverdlovsk and the Limits of Intelligence on Russian Bioweapons https://t.co/qUEdN9rva6 via @Defense Domain
RUSYA’NIN BİYOLOJİK ARAŞTIRMA TESİSLERİ YENİDEN GÜNDEMDE
Sibirya’daki son olay, Rusya’nın biyolojik araştırma altyapısına yönelik uluslararası şüpheleri de yeniden gündeme taşıdı. Ken Alibek, Rusya’nın biyolojik silah araştırmaları yürüttüğüne ilişkin şüphelerin göz ardı edilmemesi gerektiğini savunuyor. Alibek, ülkede büyük ölçekli biyolojik araştırma tesislerinin varlığına ve bu altyapıya yapılan yatırımlara dikkat çekiyor.
ABD yönetimi de Rusya’nın Sovyetler Birliği’nden kalan biyolojik silah programını tamamen sona erdirdiğinin doğrulanmadığını savunuyor. Washington, geçmişte askerî amaçlı araştırmalarla ilişkilendirilen bazı tesislerin modernize edildiğine ilişkin endişelerini dile getiriyor. Bu kapsamda dikkat çeken tesislerden biri, Moskova'nın kuzeydoğusunda bulunan Sergiev Posad-6 kompleksi.
Washington Post’un 2024 yılında uydu görüntüleri üzerinden yaptığı incelemede, tesiste 2022’den itibaren kapsamlı inşaat faaliyetleri yürütüldüğü ortaya konuldu. Gazetenin analizine göre, 250 bin metrekareyi aşan alanı kapsayan 10 yeni binanın inşasına başlandı. Bazı yapıların yüksek güvenlikli biyolojik araştırma laboratuvarlarının özelliklerini taşıdığı değerlendirildi. Söz konusu görüntüler, Rusya'nın biyolojik araştırma faaliyetlerine ilişkin uluslararası tartışmaları daha da artırdı.
Ancak tesislerdeki inşaat faaliyetleri tek başına biyolojik silah üretildiğini kanıtlamıyor. Rusya'nın mevcut araştırmalarının niteliği ve askeri amaç taşıyıp taşımadığı konusunda uluslararası düzeyde kesinleşmiş bir tespit bulunmuyor.Ancak tesislerdeki inşaat faaliyetleri tek başına biyolojik silah üretildiğini kanıtlamıyor. Rusya'nın mevcut araştırmalarının niteliği ve askeri amaç taşıyıp taşımadığı konusunda uluslararası düzeyde kesinleşmiş bir tespit bulunmuyor.
Daily Mail’in “The 'biological Chernobyl' lab leak that Russia covered up as ‘food poisoning’: How dozens died frothing at the mouth after anthrax blunder at bioweapons unit” başlıklı haberinden derlenmiştir.




