Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın yayımladığı kararname doğrultusunda işgal altındaki Doğu Kudüs ve Batı Şeria ile Gazze Şeridi'nde milletvekili seçimlerinin 28 Kasım'da yapılması kararlaştırıldı. Seçimlerin ardından Ulusal Konsey'in oluşturulması ve 2027'de devlet başkanlığı seçimlerinin gerçekleştirilmesi öngörülüyor.
Filistin'deki seçmenlerin sayısının 2,97 milyon olduğu; bunlardan 1,59 milyonunun Batı Şeria'da, 1,24 milyonunun Gazze Şeridi'nde bulunduğu, 140 bininin ise Kudüs kimlik kartı sahibi olduğu belirtiliyor.
Filistin'de Hamas, İslami Cihad ve Dahlan grubundan sürpriz seçim ittifakı
Filistin'de 2006 yılından bu yana ilk kez düzenlenecek genel seçim süreci, İsrail'in Gazze Şeridi'nde Ekim 2023'te başlattığı soykırımın ardından Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkese rağmen devam ettiği saldırılarla birlikte gerçekleşiyor.
Bununla birlikte 2006'daki son seçimleri Hamas'ın kazanmasının ardından Fetih ile Hamas arasında yaşanan gerilim ve ardından gelen süreçte Abbas, 2021 yılı dahil olmak üzere seçimleri birkaç kez ertelemişti.
Filistin Merkezi Seçim Komisyonunun teknik çalışmalarını sürdürmesine rağmen, mevcut şartlardan dolayı Filistin'de seçimlerin ertelenebileceğinden endişe ediliyor.
Uzmanlar, AA muhabirine yaptığı açıklamalarda, İsrail'in seçimlere ilişkin belirsiz tutumunun yanı sıra Filistinli grupların seçimlere katılımındaki zorluklar, Fetih Hareketi içerisindeki liste anlaşmazlıkları ve seçim sürecini çevreleyen güvenlik ve siyasi koşullar gibi faktörlerin seçimlerin ertelenme ihtimalini akla getiren durumlar olduğunu belirtiyor.
İsrail'in seçimler önünde engel oluşturma ihtimali
Yabus Siyasi Araştırmalar Merkez Müdürü Süleyman Beşarat, "Seçimlerin ertelenmesine ilişkin endişeler İsrail'in tutumu ve Filistin'deki siyasi yapıyla ilgili." dedi.
Beşarat, "İsrail Kudüs veya Gazze Şeridi'nde seçimleri engelleyebilir ya da oy verme günü Batı Şeria'da Filistinlilerin hareketlerine kısıtlama getirebilir. Bu da seçimlerin normal koşullar altında yapılmasını olumsuz etkileyebilir." diye konuştu.
Ayrıca, Filistinliler arasındaki diyalog çağrısının da seçimlerin ertelenebileceğinin bir göstergesi olabileceğine işaret eden Beşarat, net bir takvim belirlenmemesi halinde diyalog sonuçlarının günler, haftalar, hatta belki aylarca beklenebileceği ihtimalini anımsattı.
Beşarat, bazı Filistinli grupların seçimlerde rekabet edebilecek listeler oluşturamama endişesi taşıdığını aktardı.
Fetih Hareketi'ndeki açmaza da dikkati çeken Beşarat, Fetih'teki farklı siyasi akımlar nedeniyle tabanındaki oyların birden fazla liste arasında dağılabileceğini aktardı.
"Hamas'ın katılımı ABD ve İsrail'in itirazına yol açabilir"
Kudüs Üniversitesi'ne bağlı Kudüs Merkezi Direktörü Ahmed Refik Avad ise, "Seçimlerin ertelenmesine ilişkin endişeler, Fetih Hareketi içinde listeler ve adaylar konusunda yaşanan anlaşmazlıklarla ve birden fazla siyasi bloğun oluşma ihtimaliyle bağlantılı. Ayrıca Hamas'ın katılımı ABD ve İsrail'in itirazına yol açabilir." ifadelerini kullandı.
Avad, Washington ile Tel Aviv'in seçimlere ilişkin tutumunu henüz açıkça ortaya koymadığını aktardı.
İsrail'in tutumunun seçimlerin yapılıp yapılmayacağının belirlenmesinde temel faktörlerden biri olduğunu kaydeden Avad, şunları söyledi:
"Seçimler, Filistin siyasi sisteminin yapısını yeniden tanımlayabilir ve ona meşruiyet kazandırabilir. Bunun yanı sıra Batı Şeria ile Gazze arasındaki birlik ve beraberliği güçlendirebilir. Bu da İsrail'in isteğiyle örtüşmeyebilir."
Avad, İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria'da uyguladığı kısıtlamalar ve kurduğu kontrol noktalarının seçimlerin yapılmasını zorlaştırdığına dikkat çekti.
Asıl açmazın ise Gazze Şeridi ve Kudüs'te yaşanabileceğini belirten Avad, bu bölgelerde oy verme işleminin gerçekleştirilebilmesi için Filistinli, Arap ve uluslararası taraflar arasında mutabakat ve sağlanacak güvencelere ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.
Avad, Hamas'ın seçimlere katılımının uluslararası düzeyde çeşitli sorunlara yol açabileceğini, buna karşılık seçimlere katılmamasının ise Filistinli seçmenlerin siyasi temsilinde ciddi bir eksiklik oluşturacağını belirtti.
Filistinli uzman, seçimlerin ertelenmesi ihtimaliyle birlikte mevcut eksikliklere rağmen yapılmasının da mümkün olduğunu söyledi.
"Kimse seçimlere hazır değil"
Siyasi analist ve araştırmacı Ahmed Ebu Heyca da seçimlerin "çok sayıda karmaşık sorunlar" nedeniyle planlanan tarihte yapılmayacağı ve erteleneceği görüşünü dile getirdi.
Kurumları yeniden yapılandırmanın ve siyasi sistemin meşruiyetini netleştirmenin bir aracı olması hasebiyle tüm tarafların seçimlerle ilgilendiğine işaret eden Ebu Heyca, Filistinli tarafların seçimlere hazır olmadığını ve genel koşulların da seçimler için elverişli olmadığını aktardı.
Ebu Heyca, Kahire'de gerçekleştirilecek Filistinliler arasındaki ulusal diyaloğun, seçimlerin ertelenmesinin ardından bu yönde resmi bir kararname çıkarılmasına zemin oluşturabileceğini ifade etti.
ABD ve İsrail'in seçimlerin yapılmasını destekler bir tutum içerisinde olmadığına ilişkin söylemleri de değerlendiren Ebu Heyca, İsrail'in, seçim malzemeleri ve ekipmanlarının Gazze'ye girişini engellemek ya da Kudüs'te oy verme işlemini aksatmak gibi lojistik engeller çıkarabileceği ihtimaline işaret etti.
Ebu Heyca, İsrail'in temel konularda işbirliği yapmamasının, kapsamlı bir Filistin seçiminin gerçekleştirilmesini zorlaştırabileceğini söyledi.
Siyasi analist ayrıca seçimlerin düzenli ve belirli aralıklarla yapılması, siyasi hesaplara bağlı olmaması gerektiğini vurgulayarak seçimlerin tarafların çıkarlarına göre şekillendirilmesinin, seçimlerin güvenilirliğini kısmen zedelediğini ifade etti.
Ebu Heyca, Batı Şeria, Kudüs ve Gazze Şeridi'ni çevreleyen siyasi, güvenlik ve coğrafi kısıtlamaların, seçimlerin şeffaf ve adil bir şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilemeyeceğine ilişkin soru işaretleri de doğurduğunu belirtti.
