TikTok, Instagram ve Facebook gibi platformlarda el yapımı ürünler sattığını söyleyen bazı hesaplar, izleyicilerin karşısına çarpıcı hikâyelerle çıkıyor. Geçim sıkıntısı yaşayan bir kadın, küçük atölyesinde ayakta kalmaya çalışan bir zanaatkâr ya da işini sürdürebilmek için destek isteyen bir girişimci… Ancak ekranda görülen kişi ve anlatılan hikâye her zaman gerçek değil!
ABD merkezli teknoloji sitesi The Verge’in incelediği hesaplarda, yapay zekayla oluşturulmuş kadınlar el yapımı kemer tokaları sattıklarını anlattıkları videolarla dikkat çekiyor. Gözyaşları içinde işlerini kurtarmak için destek isteyen bu karakterler, izleyicilerin duygularına hitap ederek onları ürünlerini satın almaya teşvik ediyor. Üstelik aynı senaryolar, farklı karakterler ve ürünler kullanılarak tekrar tekrar deneniyor.
Burada satışın merkezinde yalnızca ürün değil, tüketicinin kurduğu duygusal bağ da bulunuyor. İzleyici, karşısında bir reklam karakteri değil, zor durumda olan gerçek bir üretici bulunduğunu düşündüğünde satıcının kimliğini araştırmadan alışveriş yapabiliyor. İşte her şey tam olarak burada başlıyor.
“Bu dolandırıcılık yönteminin temelinde sosyal mühendislik yatıyor” diyen Bilişim Uzmanı Osman Demircan, “Ancak geleneksel dolandırıcılıktan bu yöntemi ayıran önemli bir farkı var. Dolandırıcılar artık yalnızca sahte ürün veya sahte internet sitesi oluşturmuyor; yapay zeka kullanarak gerçekte var olmayan insanları ve onların yaşam hikâyelerini de oluşturabiliyor” dedi ve şöyle devam etti:
-- Örneğin, sosyal medyada el emeği ürünler satarak çocuklarına bakmaya çalışan bir annenin videosuyla karşılaştığınızı düşünün. Kadın ağlayarak ekonomik zorluklarını anlatıyor ve ürettiği ürünleri satın almanızı istiyor. Oysa videodaki kadın da atölyesi de tamamen yapay zekayla oluşturulmuş olabilir. İlk aşamada kullanıcının duygularına hitap edilerek güven kazanılıyor. Ardından sahte yorumlar, beğeniler ve müşteri değerlendirmeleriyle bu güven pekiştiriliyor. Son aşamada kullanıcı bir alışveriş sitesine veya ödeme bağlantısına yönlendiriliyor.
-- Burada üç farklı tehlike söz konusu. Kullanıcı, gerçekte el yapımı olmayan, seri üretim bir ürüne yüksek fiyat ödeyebilir. Parasını göndermesine rağmen ürününü hiç alamayabilir. Daha tehlikelisi, sahte ödeme sayfasına girdiği kredi kartı bilgilerini, kişisel verilerini veya hesap bilgilerini dolandırıcılara kaptırabilir. Bu bilgiler daha sonra başka dolandırıcılık girişimlerinde de kullanılabilir.
“ÜLKEMİZDE SAHTE ÜRÜN SATIŞI, TAKLİT HESAPLAR VE ÖDEME DOLANDIRICILIĞI TEHDİTLER ARASINDA”
Osman Demircan konuyu ülkemiz açısından değerlendirdiğinde, “Sosyal medya üzerinden sahte ürün satışı, taklit hesaplar ve ödeme dolandırıcılığı zaten karşılaştığımız tehditler arasında. Burada dikkat çekmek istediğim nokta, dolandırıcıların artık gerçek bir işletme kurmasına, ürün üretmesine, hatta kamera karşısına geçmesine bile gerek kalmayabilmesi. Yapay zeka sayesinde bütün bunların dijital bir taklidini oluşturmak ve oluşturulan bu gerçekçi içeriklere inanmak çok kolay” dedi.
“Artık yalnızca fotoğraflara ve videolara bakarak bir sosyal medya hesabının gerçek olduğunu kesin biçimde söylemek mümkün değil. Yapay zeka, gerçek insanlardan ayırt edilmesi oldukça zor görüntüler oluşturabiliyor” diyen Osman Demircan, “Yine de bazı işaretler dolandırıcılık ihtimalini ortaya çıkarabilir” dedi ve şu bilgilerin altını çizdi:
-- Örneğin, videodaki kişinin dudak hareketleriyle sesi arasında uyumsuzluk bulunması, ellerinin veya kullandığı aletlerin görüntüsünde tutarsızlıklar görülmesi ve aynı atölye görüntülerinin farklı hesaplarda kullanılması şüphe uyandırmalı. Ancak bunların bulunmaması, videonun gerçek olduğunu da maalesef kanıtlamıyor.
-- İkinci önemli nokta hesap geçmişi. Birkaç gün önce açılmış, çok sayıda ürün paylaşmış ve binlerce takipçisi olmasına rağmen gerçek müşteri deneyimleri bulunmayan hesaplara dikkat etmek gerekiyor. Özellikle yorumlara güvenerek kesinlikle alışveriş yapılmamalı. Çünkü günümüzde yapay zekayla yüzlerce farklı müşteri yorumu üretmek mümkün. Bu yorumlar farklı kişiler tarafından yazılmış gibi görünse de aynı dolandırıcılık organizasyonunun parçası olabilir.
