GÜNLERDİR okuyuculardan, emekli maaşı zammıyla ilgili, ‘Ne kadar zam yapılacak, nasıl bir formül uygulanacak, en düşük emekli aylığı kaç liraya çıkacak’ sorularını çokça alıyorum. Hatta kimi okuyuculardan, ‘Herkes emekli zamlarını konuşuyor sen neden bu konuya değinmiyorsun’ diye sitem de alıyorum.
Emekli maaşı zamları ile ilgili peş peşe açıklamalar geliyor. Önce Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, “Emeklilere enflasyonun üzerinde gelir artışı sağlayacak düzenlemeyi tamamlayıp Meclis’e sunacağız. Farklı alternatifler üzerinde çalışıyoruz. Prim ödeme gün sayısı ve yaş gibi temel parametreler değerlendiriliyor” açıklamasını yaptı. Ardından Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, emekli maaşlarında iyileştirmeye yönelik teknik çalışmanın aralık ayında tamamlanacağını belirterek, “İyileştirme herkes için aynı düzeyde olmayacak. Emeklilerin yaşı ve ödedikleri prim gün sayısına göre farklılaştırılacak” dedi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan da, bütçeye emeklilerle ilgili rutinin dışında çok büyük bir oran koyduklarını açıkladı.
2027 başında yapılacak, emekli maaşı zammı için özel bir çalışma yürütülüyor ancak nasıl bir formül uygulanacağı henüz netleşmiş değil. Kesin olan şu, maaşlarda rutinin dışında bir artışa gidilecek. Maaş zamlarına yönelik herhangi bir çalışma olmasaydı; 2027’nin ocak ayında SSK, Bağ-Kur emeklileri en fazla yüzde 10; memur emeklileri ise toplu sözleşmeden kaynaklı yüzde 5, enflasyon farkı ile birlikte yüzde 8’lerde zam alacaklardı. Yapılan açıklamalara göre sene başında bu oranların üzerinde emekli zammı olacağı kesin.
Peki, masadaki formüller neler? Seyyanen zam yapılması, refah payı verilmesi, yatırılan prim gününün yüksekliği ve yaşa göre farklılaşan maaş zamları konusunda çalışmalar yürütülüyor. Çalışmanın amacı, uygulanacak formülün SGK’nın bütçesine daha az yük getirmesi, emekliler arasında gelir adaletsizliği yaratmaması. Bu arada kamuoyundaki yanlış algıyı düzelteyim. Prim gün sayısı ve yaş konusu, özellikle SSK, Bağ-Kur emeklilerini ilgilendiriyor; memur emeklilerini değil.
İkincisi, prim günü ve yaşa göre düzenlemeye gidilmesi demek, aylık bağlama oranından tutun da EYT’lilerin durumuna kadar birçok parametrenin değişmesi anlamına geliyor ki, bu da sosyal güvenlik sisteminde reform demektir. Çünkü 3 bin 600 prim günle emekli olan (23 bin 552 lira emekli maaşı alıyor) ile 9 bin prim günle emekli olan (24 bin 500 lira emekli maaşı alıyor) arasında neredeyse bin lira maaş farkı olan emekliler var. En düşük emekli aylığının her yıl artırılması, ancak bu artışın kök maaşlara yansımaması sorunu var. Diyeceğim o ki, prim gününe ve emekli yaşına göre yapılacak bir düzenleme, hem kolay değil hem de dengeleri daha da bozar. Daha da ötesi, bir seferlik yapılacak iyileştirme gelecek yıllarda daha büyük sorun yaratır.
Bir kere tüm emeklilere sene başında geçmiş altı aylık enflasyon kadar zam yapılacak ki, bu da SSK, Bağ-Kur emeklileri için yüzde 10’larda, memur emeklileri için de yüzde 8’lerde zam anlamına geliyor. Asıl mesele, bunun üstü için ne yapılacağı.
Masadaki seçeneklerden biri seyyanen zam. Tüm emeklilere 5 ile 10 bin lira arasında bir kereliğine zam yapılabilir. Buna göre de en düşük emekli aylığı olan 23 bin 552 liranın üzerine yüzde 10 zam, üzerine en düşük 5 bin lira seyyanen zam olursa, en düşük emekli aylığı 31 bin liraya yükselir. 30 bin lira emekli maaşı alan bir kişinin yeni zamla birlikte maaşı 38 bin liraya çıkar.
Bir değer seçenek, refah payı ki, bunun olması daha ihtimal dahilinde. Bu da 2027’nin başında geçmiş 6 aylık enflasyon oranı olan yüzde 10 zammın üzerine 10 ila 15 puan refah payı eklenmesi anlamına gelir. 10 puan refah payı eklenirse yüzde 20, 15 puan eklenirse yüzde 25 zam yapılmış olur. Buna göre de en düşük emekli aylığı yüzde 20 zamma göre 28 bin 262 liraya, yüzde 25 zam eklenirse 29 bin 440 liraya yükselir.
Refah payı uygulaması ilk kez olmaz. 2023 yılında da benzer uygulama yapılmıştı. 2022’nin son 6 aylık yüzde 15.40 enflasyona göre SSK, Bağ-Kur emeklileri maaşlarını yüzde 15.40 zamlı alacaktı. Memur emeklileri ise maaşlarını, toplu sözleşme ve enflasyon farkı ile birlikte yüzde 16.40 zamlı alacaklardı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, tüm emekliler için maaş artış oranının yüzde 30 olarak uygulanacağını açıkladı. Böylece memur emeklisine 13.60 puan, işçi, Bağ-Kur emeklisine de 14.60 puan refah payı verildi.
Konuşulan seçeneklerden biri de 65 yaş üzeri emeklilere farklı bir zam uygulaması. Belki daha yüksek refah payı verilebilir ama ben bu ihtimalin düşük olacağını düşünüyorum. Düşük prim günle yaştan emekli olanlarla, yüksek prim ödeyenler arasında adaletsizlik yaratacaktır.
Bir başka seçenek ise, -konuşulanlara göre- 2027’nin Ocak ayında enflasyon üzeri belirli oranda refah payı verilmesi, 2027’nin Temmuz ayında da yine geçmiş altı aylık enflasyon zammının üzerine refah payı eklenmesi. Böylece yılın tamamında enflasyonun çok üzerinde refah payı verilmiş olacak.





