Uluslararası Güneş Enerjisi İttifakı (ISA) Genel Direktörü Ashish Khanna, güneş paneli ve batarya atıklarının geri dönüşümünün kritik minerallerin tedariki ve istihdam açısından önem taşıdığını belirterek, gelecek 5 yılda döngüsel ekonomi alanında yaklaşık 15 milyar dolarlık yatırım potansiyeli ortaya çıkacağını söyledi.

Khanna, Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen ve iklim değişikliğiyle mücadele alanında dünyanın en önemli organizasyonlarından biri olan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında AA muhabirine değerlendirmede bulundu.

Güneş enerjisi yatırımlarının finansmanı, gelişmekte olan ülkelerin enerji dönüşümü ve güneş enerjisi sektöründe döngüsel ekonomiye ilişkin görüşlerini paylaşan Khanna, sektörün karşı karşıya olduğu finansal ve çevresel sorunların çözümünde uluslararası işbirliğinin önemine dikkati çekti.

Güneş enerjisi teknolojilerinde maliyetlerin düşmesine rağmen gelişmekte olan ülkelerin yatırım çekmekte zorlandığına işaret eden Khanna, bu alandaki en büyük engellerden birinin Afrika ülkelerine yönelik risk algısı olduğunu dile getirdi.

Khanna, Afrika'nın güneş enerjisi potansiyeline kıyasla küresel yatırımlardan aldığı payın oldukça düşük olduğunu belirterek şöyle devam etti:

"Afrika, dünyadaki güneş ışınımının yüzde 60'ına sahip olmasına rağmen küresel yatırımlardan yüzde 2'nin altında pay alıyor. Üstelik bu ülkelerde 25 sent gibi oldukça yüksek elektrik tarifeleri uygulanıyor. Bu nedenle ISA, özel sektör projelerine öz sermaye ve ara finansman sağlamak üzere 200 milyon dolarlık Afrika Güneş Enerjisi Finansman Mekanizması'nı (Africa Solar Facility) hayata geçirdi. Bu somut yatırım kilit önem taşıyacak."

19 ada ülkesinde yarım milyar dolarlık güneş enerjisi projesi

Gelişmekte olan ülkelerin karşı karşıya olduğu diğer sorunları, proje hazırlama, uygulama ve bakım süreçlerinde yeterli kapasiteye sahip olmama şeklinde sıralayan Khanna, bu kapsamda 17 ülkede 17 mükemmeliyet merkezi açtıklarını söyledi.

Khanna, söz konusu merkezleri Hindistan'da bulunan ve "güneş enerjisinin Silikon Vadisi" olarak nitelendirdikleri ISA SHINE adlı merkezi dijital platforma entegre ettiklerini belirtti.

Bazı küçük ülkelerin güneş enerjisi yatırımlarında karşılaştıkları sorunları tek başlarına çözemediklerini dile getiren Khanna, bu ülkeleri talep birleştirme platformları aracılığıyla bir araya getirdiklerini ve bu yaklaşımın özellikle gelişmekte olan küçük ada devletleri açısından büyük önem taşıdığını ifade etti.

Khanna, "Bu ülkelerden 19'u ISA çatısı altında bir araya geldi. ISA olarak bu yıl elektronik ihale platformumuz üzerinden yarım milyar dolar değerinde projeyi başarıyla yürütüyoruz. Bunlar arasında Mauritius'un 220 megavatlık güneş enerjisi ve depolama projesi de yer alıyor. Bunlar, gelişmekte olan ülkelerin büyük ölçekli programları hayata geçirebilmek için daha fazla desteğe ihtiyaç duyduğunu gösteren somut örneklerden bazıları." diye konuştu.

Tarımda güneş enerjisi kullanımının yaygınlaştırılmasının da ISA'nın öncelikli çalışma alanlarından biri olduğunu söyleyen Khanna, birçok gelişmekte olan ülkenin tarımsal faaliyetlerde güneş enerjisinden yararlanarak gıda ve enerji güvenliğini eş zamanlı sağlamayı hedeflediğini belirtti.

Khanna, bu amaçla Afrika'da 1 milyon güneş enerjili pompanın kullanımını öngören bir program yürüttüklerini söyledi.

"Döngüsel ekonomiyi desteklemek amacıyla SUNRISE platformunu hayata geçirdik"

Güneş enerjisinin dünya genelinde hızla yaygınlaşmasıyla artan panel ve batarya atıklarının etkin yönetiminin önemine dikkati çeken Khanna, ISA'nın bu alanda döngüsel ekonomiyi desteklemek amacıyla hayata geçirdiği SUNRISE platformuna işaret etti.

Khanna, güneş panelleri ve bataryalardan kaynaklanan atıkların yüzde 95 ila 98'inin yeniden döngüye kazandırılabildiğini belirterek şunları söyledi:

"Bu durum kritik mineraller açısından da avantaj sağlıyor. Kendi geri dönüşüm tesislerine sahip olduğunuzda yeni kritik mineral kaynakları temin etmek zorunda kalmazsınız. Çünkü lityum, silika ve diğer malzemeleri mevcut atıklardan geri kazanabilirsiniz. Ayrıca bu süreç istihdam da yaratıyor. Önümüzdeki 5 yılda döngüsel ekonomi alanında yaklaşık 15 milyar dolarlık yatırım potansiyeli ortaya çıkacak."

Khanna, aralarında 40 ülkenin de bulunduğu 150 katılımcının SUNRISE platformuna dahil olduğunu dile getirerek, gelecek bir yıllık dönemde iş modelleri, finansman modelleri ve standartların uyumlaştırılması üzerine çalışacaklarını, bu konunun ISA'nın en önemli önceliklerinden biri olacağını belirtti.

"Dünyanın raporlara ya da modellere ihtiyacı yok"

İklim değişikliğiyle mücadelede taahhütlerin somut projelere dönüştürülmesinin önemine de dikkati çeken Khanna, "Dünyanın raporlara ya da modellere ihtiyacı yok. Dünyanın, işlerin hayata geçirilmesi konusunda desteğe ihtiyacı var. Katalitik finansman, kapasite geliştirme, taleplerin bir araya getirilmesi ve uygun politikalarla özel sektörün sürece dahil edilmesi, bu doğrultuda attığımız somut adımlar." dedi.

Khanna, COP31 kapsamında elektrifikasyon gündemine ve bunun nasıl hayata geçirileceğine daha fazla odaklanılmasını beklediklerini belirterek şunları kaydetti:

"Daha da önemlisi, bizim gibi kuruluşların iklim hedeflerinin uygulamaya geçirilmesinde bir köprü olarak görülmesini istiyoruz. Çünkü önümüzdeki dönemde ülkelerin eylem gündemini hayata geçirebilecekleri platformlara ihtiyacı olacak. Bu nedenle COP'un, ISA gibi platformlar aracılığıyla özel sektörün önünü açacak finansmanı harekete geçirmeye de odaklanmasını gerçekten umut ediyorum."

Zirveden beklentilerinin eylem odaklı yaklaşımın sürdürülmesi, iklim hedeflerinin uygulamaya geçirilmesinde köprü görevi gören mekanizmalara odaklanılması ve özel sektör finansmanının harekete geçirilmesi olduğunu dile getiren Khanna, açıklanan taahhütlerin uygulanmasına ilişkin somut adımların önem taşıdığını vurguladı.

Khanna, "Sürecin giderek daha fazla eylem odaklı bir yöne evrildiğini söyleyebilirim. Ancak ülkelerin görmek istediği şey, yalnızca açıklamalarla mı yetinileceği, yoksa bunların nasıl hayata geçirileceğine ilişkin somut adımların da mı atılacağı." ifadesini kullandı.