Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, gelecek sene enflasyon ara hedefiyle uyumlu şekilde ilerlemeyi istediklerini belirterek, "Burada gereken sıkılığı sağlamaya devam edeceğiz. (Kredi büyüme sınırlarının yükseltilmesi) Dün atılan adımın amacı büyümeden ziyade aslında hem bir normalleşme hem de para politikası aktarımını destekleme." dedi.

Fatih Karahan, yılın dördüncü Enflasyon Raporu'nun tanıtımı amacıyla İstanbul Finans Merkezi'ndeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Yerleşkesi'nde düzenlenen bilgilendirme toplantısında, başkan yardımcıları Hatice Karahan, Fatma Özkul, Gazi İshak Kara ve Yusuf Emre Akgündüz ile soruları yanıtladı.

Karahan, ekim ayında gerçekleştirdiği bir yurt dışı programında kur politikasına ilişkin verdiği bir demecin hatırlatılması üzerine, kurdaki adım büyüklüğünün o dönem çok konuşulduğunu ve dezenflasyonun ikinci plana atıldığı şeklinde yorumlar yapıldığını anımsattı.

Burada temel önceliklerinin her zaman söyledikleri gibi fiyat istikrarı olduğunu ve dezenflasyonu sürdüreceklerine işaret eden Karahan, önceki döneme bakıldığında da kurdaki değişimin sürekli aynı hızda gitmediğinin görüleceğini kaydetti.

Karahan, piyasa koşullarına ve enflasyon dinamiklerine göre bunun değişmesinin zaten normal bir gelişme olduğunu vurgulayarak, söz konusu sorunun kendisine o dönem yurt dışında bulunduğu için orada yöneltildiğini ve değerlendirmeyi orada yaptığını belirtti.

Buradaki açıklamalarının yalnızca bir kısmının basına yansıdığı için farklı yorumlara neden olduğunu dile getiren Karahan, şu ifadeleri kullandı:

"Bir açıklık getirmekte fayda var. Kurun artış hızına yüzde olarak bakacak olursak aslında iki görevi ifa ettiğini görebiliriz. Bunlardan bir tanesi dezenflasyonu desteklemek. Şu anda manşet enflasyona aylık olarak baktığımızda yüzde 2 civarında. Dolayısıyla bir yandan mevcut kur politikası dezenflasyonu desteklemeye devam ediyor. Öte yandan, TL tercihleri de önemli, özellikle yurt içi yerleşiklerin. Bunun güçlü seyretmesini önemli buluyoruz. Mevcut kur politikası bunu da destekleyecek seviyede, zaten veriler de bunun böyle olduğunu söylüyor. Son iki ayda, bütün bu olanlara ve konuşulanlara rağmen TL iştahında bir bozulma görmedik. Onun dışında, temel olarak söylediğim, gerek yurt dışı programlarına gittiğimizde gerek burada Enflasyon Raporu'nda, bankalarla görüştüğümüzde her zaman aynı şeyi söylüyoruz: Kur politikamızda bir değişiklik öngörmüyoruz. Dolayısıyla farklı bir iletişim yapmadım. Ancak olası kur etkileri sorulduğu zaman bunun enflasyona geçişiyle ilgili değerlendirmede de bulunmam gerekiyor. Burada da aslında zayıflayan talep koşullarının kurdaki geçişkenliği sınırladığını söyledim. Bu da yeni bir iletişim değil. Geçmişte 2023'ün haziran döneminde çok yüksek bir geçişkenlik gördük. Daha sonra 2024'te bunun azaldığını, 2025'te de azaldığını gördük. Şu anda ise sıkılaşmanın derinleşmesiyle birlikte kur geçişkenliğinin daha da az olduğunu söyleyebilirim."

"Attığımız adımlara baktığımızda bugüne kadar her birinin çok spesifik bir alana uygun olduğunu görüyorsunuz"

Fatih Karahan, bir uzmanın 2027 enflasyon tahminini yüzde 15'ten yüzde 21'e çekmesinin sebebine ilişkin soruya yanıt olarak, birkaç ay önce 7 puan gibi bir etki hesapladıklarını ve bunun yılın geri kalanı üzerinde belli varsayımlara dayandığını söyledi.

Karahan, bunun savaşın biraz daha sönümleneceği ve enerji fiyatlarının şu anda daha düşük olacağı yönündeki beklentilere dayanan bir hesaplama olduğuna dikkati çekerek, savaşın etkisinin biraz daha yüksek olmasından dolayı şu anda beklentilerinin gerçekleşmediğini ve bunun muhasebesini sene tamamlandığında yapacaklarını bildirdi.

Buradaki revizyonu sadece 7 puanlık etki üzerinden değerlendirmemek gerektiğini söyleyen Karahan, şöyle devam etti:

"Gittikçe şunu fark ediyoruz ki bunda da sadece TCMB olarak değil, dünyadaki diğer meslektaşlarımızla yaptığımız birçok görüşmede onların da böyle bir değerlendirmesi olduğunu fark ediyoruz. Küresel koşulların merkez bankaları açısından daha zorlayıcı olduğu, arz şoklarının daha sık, daha büyük ve daha belirleyici olduğu bir ortamda olduğumuzu gittikçe fark etmemiz ve buna göre hareket etmemiz gerekiyor. Aslında 2020'den, belki Kovid-19'la başlayan bir süreç, savaşlar, ticaret savaşları, iklim değişikliği kaynaklı etkiler, yani arz yönlü şokların daha büyük olduğu bir ortamdayız. Bu nedenle de 2000'lerin başındaki dezenflasyon süreciyle karşılaştırmamak gerekiyor. Çünkü orada çok farklı bir küresel ortam söz konusuydu. Burada onun tam tersi var. Bütün bunları gerçekçi bir çerçevede ortaya koyduğumuzda böyle bir revizyon ihtiyacı ortaya çıktı."

Karahan, önemli olan kısmın fiyat istikrarı doğrultusunda kendilerinin nerede durduğu olduğunu belirterek, her zaman fiyat istikrarı doğrultusunda hareket etmeye devam edeceklerini bildirdi.

Finansal piyasaların sağlıklı çalışabilmesi ve olağan akışında ilerleyebilmesi için merkez bankalarının fiyat istikrarına odaklanabilmelerinin ve bunu temel öncelik yapabilmelerinin önemli bir ön koşul olduğunu vurgulayan Karahan, "Bu nedenle de fiyat istikrarından taviz vermeden, mümkün oldukça burada bir sorun ortaya çıkacak olursa elbette ki finansal istikrara dair riskleri de değerlendiriyoruz. Bunları daha seçici şekilde yönetmeye çalışıyoruz. Attığımız adımlara baktığımızda bugüne kadar her birinin çok spesifik bir alana uygun olduğunu görüyorsunuz. ÖST'ler için yaptığımız kredi sınırlarından istisna tutma olsun, TLREF piyasasına müdahale olsun, onun dışında bankalara likidite planlarını esnetme olsun, hep fiyat istikrarı hedefinden saptırmayacak ama finansal istikrar risklerinin sistemin geneline yayılmasını engelleyecek bir çerçevede hareket etmeye gayret ediyoruz. Bundan sonra da böyle devam edeceğiz." değerlendirmesinde bulundu.

Karahan, bir uzmanın dün gece TCMB'nin makro ihtiyati tedbirler kapsamında aldığı karar ve büyümeye ilişkin sorusu üzerine, temel amaçlarının hala fiyat istikrarını sağlamak olduğunu belirtti.

Enflasyonun yüksek seviyelerde olduğunu dile getiren Karahan, "Önümüzdeki sene ara hedefle uyumlu bir şekilde gitmek istiyoruz ve ondan sonraki süreçte de gereken sıkılığı sağlamaya devam edeceğiz. Dün atılan adımın amacı büyümeden ziyade aslında hem bir normalleşme hem de para politikası aktarımını destekleme. Bizim faiz kararlarımızdan piyasa faizlerine aktarımın bankacılığın bilançosuna, oradaki karlılık durumuna ve çeşitli unsurlara bağlı olduğunu ortaya koyuyor. O doğrultuda aktarım mekanizmasını destekleme ihtiyacı ortaya çıkmıştı. Dünkü adımı biraz bu şekilde okuyabiliriz." diye konuştu.

"Yurt dışı sermaye hareketleri bizim için büyük bir risk unsuru olmuyor, yönetebildiğimiz bir alan"

Karahan, bir uzmanın Borsa İstanbul'da yaşanan düşüşlere ilişkin TCMB olarak teşvik edici adımlarda bulunup bulunmayacağına dair soru üzerine, yaşanan gelişmelerin hem yatırımcılar hem de piyasalar üzerindeki etkisini ciddiyetle değerlendirdiklerini bildirdi.

Kendilerinin fonların ya da borsanın düzenleyicisi veya denetçisi olmadıklarını belirten Karahan, "Orada bir değerlendirme yapmam çok doğru olmaz. Biz finansal istikrar açısından bakıyoruz ve kanunun bize verdiği görev ve yetki çerçevesinde hareket ederek finansal piyasaların sağlıklı işlemesi konusunda gerekli adımları ivedi bir şekilde atmaya çalışıyoruz. Finansal piyasalar sağlıklı işlediği sürece merkez bankaları esas görevleri olan fiyat istikrarına daha rahat odaklanabilirler diye düşünüyoruz." dedi.

Karahan, bir uzmanın rezervleri etkileyen unsurlar ve yurt dışında bir programda kur politikasına ilişkin demeç vermesine ilişkin sorusu üzerine, yurt dışında kur politikasına ilişkin söylediklerinin daha önce dile getirdiği hususların dışına çıkmadığını belirtti.

Bu tarz toplantılarda ne yurt içinde ne de yurt dışında alınan kararları paylaştıkları bir durum söz konusu olmadığını vurgulayan Karahan, bu tarz programlarda yeni kararları ve politika duruşlarını paylaşmadıklarını ifade etti.

Karahan, rezervlere ve yabancı çıkışına değinerek, şöyle devam etti:

"Yabancı çıkışından bahsettiniz ama aslında ülkemizde her zaman yabancı pozisyonlanması sınırlı, aldığımız önlemler neticesinde. Dolayısıyla biz bunu yönetmekte hiçbir zaman zorlanmıyoruz. Geçmişte çok hızlı çıkışlar olduğu dönemde de gördük, son birkaç senede bunu birkaç kez yaşadık. Biz bunları yönetebiliyoruz. Kur politikamız gereğince bildiğiniz gibi yüksek oynaklıkları engellemek gerektiği için bu tarz dönemlerde yüksek müdahalelerimiz oluyor ama belirsizlik ortamı ortadan kalktığında da bu girişlerin tekrar başladığını görüyoruz. Oynak bir görünüm ortaya çıkıyor ama özetle söylemek gerekirse yurt dışı sermaye hareketleri bizim için büyük bir risk unsuru olmuyor, yönetebildiğimiz bir alan. Burada önemli olan taraf, yurt içi yerleşiklerin portföy tercihlerinin sağlıklı kalmaya devam etmesi, Türk lirası tercihinin güçlü devam etmesi. Bu doğrultuda da her zaman çok ihtiyatlı duruşumuzu devam ettiriyoruz."

Cari açık tarafına da dikkati çeken Karahan, bu sene cari açık konusunda genel olarak iyi bir sene olduğunu söyledi.

Karahan, bu yılı 2022 ile karşılaştırmakta fayda olduğunu belirterek, sözlerini şöyle tamamladı:

"Çünkü benzer bir ortamdı. Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başlamasından sonra cari açıkta çok hızlı bir bozulma gördük. İthalatta bir yılda 90 milyar dolarlık bir artış gördük. Bunun 45 milyar doları enerji ithalatındaki artış ama geri kalan 45 milyar doları da altın ve tüketim malları ithalatından kaynaklanan, yani enflasyon beklentilerindeki bozulmadan kaynaklandı. Bu sene böyle bir etki görmedik. Çok sınırlı bir artış, onun da bir kısmı zaten enerji ithalatından kaynaklanıyor. Burada zamanında atmış olduğumuz net adımların etkisi önemli diye düşünüyorum. Talebi zayıflatarak ithalat üzerindeki riskleri sınırlamış olduk ve bu nedenle de aslında cari açık halen tarihsel ortalamaların altında kalmaya devam ediyor. Yukarı yönlü riskler olduğu da doğru ama ihtiyatlı duruşumuzu sürdürmemiz gerektiğini zaten vurguluyorum. Bu da onun sebeplerinden bir tanesi."