TCMB'nin yayımladığı Eylül Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu'na göre, tüketici fiyatları eylülde aylık bazda yüzde 1,84 arttı. Yıllık tüketici enflasyonu ise 1,78 puan gerileyerek yüzde 29,73 seviyesine indi.
GIDA FİYATLARINDA GERİLEME, ENERJİDE YÜKSELİŞ
Eylülde gıda fiyatlarında özellikle taze meyve ve sebze fiyatlarındaki düşüş etkili oldu. Olumlu arz koşullarının desteğiyle işlenmemiş gıda fiyatları gerilerken, işlenmiş gıdadaki aylık fiyat artışı da yavaşladı.
Enerji grubunda ise yükseliş devam etti. Küresel gelişmelerin etkisiyle akaryakıt fiyatlarının yüzde 10,91 artması, enerji fiyatlarındaki yükselişin temel belirleyicisi oldu. Enerji grubunun fiyatları aylık bazda yüzde 6,25 yükselirken, yıllık enflasyonu yüzde 46,11'e çıktı.
TCMB'nin takip ettiği göstergeler, eylül ayında enflasyonun ana eğiliminin ağustosa kıyasla gerilediğine işaret etti.
Mevsimsellikten arındırılmış verilerde tüketici fiyatlarındaki aylık artış da önceki aya göre zayıfladı. B ve C endekslerinde aylık enflasyon gerilerken, üç aylık ortalamalar üzerinden değerlendirildiğinde ana eğilimdeki yavaşlamanın daha belirgin hale geldiği görüldü.
Yıllık enflasyona katkılar incelendiğinde gıda ve alkolsüz içecekler, hizmetler, temel mallar ile alkol-tütün-altın gruplarının katkıları azalırken, enerji grubunun katkısı arttı.
Hizmet fiyatları eylülde yüzde 2,15 yükseldi. Hizmet grubunun yıllık enflasyonu ise 2,63 puan düşerek yüzde 37,65'e geriledi.
Tüm hizmet alt gruplarında yıllık enflasyonun gerilediği görülürken, eylül ayında eğitim hizmetlerindeki fiyat artışları öne çıktı. Eğitim hizmetleri fiyatları aylık bazda yüzde 14,19 arttı.
Vakıf üniversitelerinde kayıt dönemine bağlı olarak geçen yıl eylülde tek seferde görülen üniversite ücret artışlarının bu yıl ağustos ve eylül aylarına yayılması, hizmet enflasyonunu aşağı yönlü etkileyen unsurlardan biri oldu.
Buna karşılık ilkokul ve ortaöğretim eğitim ücretlerinde eylülde önceki yıllara kıyasla daha yüksek oranlı artışlar görüldü.
Yeni eğitim ve öğretim yılıyla birlikte okul servisi ücretleri yüzde 16,04 yükseldi. Hava yolu yolcu taşımacılığı ücretlerinin yüzde 9,03 gerilemesi nedeniyle ulaştırma hizmetlerindeki aylık artış yüzde 0,24 ile sınırlı kaldı.
Ulaştırma hizmetlerinin yıllık enflasyonu 8,66 puan gerileyerek yüzde 43,78 oldu.
Kira fiyatlarında aylık artış yüzde 3,10 olarak gerçekleşirken, yıllık kira enflasyonu düşüşünü sürdürerek yüzde 41,34 seviyesine geriledi.
Lokanta ve otel grubunda fiyatlar yüzde 1,41 arttı. Okula dönüş döneminin etkili olduğu yurt ücretlerinde ise aylık artış yüzde 19,99 oldu.
Temel mal grubunda fiyatlar eylülde yüzde 2,11 arttı. Grubun yıllık enflasyonu yüzde 15,90 seviyesinde yatay kaldı.
Dayanıklı tüketim mallarında aylık fiyat artışı yüzde 2,02'ye yükseldi. Tüketici elektroniğinde elektrikli alet fiyatları yüzde 3,75, beyaz eşya fiyatları ise yüzde 2,79 arttı.
Mobilya fiyatlarında yüzde 1,61, otomobil fiyatlarında ise yüzde 1,53 artış kaydedildi.
Giyim ve ayakkabı fiyatları yeni sezonun etkisiyle yüzde 4,01 yükselirken, diğer temel mallardaki aylık enflasyon yüzde 0,61'e geriledi.
Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda fiyatlar eylülde aylık bazda yüzde 0,20 geriledi. Grubun yıllık enflasyonu ise 6,17 puan azalarak yüzde 27,62 oldu.
İşlenmemiş gıdada yıllık enflasyon 9,99 puan düşüşle yüzde 24,15'e, işlenmiş gıdada ise 3,21 puan gerileyerek yüzde 30,33'e indi.
İşlenmemiş gıda fiyatlarındaki aylık yüzde 2,33'lük düşüşte taze meyve ve sebzelerdeki olumlu arz koşulları etkili oldu. Buna karşılık beyaz et fiyatlarında artış görüldü.
İşlenmiş gıdada aylık fiyat artışı yüzde 1,40'a geriledi. Yemeye hazır gıdalar ile kahve ve çay ürünlerindeki fiyat artışları bu grupta öne çıktı.
ÜRETİCİ ENFLASYONU YÜZDE 27,38'E GERİLEDİ
Yurt içi üretici fiyatları eylülde yüzde 2,07 yükseldi. Yıllık üretici enflasyonu ise 0,57 puan düşerek yüzde 27,38'e geriledi.
Ana sanayi gruplarında enerji fiyatları yüzde 3,55 artışla öne çıktı. Ara malı fiyatları yüzde 2,04 yükselirken, diğer ana sanayi gruplarındaki fiyat artışları yüzde 1,5 ile yüzde 1,6 arasında gerçekleşti.
Sektörler bazında değerlendirildiğinde tütün, rafine edilmiş petrol ürünleri ile kömür ve linyitteki fiyat artışları dikkat çekti.
