17 Kasım, dünyada Uluslararası Öğrenciler Günü olarak anılıyor. Günün kökeni, 17 Kasım 1939'da Nazi Almanyası'nın işgali altındaki Prag'da öğrencilere yönelik baskıya dayanıyor. Aynı tarih uzun yıllar Dünya Prematüre Günü olarak da biliniyordu. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ise 2025'te resmî takvimine aldığı prematüre gününü, başka dünya günleriyle çakışmaması için 15 Kasım'a taşıdı.

17 Kasım'ın bugün takvimlerdeki karşılığı Uluslararası Öğrenciler Günü. Gün, 16 Kasım 1941'de Londra'daki Caxton Hall'da yapılan toplantıda 14 ülkenin imzaladığı bildiriyle ilan edildi. Bildiride imzacıların 17 Kasım'ı Uluslararası Öğrenciler Günü olarak ilan ettiği yazıyor. Tarih, iki yıl önce Prag'da yaşananların anısına seçildi.

17 KASIM 1939'DA PRAG'DA NE OLDU?

Prag'da 28 Ekim 1939'da Karlova Üniversitesi tıp öğrencilerinin katıldığı gösteri Nazi yetkilileri tarafından dağıtıldı. Vurulan tıp öğrencisi Jan Opletal 11 Kasım'da hayatını kaybetti ve 15 Kasım'daki cenaze töreni Nazi karşıtı bir gösteriye dönüştü. İki gün sonra, 17 Kasım'da dokuz öğrenci ve öğretim üyesi yargılanmadan idam edildi. 1.200'den fazla öğrenci tutuklanıp başta Sachsenhausen olmak üzere toplama kamplarına gönderildi, bütün Çek üniversiteleri de kapatıldı.

ÇEKYA'DA 17 KASIM NEDEN RESMÎ TATİL?

Tarih 50 yıl sonra ikinci bir anlam kazandı. 17 Kasım 1989'da Prag'da öğrencilerin düzenlediği ve yaklaşık 15 bin kişinin katıldığı yürüyüşe polis müdahale etti, çok sayıda katılımcı darp edildi. Aynı gece öğrenciler ve tiyatro oyuncuları greve gitme kararı aldı. Bu olaylar, Çekoslovakya'da Kadife Devrim'i başlatan gelişmeler arasında yer aldı. Çekya'da 17 Kasım, 2000 yılından bu yana "Özgürlük ve Demokrasi Mücadelesi Günü" adıyla resmî tatil.

DÜNYA PREMATÜRE GÜNÜ NEDEN 15 KASIM'A ALINDI?

Dünya Prematüre Günü on yılı aşkın süre ailelerin, sivil toplum kuruluşlarının ve sağlık çalışanlarının çabasıyla 17 Kasım'da anıldı. DSÖ'ye üye ülkeler Mayıs 2025'teki 78. Dünya Sağlık Asamblesi'nde günü DSÖ'nün resmî küresel sağlık kampanyaları arasına aldı. DSÖ'nün kampanya sayfasına göre gün, diğer resmî dünya günleriyle çakışmaması için 15 Kasım'da anılacak.

Türkiye'de bazı hastaneler bu yılki etkinlikleri 15 Kasım'da yaptı. Anadolu Ajansı'nın haberlerine göre Sakarya ve Adıyaman'da prematüre doğan bebeklerin aileleri, 15 Kasım 2026'da düzenlenen etkinliklerde sağlık çalışanlarıyla buluştu.

PREMATÜRE NE DEMEK?

Prematüre, gebeliğin 37. haftası tamamlanmadan doğan bebekler için kullanılıyor. Pan Amerikan Sağlık Örgütü'nün (PAHO) verilerine göre dünyada her yıl yaklaşık 15 milyon bebek erken doğuyor; bu, her 10 doğumdan biri demek. DSÖ'ye göre erken doğum, 5 yaş altındaki çocukların ölümlerinde başta gelen neden. Solunum güçlüğü, enfeksiyon ve vücut ısısının düşmesi erken doğan bebeklerde görülen sorunlar arasında.