Bozok Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İskender Karakaya, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth hakkındaki azil girişiminin partiler içerisindeki ideolojik çatlaklar ve yeni Kongre denklemleri açısından ne anlama geldiğini AA Analiz için kaleme aldı.
ABD Temsilciler Meclisinin 10 Kasım'da Savunma Bakanı Pete Hegseth hakkındaki sekiz maddelik azil teklifini 204'e karşı 211 oyla Yargı Komitesine havale etmesi, ilk bakışta Trump yönetimi için bir rahatlama olarak okunabilir. Ancak teklifin kimden geldiği, oylamanın zamanlaması ve aradaki farkın çok az olması ortaya çıkan tablonun Beyaz Saray açısından bir zaferden çok bir erteleme anlamına geldiğini gösteriyor. Çünkü oylama Cumhuriyetçilerin 3 Kasım 2026 ara seçimlerinde Kongrenin her iki kanadını da kaybetmesinden yalnızca bir hafta sonra gerçekleşti. Peki, bu tablo ABD iç siyasetindeki kırılma ve var olan tartışmalar hakkında bize ne söylüyor?
Esasen bu sorunun yanıtı Washington'da uzun süredir biriken gerilimde yatıyor. 28 Şubat 2026'da İsrail ile birlikte başlatılan İran Savaşı, hem kamuoyunda hem de Kongrede giderek derinleşen sorunların gün yüzüne çıkmasına neden oldu. Trump'ın ABD seçmeni nazarında görev onay oranının yüzde 40'ın altına gerilemesi, bu rahatsızlığın en somut göstergelerinden biri. 2026'nın haziran ayında Kongrenin her iki kanadı, 1973 Savaş Yetkileri Yasası'nın yürürlüğe girmesinden bu yana ilk kez, başkana bir askeri harekatı sona erdirmesi talimatını veren bir kararı kabul etti. Beyaz Saray yönetimi ise bu kararın bağlayıcı olmadığını savundu. Seçimin ardından Başkan Yardımcısı JD Vance'in yenilgiyi doğrudan savaşa bağlaması, meselenin artık yalnızca muhalefetin değil, Beyaz Saray yönetiminin de gündeminde olduğunu gösteriyor.
Azil teklifinin Cumhuriyetçi bir milletvekilinden gelmesi, sürecin belki de en dikkat çekici yönü. Kentucky Temsilcisi Thomas Massie, savaş yetkileri konusunda uzun süredir yönetimle ters düşüyor ve bu yıl ön seçimleri Trump'ın desteklediği başka bir isme karşı kaybetti. Massie 34 sayfalık azil teklifinde Hegseth'i İran'a Kongre onayı olmadan savaş açılmasıyla suçlarken Karayipler ve Doğu Pasifik'te uyuşturucu kaçakçılığı şüphesiyle teknelere düzenlenen ve 220'yi aşkın kişinin hayatını kaybettiği saldırıları yargısız infaz olarak nitelendiriyor. Teklif ayrıca Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'nun Kongre onayı olmadan yakalanmasını ve Senatör Mark Kelly'ye yönelik misilleme girişimini de kapsıyor.
Oylamada partisinden ayrışan tek Cumhuriyetçinin Massie olması, partinin Hegseth etrafında kenetlendiği izlenimini veriyor. Bununla birlikte ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson'ın eylül ayında oturumu bir gün erken sonlandırarak oylamayı seçim sonrasına bırakması, Cumhuriyetçilerin bu oylamadan ne denli çekindiğine işaret ediyor. Hegseth'in oylamasında belirleyici oyu kullanan Cumhuriyetçi Senatör Thom Tillis'in olası bir yargılamada muhtemelen mahkümiyet yönünde oy vereceğini açıklaması da Cumhuriyetçi saflardaki sessizliğin her zaman sadakat anlamına gelmediğini ortaya koyuyor. Trump'ın yenilginin sorumluluğunu adaylara yüklemesi ve parti içinde yeniden yapılanma tartışmalarının başlaması ise bu çatlağın önümüzdeki dönemde derinleşeceğini düşündürüyor.
Demokratların da oylama sürecinde kendi içlerinde bir bütünlük sağlayamaması dikkat çekici. Azınlık Lideri Hakeem Jeffries teklife açık destek verirken 11 Demokrat milletvekili oylamaya katılmadı. Yapılan açıklamalarda bu üyelerin kişisel nedenlerle salona gelemediği açıklandı. Çünkü 7 Demokrat üyenin daha karşı oy kullanması durumunda oylama 211-211 berabere bitecek ve havale önergesi düşecekti. Bu durum Demokratlar açısından yalnızca bir grup disiplini sorunu olarak değil aynı zamanda savaş sürerken bir savunma bakanını azletmenin Trump'ın kazandığı bölgelerde nasıl karşılanacağına dair endişelerin sonucu olarak da okunabilir.
Demokratlar azil dosyasını yeniden açarsa ne olur?
Ara seçimler sonrası Ocak 2027'de toplanacak yeni ABD Kongresinde Demokratların Hegseth hakkındaki azil sürecini yeniden başlatması bekleniyor. Jeffries, Hegseth'in gitmesi gerektiğini açıkça ifade etti. Massie ise kendi teklifini, Demokratların çoğunluğu oluşturacağı yeni Kongre döneminde oluşturulacak teklifin "daha yumuşak bir versiyonu" olarak tanımladı. Nitekim Demokratlar, yalnızca Hegseth'i değil, Trump yönetiminin farklı kademelerini de kapsayan geniş bir denetim sürecine hazırlandıklarını açıkça söylüyor.
Temsilciler Meclisinde basit çoğunlukla azil kararı alınması artık zor görünmüyor. Ancak görevden alma için Senato'da üçte iki çoğunluğa, bir başka deyişle 67 oya ihtiyaç var. Bu kritik eşik ancak çok sayıda Cumhuriyetçi senatörün saf değiştirmesiyle aşılabilir. Dolayısıyla girişimin gerçek hedefinin Hegseth'i görevden almaktan çok, tanık dinlemeleri ve belge talepleriyle İran'daki savaşın nasıl yürütüldüğünü kayıt altına almak ve Cumhuriyetçi senatörleri 2028 öncesinde zor bir tercihle baş başa bırakmak olduğu söylenebilir.
Savaşın gölgesinde ordunun kurumsal yapısı hakkındaki tartışmalar
Tartışmanın en önemli kısımlarının ABD ordusunun kurumsal yapısında olduğu görülüyor. Hegseth döneminde birçok general, amiral ve üst düzey yönetici görevden alındı ya da emekliliğe zorlandı. Bu kararların büyük bölümü kamuoyuna bir gerekçe sunulmadan gerçekleşti. Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Randy George nisan ayında savaşın beşinci haftasında görevden alındı. Genelkurmayın strateji ve planlamadan sorumlu yöneticisi Korgeneral Brett Sylvia ise ekim sonunda yeni saldırıların gündemde olduğu bir dönemde görevden uzaklaştırıldı. Bütün bunlar savaş koşullarında komuta sürekliliğinin bozulduğunu gösteriyor. Komuta kademesinin bu sıklıkla değişmesi, operasyonel planlamadan savunma tedarik süreçlerine kadar pek çok alanda belirsizlik yaratıyor. Bu durum ABD ordusuna da olumsuz yansıyor ve liyakat mı sadakat mı tartışmalarını da beraberinde getiriyor.
Sonuç olarak Hegseth azil girişimi tek bir bakanın siyasi geleceğinden çok daha geniş bir soruya işaret ediyor: "ABD'de savaş yetkisi kimde ve ordu kime hesap veriyor?" 3 Kasım 2026 ABD ara seçimleri bu soruya cevabı şimdilik erteledi. Ocak 2027'de yürütme ile yasama arasındaki dengenin yeniden sınanacağı bir dönem başlarken, Hegseth dosyasının bu mücadelenin birinci ve belki de en sembolik sınavı olması bekleniyor.
[Doç. Dr. İskender Karakaya, Bozok Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümünde Öğretim Üyesidir.]
Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editoryal politikasını yansıtmayabilir.




