Adana'da Sultan 2. Abdülhamid döneminde inşa edilerek öğretmen yetiştirilmesi amacıyla kullanılan, süreç içinde farklı isim ve kademelerle hizmet veren ikiz binalar, yıllardır kentin eğitim hayatına katkı sağlıyor.
Anadolu Ajansının (AA) "Asırlık Mektepler" dosyasının bu bölümünde Adana'nın Seyhan ilçesindeki İstiklal Mahallesi'nde 1882'de inşa edilen, Adana Erkek Anadolu Lisesi ve İhsan Sabancı Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesine ev sahipliği yapan ikiz binaların eğitim serüveni anlatıldı.
Yaklaşık 20 dönümlük alanda birbirinin benzeri olarak 1882'de inşa edilen iki katlı yapılar, Osmanlı Devletinde erkek öğretmen yetiştiren Darülmuallimin olarak kullanılmaya başlandı.
Seyhan Nehri kıyısındaki binasının Birinci Dünya Savaşı sırasında askeri karargah ve malzeme deposu olarak tahsis edilmesinin ardından Adana Sultanisi öğrencileri de ikiz binalarda eğitim gördü.
Tarihi binalar, Birinci Dünya Savaşı'nda bombardımana uğradı
Ortalarında süs havuzunun yer aldığı, toplam 18 dersliğin yanı sıra laboratuvar, yatakhane ve kütüphanenin bulunduğu tarihi yapılar, 15 Temmuz 1917'de İngiliz savaş uçaklarının bombardımanına uğradı.
Saldırıda havuzun kenarında sohbet eden öğretmen İbrahim Bey ve iki öğrencisi şehit oldu.
Savaşın ardından Adana Sultanisi, eski binasına dönerken ikiz yapıların Muallim Mektebi olarak kullanılmasına devam edildi.
Binalar, farklı okullara ev sahipliği yapmaya başladı
Adana Kız Lisesinin 1932 yılında kurulmasının ardından Adana Sultanisi de Adana Erkek Lisesi adını aldı ve Seyhan Nehri kıyısındaki binasından tekrar ikiz yapılara, buradaki Muallim Mektebi de başka bir bölgeye taşındı.
Yanına yeni binaların inşa edilerek derslik sayısının artırılmasının ardından 1960 yılında tarihi binalardan birini Adana Erkek Lisesi, diğerini Çukurova Ortaokulu kullanmaya başladı.
Uzun yıllar Çukurova Ortaokulu tarafından kullanılan diğer tarihi bina, daha sonra Güzel Sanatlar Lisesine, ardından İhsan Sabancı Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesine tahsis edildi.
Tarihi binalardan biri depremde hasar gördü
Adana Erkek Anadolu Lisesinin kullandığı tarihi bina, Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023'teki depremlerin ardından hasarlı bulunması nedeniyle eğitim öğretime kapatıldı.
Restorasyon çalışmalarının tamamlanmasının ardından yapının yeniden öğrencilerle buluşturulması planlanıyor.
Edebiyat, sanat ve bilim dünyasına çok sayıda isim kazandırdı
Döneminin Adana ve çevresindeki önemli eğitim kurumları arasında bulunan Adana Erkek Lisesinde bir dönem Nurullah Ataç ve "Bayrak" şiiriyle tanınan Arif Nihat Asya da öğretmenlik yaptı.
Okuldan mezun olanların arasında Orhan Kemal, İlhan Selçuk, Yılmaz Güney, Ruhi Su, Turhan Selçuk, Demirtaş Ceyhun, Mustafa İnan, Hasan Hüseyin Korkmazgil, Aytaç Arman, Ali Özgentürk, Faruk Tınaz, Hakkı Bulut, Murat Kekilli ve Nihat Ziyalan gibi edebiyattan sanat ve bilim dünyasına kadar çok sayıda ünlü isim de bulunuyor.
Adana Erkek Anadolu Lisesi'nde 25 yıldır görev yapan resim öğretmeni Hacı Mehmet Balcı, AA muhabirine, ikiz yapıların kentin eğitim tarihi açısından önemli bir yere sahip olduğunu söyledi.
Binalarla ilgili bilgi veren Balcı, 20 dönüm bahçesi bulunan tarihi yapılardan birinde 12 derslik, diğerinde 6 derslik, laboratuvar, yatakhane ve kütüphane bulunduğunu belirtti.
Balcı, lise sayısının az olduğu dönemlerde farklı kentlerden öğrencilerin Adana'ya geldiklerini ifade ederek, şunları kaydetti:
"Birçok ünlü mezunumuz var. İlk akla gelenler arasında Orhan Kemal, bilim insanı Mustafa İnan, yazar İlhan Selçuk, 'Çirkin kral' Yılmaz Güney var. Türkiye Cumhuriyeti 50. Hükümeti döneminde görev yapan Devlet Bakanı Bekir Sami Daçe, Kültür Bakanı Timurçin Savaş ve Devlet Bakanı Esat Kıratlıoğlu, Adana Erkek Lisesi mezunu. Şu anda aktif olarak siyaset yapan AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Ömer Çelik de mezunumuz."
