Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, "Yenilenebilir enerji, temiz teknoloji ve dijital ekonomi gibi geleceğin sektörlerinde kadınların istihdamını destekliyoruz." dedi.
Göktaş, Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Mavi Bölge Aşık Veysel Salonu'ndaki "Adil Geçiş İçin Sosyal Koruma, Bakım Hizmetleri ve Kadınların Güçlenmesi Etkinliği"nde yaptığı konuşmada, adil geçişin Paris Anlaşması'ndan bu yana iklim gündeminin temel ilkelerinden biri olduğunu söyledi.
Ancak bu ilkenin uzun süre, ağırlıklı olarak kömür ve enerji gibi sektörlerde çalışanların yeni işlere geçişi üzerinden ele alındığına işaret eden Göktaş, bugün ise kapsamının genişlediğini ifade etti.
COP30'da bir adil geçiş mekanizmasının kurulduğunu aktaran Göktaş, Belem Kadın-Erkek Eşitliği Eylem Planı'nın da sosyal korumayı ve bakım hizmetlerini iklim politikalarının bir parçası olarak tanımladığını dile getirdi.
Bunun doğru ve yerinde bir gelişme olduğunu vurgulayan Göktaş, "Çünkü iklim değişikliğinin etkileri iş yerleriyle sınırlı kalmıyor. Hanelerin gelirine, sağlığına ve bakım ihtiyacına doğrudan yansıyor. Aşırı sıcaklar, seller ve kuraklık gibi iklim kaynaklı riskler, kadınları, çocukları yaşlı ve engelli bireyleri çok daha fazla etkiliyor. Savaşlar ve iklim değişikliği nedeniyle yaşanan zorunlu göçler ailelerin yaşam koşullarını zorlaştırıyor, sosyal koruma ihtiyacını artırıyor. Bu etkiler, dünyanın yaşadığı demografik değişimle daha da belirgin hale geliyor." diye konuştu.
Göktaş, 2050 yılına kadar dünyada 65 yaş üstü nüfusun iki katına çıkacağının öngörüldüğüne dikkati çekti.
Buna karşın dünya nüfusunun yaklaşık yarısının hala herhangi bir sosyal koruma güvencesine sahip olmadığını belirten Göktaş, bu tablonun önümüzdeki dönemde iklim politikaları başarısının sosyal politikalarla ne denli bütünleştiğine bağlı olacağını gösterdiğine işaret etti.
Türkiye'nin sosyal devlet anlayışını anayasal bir ilke olarak benimseyen ve bunu köklü bir dayanışma geleneğiyle birleştiren bir ülke olduğunu dile getiren Göktaş, şöyle konuştu:
"Bu anlayışla sosyal politikalarımızı toplumun tüm kesimlerini her türlü riske karşı koruyan güçlü bir yapı olarak kurguluyoruz. Bu yapının merkezinde ise aile yer alıyor. Çünkü aile, zor zamanlarda insanın sığındığı ve destek bulduğu kurumdur. İklim değişikliğinin getirdiği sınamalar karşısında da toplumun direnci, güçlü ve sağlıklı aile yapısıyla artıyor. Sayın Cumhurbaşkanımızın 2026-2035 dönemini Aile ve Nüfus On Yılı olarak ilan etmesi de bu yaklaşımın bir ifadesidir. Bu vizyon doğrultusunda sosyal politikalarımızı erken müdahale, sosyal koruma ve bakım hizmetlerinin sürekliliği üzerine inşa ediyoruz."
"Kadınların ekonomik hayata katılımı büyük önem taşıyor"
Bakan Göktaş, riskleri erken tespit etmek için Sosyal Risk Haritalarını geliştirdiklerini, 648 gösterge ve 35 risk haritası üzerinden ihtiyaçları hane ve bölge düzeyinde izlediklerini, 81 ilde riskli haneleri ziyaret ederek ihtiyaçları yerinde tespit edip aileleri ilgili kurumlara yönlendirerek süreç boyunca takip ettiklerini anlattı.
Bakım hizmetlerini, aile ve toplum temelli modeller üzerine kurduklarına işaret eden Göktaş, "Kim bakacak? Evdeki kadın bakacak, evdeki kız çocuğu, eş bakacak. Böyle bir yükten bahsettiğimiz bir dönemde, yeni bakım yükümlülüklerini, doğru ve adil bir şekilde paylaşmak zorundayız." dedi.
Evde bakım yardımı, gündüzlü bakım ve aktif yaşam merkezleri, çocuk bakım hizmetlerinden bahseden Göktaş, afet ve acil durumlarda psikososyal destek ekiplerinin çalışmasının, iklim kaynaklı afetlerde de sosyal hizmetlerin kesintisiz sürdürülmesi açısından önemli olduğunu vurguladı.
Adil geçişin aynı zamanda yeşil ekonominin fırsatlarına herkesin eşit biçimde erişebilmesi anlamına geldiğini aktaran Göktaş, bu noktada kadınların ekonomik hayata katılımının büyük önem taşıdığını dile getirdi.
Göktaş, yeşil dönüşümün yeni istihdam alanları ve girişimcilik fırsatları oluştururken, kadınların bu süreçte güçlü biçimde yer almasını gerektirdiğini, Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı'nda çevre ve iklim değişikliğini ilk kez ana hedeflerden biri olarak belirlediklerini kaydetti.
Yeşil ve dijital dönüşümü birlikte ele alan ikiz dönüşüm yaklaşımını kadınların güçlenmesi açısından önemli bir fırsat olarak gördüklerini belirten Göktaş, "Yenilenebilir enerji, temiz teknoloji ve dijital ekonomi gibi geleceğin sektörlerinde kadınların istihdamını destekliyoruz. Eğitim ve mesleki gelişim programlarımızla yeni teknolojilere uyum sağlamalarını ve yetkinliklerini artırmalarını teşvik ediyoruz." diye konuştu.
Türkiye olarak, adil geçişin sosyal boyutunu güçlendirmek için uluslararası düzeyde 3 önemli adım atılması gerektiğine inandıklarını dile getiren Göktaş, birincisinin sosyal korumanın ulusal iklim planlarına ve uyum stratejilerine dahil edilmesi, ikincisinin bakım hizmetlerinin iklim finansmanı kapsamında değerlendirilmesi, üçüncüsünün adil geçişin sosyal etkilerinin hane düzeyinde izlenmesi olduğunu bildirdi.
Kreşlerin, gündüz bakım merkezlerinin ve evde bakım hizmetlerinin, iklim risklerine karşı dayanıklı hale getirilmesini önemli gördüklerinin altını çizen Göktaş, "Bütün yükün o hanedeki kadının üzerine yıkılmaması gerektiğine inanıyoruz. Bakım hizmetlerinin gerçekten değeri çok az ölçülüyor. Ev içindeki iş yükü de neredeyse karşılık bulmuyor. Kadının iş yükü sadece ev ve iş olarak sınırlanmıyor. Gün boyunca oluşturduğu bütün hizmetlerin aslında bir reel değeri var. Bu karşılığı daha adil bir şekilde sürdürmemiz ve nokta atışı yapmamız gerekiyor." dedi.
Belem'de kurulan adil geçiş mekanizmasının bu adımları ortak bir uygulamaya dönüştürmek için önemli bir imkan sunduğunu aktaran Göktaş, "Türkiye olarak bu süreçte tecrübelerimizi paylaşmaya ve dost ülkelerle işbirliğimizi güçlendirmeye hazırız." ifadesini kullandı.
Göktaş moderatörlüğünde panel düzenlendi
Etkinlik kapsamında, Bakan Göktaş moderatörlüğünde, Azerbaycan Aile, Kadın ve Çocuk Sorunları Devlet Komitesi Başkanı Bahar Muradova, İslam İşbirliği Teşkilatı Kadının İlerlemesi Teşkilatı Bakanlar Konseyi ve İcra Kurulu Başkanı Amal Ammar, Sırbistan Kadın-Erkek Eşitliği, Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesi ile Kadınların Ekonomik ve Siyasi Güçlenmesinden Sorumlu Bakanı Tatjana Macura ve Somali Aile ve İnsan Hakları Geliştirme Bakanı Khadija Mohamed Al Makhzoumi'nin katılımıyla panel düzenlendi.
Burada konuşma yapan Göktaş, iklim krizinin yalnızca çevresel bir sorun değil aynı zamanda ekonomik ve toplumsal eşitsizlikleri derinleştiren bir mesele olduğunu söyledi.
Bu eşitsizliklerin etkilerinin özellikle kadınların geçim kaynaklarında ve çalışma hayatında daha belirgin olduğunu dile getiren Göktaş, "İklim politikaları belirlenirken kadınların söz sahibi olması, adil geçişin temel koşulları arasında. Sosyal korumayı güçlendiren, bakım hizmetlerine erişimi artıran ve kadınlara yeni ekonomik fırsatlar sunan bütüncül bir yaklaşıma ihtiyacımız var." diye konuştu.
