Haber: İleyda ÖZMEN - Kamera: Dursun ALKAYA
(ANKARA) - "Yerel Yönetimi İnsan Hakları için Örgütlenmek" temasıyla Çankaya Belediyesi ev sahipliğinde düzenlenen Akın Atauz Konferansı'nın açılış konuşmasını yapan Çankaya Belediye Başkan Vekili Haldun Güler, "Kızılderililerin doğa ve dünya için söyledikleri 'Bu dünya atalarımızdan miras kalmadı onu torunlarımızdan borç aldık' diye bir sözleri var. Kentlerimizde oturduğumuz konutlar bize, ebeveynlerimize miras kalabilir ama kentin genelini biz çocuklarımızdan borç aldık. En iyi şekilde çocuklarımıza devretmemiz gerekiyor" dedi.
Akın Atauz Konferansı, Yerel Yönetimi İnsan Hakları için Örgütlenmek temasıyla Çankaya Belediyesi Doğan Taşdelen Çağdaş Sanatlar Merkezi'nde gerçekleştiriliyor. Konferansın açılış konuşmalarını Çankaya Belediye Başkan Vekili Haldun Güler, Fikri Sönmez Yerel Yönetimler Araştırma ve Geliştirme Vakfı Yönetim Kurulu'ndan Naci Sönmez, Solfasol Gazetesi yazarı Onur Mat ve Akın Atauz'un eşi Prof. Dr. Sevil Atauz yaptı.
Güler, tutuklu Çankaya Belediye Başkanı Hüseyin Can Güler'in selamını ileterek, şunları kaydetti:
"Geçtiğimiz yıl yitirdiğimiz Akın Atauz'u saygıyla anıyorum. Bir şehirci, Solfasol'un kurucularından biri ve Fikri Sönmez Vakfı'nın mütevelli heyeti üyesi olarak Ankara'nın ortak yaşamına emek verdi. Bugün onun anısına burada, hayatımızın tam ortasında duran bir soruyu tartışacağız. Bir belediye, kentte yaşayan herkesin hakkını gözetmek için nasıl çalışmalı? Bu sorunun cevabını aramaya bir mahalleden başlayabiliriz. Yıllardır aynı sokakta yaşayan bir kiracı düşünün. Mahallesi için bir dönüşüm projesi hazırlanıyor. Onun için ilk soru çok yalın. 'Ben burada yaşamaya devam edebilecek miyim?' Çocuğunun okulu, güvendiği komşusu, her sabah açtığı dükkan o mahallede. Biz o insanı ancak proje tamamlandıktan sonra bilgilendiriyorsak, hayatını doğrudan etkileyen bir kararı onsuz almışız demektir. Kent hakkı, tam da burada anlam kazanıyor. Bir kentin geleceğinde, o kente emek veren, orada yaşayan insanların söz hakkı vardır.
Avrupa Kentsel Şartı da belediyelere bu konuda yol gösteriyor. Sağlıklı bir çevrede yaşamak, güvenli bir konutta barınmak, kentte rahatça dolaşmak, yerel kararlara katılmak her hemşehrimizin hakkı. Bu hakların gündelik hayatta ne ölçüde karşılık bulduğu, bizim bütçemizi hazırlarken, bir sokağı düzenlerken, bir hizmetin yerini seçerken aldığımız kararlara bağlı. Çankaya'da bunun karşılığını Kent Lokantalarımızda, kreşlerimizde, Çocuk Meclisimizde görüyoruz. Bir emeklinin ay sonunu düşünmeden sıcak bir yemek yiyebilmesi, bir annenin çocuğunu güvenle kreşe bırakıp işine gidebilmesi belediye bütçesinde yaptığımız tercihlerin insanların hayatındaki karşılığıdır. Çocuk Meclisimizde söz alan bir çocuğun mahallesindeki parka ilişkin önerisi de bize bir sorumluluk yükler. O çocuğun sözünü dinlemek kadar, önerisiyle ilgili ne yaptığımızı dönüp kendisine anlatmak da görevimizdir. Hepimiz için hesap verebilir bir belediye böyle kurulur.
Yerel demokrasinin bir gereği de halkın sandıkta ortaya koyduğu iradeyi korumaktır. Hemşehrilerimizin seçtiği yöneticilerin görevlerini yerine getirebilmesi ile yurttaşların kent yönetiminde söz sahibi olması birbirine sıkı sıkıya bağlıdır. Çankaya'da bize emanet edilen her kaynağı kamu yararı için kullanma ve aldığımız her kararın hesabını hemşehrilerimize verme sorumluluğuyla çalışıyoruz. Dilerim bugün buradan, bir sonraki mahalle toplantımızda kimin sesini henüz duymadığımızı, bir sonraki bütçemizde hangi ihtiyaca öncelik vermemiz gerektiğini biraz daha iyi bilerek ayrılırız. Akın Atauz'un anısını yaşatmanın güzel bir yolu da burada konuşulanları Ankara'nın bir mahallesinde, bir sokağında hayata geçirebilmektir.
Kızılderililerin doğa ve dünya için söyledikleri çok güzel bir söz vardır. Onu burada kentlerimize uyarlayarak bitirmek istiyorum. 'Bu dünya atalarımızdan miras kalmadı onu torunlarımızdan borç aldık' diye bir sözleri var. Bunu da kentlerimize uyarlamak istiyorum. Ne yazık ki Sayın Genel Başkanımız Murat Karayalçın'dan sonrası Ankara'da kentleşme anlamında özellikle Büyükşehir Belediyesi güzel bir sınav vermedi. Hiç geçmişte şahit olmadığımız büyüklükte, yükseklikte, katlardan oluşan binalardan yaptık. Bu anlamda kentlerimizde oturduğumuz konutlar bize, ebeveynlerimize miras kalabilir ama kentin genelini biz çocuklarımızdan borç aldık. Bize atalarımızdan miras kalmadı, çocuklarımızdan borç aldık. En iyi şekilde çocuklarımıza devretmemiz gerekiyor."
SEVİL ATAUZ: "AKIN, SOMUT VE GÜNDELİK HAKLARI SAVUNURDU"
Sevil Atavuz da Akın Atauz'u anarak, şunları söyledi:
"Akın kendini her zaman bir şehirci olarak tanımladı. Bu onun için akademik bir unvan değil, bir yaşam biçimiydi. Kent ona göre yollardan, binalardan, kurumların kapladığı yerlerden bütün bu işgal edilen alanlardan, alışveriş merkezlerinden bütün bunların toplamından ibaret bir yer değildi. Kent orada yaşayan insanların adımlarının ritmiyle ayakta duran, onların yaya olarak yahut bir parkta, bir ağacın gölgesinde oturarak, bisikletleriyle yahut bir çocuğun elinden tutarak bir babanın bir annenin dolaşabilmesini sağlayan bir yerdi. Aslında Akın onun için bu yayalığa çok önem verirdi. Yaya Hakları Bildirgesi'nin fikrinin ortaya atılmasında ve yaygınlaştırılmasında emeği çok geçmiştir.
Akın'ın hiç otomobili olmadı. Kısaca o özel araba karşıtıydı. Kentleri özel araba sahipliğinin bozduğunu, böyle bir ulaşım sisteminin trafiği içinden çıkılmaz bir hale getirdiğini hep savunurdu. Artık ne diyeyim zaten bugün İstanbul'a, hatta Ankara'ya, hatta başka büyük kentlerimize baktığımızda ne kadar haklı olduğunu görüyoruz. Hatta bu trafiği yayalar için çok tehlikeli olarak görürdü Akın. Ve bu günlerde haberleri izlerseniz artık sadece yolda yürüyenlerin değil, kaldırımda yürüyenlerin, çocuğuyla karşıdan karşıya geçmeye çalışanların ezilip öldüğünü görüyoruz ne yazık ki son günlerde. Yeşil Gazete'deki yazılarında hep bunu savunurdu. Solfasol'ün kuruluşunda, Barış Bildirgesi'ne imza attığı için üniversiteden uzaklaştırıldığında hep aynı çizgiyi korumuştur Akın. Yerel yönetimleri halkın sorunlarını çözen, katılımcı, şeffaf ve ekolojik bir araç olarak görürdü. Hep öyle görmek istedi. Ne kadar öyle oldu yerel yönetimler şu geldiğimiz dönemde biraz trajik bir durumda maalesef.
Bugün burada yerel yönetimi insan hakları için örgütlemek teması içinde buluştuk ve tam da bu altını çizdiğim ve onun hep savunduğu ilkelerinde bu toplantının çok önemli olduğunu düşünüyorum. Onun savunduğu şey somut ve gündelik haklardı. Bunlar barınma hakkı, temiz hava hakkı, temiz su hakkı, çocukların kreş hakkı, yayaların kaldırım hakkı ve herkesin kentin kararlarına katılım hakkı idi. Ondan belki de öğrendiğimiz şey bu mücadelenin sabır ve nezaketle yürütülmesiydi. Kızmadan, bağırıp çağırmadan ama asla geri adım atmadan bir duruş sergilemek önemli."
NACİ SÖNMEZ: "İKTİDAR PARTİLERİ DEĞİŞİYOR AMA ZİHNİYET HİÇ DEĞİŞMİYOR"
"Şimdi içinden geçtiğimiz süreçte de hem yerel yönetimlere yönelik kayyım siyaseti, seçilmişlere yönelik halk iradesini gasp faaliyetleri ve iktidar bloğunun çeşitli uygulamaları karşısında yerel demokrasinin yerel yönetimlerin ne kadar önemli olduğunun da bir anlamda ifadesini bulduğu bir toplantı olmasını temenni ediyorum. Çünkü biz vakıf olarak da bu vakfa emek veren insanlar olarak Türkiye'de demokrasi kazanılacaksa eşit, özgür, bir arada yaşam tesis edilecekse ve demokrasiyi kurumsallaştıracak bir süreç yaşayacaksak bunun gerçekten yerel demokrasi pratiklerine sahip çıkarak o deneyimlerin bugünün Türkiye'sinde ne anlama geldiğini anlamlandırarak, derinleşerek tartışmaları sürdürerek ve pratikleştirerek yapabileceğimize inanıyoruz. Dolayısıyla Türkiye'de ilk kayyım atanan Fatsa Belediyesi'nin sevgili belediye başkanı Terzi Fikri'ydi. Buradan saygı ve sevgiyle anıyorum. Türkiye'nin ilk kayyımıdır Fatsa'daki durum ve Türkiye'de özerk, demokratik yerinden yönetimin de bir anlamda sözün, yetkinin, kararın ve iktidarın halkta olması gerektiğini de pratik olarak 9-10 aylık süreç içerisinde ete kemiğe büründürmüş bir isimdir. Ve o yüzden rejim her zaman aynı şeyi yaptı. Halkın iradesinin güçlendiği her aşamada müdahaleyi çok sert yaptı. Bugün de yapmaya devam ediyor. Aktörler değişiyor. İktidar partileri değişiyor ama bu zihniyet hiç değişmiyor.
"YEREL YÖNETİCİLERE, YÖNETİMLERE YÖNELİK BASKI VE ŞİDDETİ, HUKUKSUZLUĞU KINIYORUM"
Bu merkezi, otoriter sistemi geriletmenin yolu aslında Fatsa deneyimine ve onun ürettiği birikime sahip çıkarak bugün nerede ve nasıl yaşatılıyorsa o yaşatıldığı yerde sahiplenerek görmemiz lazım. O yüzden bu deneyim bugün Latin Amerika'nın köylü hareketlerinde ayak izleri var. Bu fikrin Avrupa'daki yeni sol hareketlerin gelişiminde ayak izleri var. Sırbistan'daki öğrenci hareketinde ayak izleri var. Yine kendi coğrafyamızda Orta Doğu'da birçok deneyimde Rojava başta olmak üzere ayak izleri var. Doğal olarak bu ayak izlerini takip ederek tarihte kalmış bir nostalji olarak kavramadan bir nostaljik bir güzel bir anı gibi ele almadan bugün nerede sahipleniliyor ve yaşatılıyorsa oraya sahip çıkarak devam etmemiz gerektiğini düşünüyorum. Ve burada bir kez daha Türkiye'de bugün içinden geçtiğimiz süreçte yerel yöneticilere, yerel yönetimlere yönelik baskı ve şiddeti, hukuksuzluğu da kınayarak sözlerimi sonlandırmak istiyorum."
"Defalarca aynı sokaklarda, özellikle eski Ankara'da kale civarında gezerken aynı sokakları Akın'la birlikte tekrar gezip, tekrar yaşayıp farklı boyutlarını keşfetmek ve ondan sonra size bu gezilerden kalan histi belki hani Akın'ı anlatacak olan şey. Yani burada bir derinlik, önemseme bunun üzerine araştırma ve bir bilgi birikimini katman katman ve emek emek oluşturulan bir birikim ve bu birikimin paylaşımı biçimi diye belki ben tanımlayabilirim Akın'ın bize bıraktığı mirası. Aynı sokaklardan Roma dönemi Ankara'sı, Galatların Ankara'sı, Osmanlı'nın, Ahilerin Ankara'sı olarak gezerdiniz, katman katman oranın tarihçisiyle ilgili bir şey öğrenirdiniz ama aslında şehri sahiplenmeye dair şey bırakırdı bu sizde. Yani bu, bu şehir kime ait, burada yaşayan biziz, bizden önce kimler yaşamış, bu bütünlük içinde biz neredeyiz, bunun için ne isteyebiliriz, ne talep edebiliriz, nasıl daha iyi yapabiliriz, yani Akın'ı bir aktivist ve entelektüel olarak tanımlarken bunu pratiğe yansıtmasının en güzel biçimlerinden birisi olarak onu hatırlıyorum. Solfasol'e ve çevresine ve şehrine, şehrimize kattıkları için teşekkür ederiz kendisine. Konferansın da devamını dileyerek sözü sıradaki konuşmacılara bırakıyorum."
Konferansa tutuklu İstanbul Planlama Ajansı (İPA) Başkanı Buğra Gökce de mesaj gönderdib Gökçe, şunları kaydetti:
"Çok sevip saygı duyduğum Akın Atauz adına bir konferans düzenlendiği haberi ve duyurusunu, sekiz buçuk aydır süren duruşmaların ve 20 ayı aşan tutukluluğun ortasında hangar kısmında inşa edilen milyarlık yeni duruşma salonu görünümlü salonda aldım. Hemen de yanıtlamak istedim. Bugün tutukluluk incelemesi de var. Hukukun tüm sınırları aşıldı. Azami süre biteli iki ay oldu. Ceza yasası onun da yeterini yattım. Esaret ise sürüyor. Bu koşullarda size ulaşmayı kıvanç, mutluluk olarak görüyor ve Akın Hocama bir borç biliyorum. Kendisini inanılmaz bir saygıyla, uzaktan takdirle izleyen, Şehir Plancıları Odası'na genç yaşta başkan olduğum dönemin öncesi ve sonrasında ortak paylaşımlarımızdan ve hep ondan öğrendiklerimden hatırlıyorum. Eşi zor bulunan bir kıymetti kendisi. Cezaevinde geçen yıl BirGün Gazetesi'nde ölüm ilanını, adını ve fotoğrafını gördüğümde yaşadığım şoku hatırlıyorum. İçim yanmıştı.
Sizler bu harika konferansı çok kıymetli katılımcılarla bir araya getirerek yapıyorsunuz. Ellerinize, yüreğinize sağlık. Ben ise hala hapishanedeyim. Hocamın cenazesine katılamadım. Tıpkı çok sevdiğim dayımın cenazesine katılamadığım gibi. Ama şu anda kendimi yanınızda hissediyorum. Emeğimin de olduğu Çağdaş Sanatlar Merkezi'ndesiniz. Elbet birlikte olacağız. Akın Hocamın anısı yaşayacak. Fikri Sönmez Vakfı başta olmak üzere, Solfasol Gazetesi ve emeği olan tüm kurumlara ve bu konferansa katkı veren tüm kurum ve kişilere içtenlikle teşekkür ediyorum. Kıymetli eşine tekrar başsağlığı ve saygı sunuyorum. Tüm dostlarıma, sevenlerine camiamıza sevgiler yolluyorum. Biz kazanacağız."
Açılış konuşmalarının ardından oturumlara geçildi. Üç oturumun ilki olan "Türkiye'de Yerel Yönetimler, İnsan Hakları ve Demokratikleşme" oturumunun moderatörlüğünü Cemile Kaçar yapacak. Oturumda eski Başbakan Yardımcısı Murat Karayalçın, Prof. Dr. Alanur Çavlin ve Dr. Merhem Onur Yılmaz söz alacak. Ardından "İtirazdan İnşaya: Yerel Demokrasi, Özyönetim ve Kurucu Perspektif" başlıklı ikinci oturum Prof. Dr. Feyzan Erkip moderatörlüğünde gerçekleştirilecek. Oturumda yazar Cuma Çiçek, Sosyal Demokrasi Derneği Genel Sekreteri Ali Onat Çetin ve Prof. Dr. Ulaş Bakraktar konuşacak.
Sonuncu ve üçüncü oturumda "Yerel Yönetimler Nasıl Örgütlenmeli?" moderatörlüğü Doç. Dr. Ehran Bağcı yapacak. Oturumda Diyarbakır Büyükşehir Belediye Eşbaşkanı Serra Bucak, Sancaktepe Belediye Başkanı Alper Yeğin, Varto Belediye Eşbaşkanı Gülbahar Kaya ve Fındıklı Belediye Başkanı Ercüment Çervatoğlu söz alacak.



