(ANTALYA) - Cop31 müzakerelerinde fosil yakıtlardan uzaklaşma ve adil geçiş mekanizmasına ilişkin görüşmeler sürerken, iklim uzmanları ve sivil toplum temsilcileri Türkiye'ye "kömürden çıkış için somut bir takvim açıklaması" çağrısında bulundu.
Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı ( Cop31 ) kapsamında Sabancı Üniversitesi tarafından "İklim Müzakerelerinde Durum Değerlendirmesi: Fosil Yakıtlar, Adil Geçiş ve Öne Çıkan Öncelikler" başlıklı basın toplantısı gerçekleştirildi.
Toplantıda, E3G Kıdemli Araştırmacısı Öykü Şenlen, Fletcher School Kıdemli Araştırmacısı Jennifer Morgan, İPM Adil Geçiş Çalışmaları Sorumlusu Onur Akgül, Uluslararası Kriyosfer İklim Girişimi Direktörü Pam Pearson ve İklim Ağı Türkiye temsilcisi Pınar Gayretli, COP31 müzakerelerinin geldiği aşamayı değerlendirdi.
" FOSİL YAKITLARDAN UZAKLAŞMA YOL HARİTALARI KARAR METNİNDE KALMALI "
E3G Kıdemli Araştırmacısı Öykü Şenlen, COP31'in hafta sonu kesinleşmesi beklenen nihai siyasi karar metnine ilişkin şöyle konuştu:
"Bu sabah itibarıyla yaklaşık 75 ülkenin 2035'e kadar elektrifikasyona ilişkin '35'e 35' taahhüdünü desteklediği belirtildi. Bu iyi bir işaret ancak bu ivmenin karar metnine de yansıması gerekiyor. Elektrifikasyonun yenilenebilir enerji kaynakları öncülüğünde, şebekeler ve depolama altyapısıyla desteklenerek, gelişmekte olan ülkeler için adil ve uygulanabilir biçimde gerçekleştirilmesi gerekiyor. Fosil yakıtlardan uzaklaşma yol haritalarına ilişkin ifadelerin müzakerelerde baskı altında olduğunu biliyoruz. Bu ifadeler metinde kalmalı ve Antalya'dan sonra çalışmaların nasıl sürdürüleceği ortaya konulmalı."
Şenlen, ayrıca uyum finansmanına ilişkin müzakerelere de değinerek, ihtiyaç duyulan finansman ile mevcut kaynaklar arasındaki farkın giderek büyüdüğünü söyledi.
" ESKİDEN TABU OLAN FOSİL YAKITLARDAN UZAKLAŞMA ARTIK NORMAL BİR TARTIŞMA KONUSU "
Fletcher School Kıdemli Araştırmacısı Jennifer Morgan, COP28'de fosil yakıtlardan adil, düzenli ve hakkaniyetli biçimde uzaklaşılması yönünde varılan mutabakatın ardından uluslararası tartışmalarda önemli bir değişim yaşandığını belirtti. Morgan, şunları söyledi:
"Eskiden tabu olan bir konu artık normal bir tartışma konusu haline geldi. Burada yalnızca yol haritalarının karar metnine girmesi için çalışıldığını değil, giderek daha fazla ülkenin kendi ulusal yol haritasını hazırladığını da görüyoruz. Fransa, Hollanda, Almanya, Finlandiya, Danimarka ve Brezilya bu yönde çalışmalar yürütüyor. Pasifik'teki 22 ülkenin ortak yol haritası bulunuyor. Nijerya da ekonomisini çeşitlendirmeye yönelik bir geçiş planı üzerinde çalışıyor... (COP31 Başkanı) Murat Kurum ve (Avusturalya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı) Chris Bowen'ın bu sorumluluğu üstlenerek görüşmeleri hakkaniyetli biçimde ileri taşımasına yönelik beklentiler yüksek. Türkiye ve Avustralya da kömürden çıkış için güçlü biçimde çalışmalı. Özellikle Avustralya, fosil yakıt ihracatından komşularının yararlanabileceği yeşil ürünlerin ihracatına yönelmeli."
" TÜRKİYE 2036'YA KADAR KÖMÜRDEN ÇIKABİLİR "
İPM'den Onur Akgül, "adil geçiş" mekanizmasının oluşturulmasına ilişkin müzakerelerde ilerleme sağlanamamasını eleştirdi. Akgül, şöyle konuştu:
"Hayal kırıklığı içindeyiz. COP31 son iki gününe girerken adil geçiş mekanizmasının kurulması konusunda somut bir ilerleme sağlanamadı. Müzakerelerin yavaş ilerlemesi son derece endişe verici ve süreci ileri taşıyacak siyasi iradeye ilişkin çok az işaret görüyoruz. Başta Avrupa Birliği olmak üzere gelişmiş ülkeler, kalıcı bir mekanizma ve finansman çerçevesinin oluşturulması konusunda sorumluluk üstlenmeli. Türkiye ve Avustralya, kalan engelleri aşmak ve Belém'de alınan kararın gereğini yerine getirmek için siyasi liderliklerini kullanmalı...
Türkiye hala bir kömürden çıkış planına sahip değil ve ulusal katkı beyanında buna ilişkin emisyon azaltım hedefleri bulunmuyor. Takvime bağlanmış bir kömürden çıkış planı olmadan en iyi adil geçiş stratejisi bile sonuç üretmekte zorlanacaktır. Türkiye'de kömür, elektrik üretiminin yüzde 34'ünü ve toplam sera gazı emisyonlarının yüzde 20'sini oluşturuyor. İstanbul Politikalar Merkezi'nin modellemesine göre Türkiye, makroekonomik göstergelerini olumsuz etkilemeden 2036 yılına kadar kömürden çıkabilir. Buna rağmen mevcut kömürlü termik santrallerin elektrik alım garantileriyle faaliyetlerini sürdürmesi öngörülüyor. Türkiye yönünü değiştirmeli, açık ve takvime bağlanmış bir kömürden çıkış planı açıklamalı."
" AĞRI DAĞI'NDAKİ BUZUL 2050'DEN ÖNCE YOK OLABİLİR "
Uluslararası Kriyosfer İklim Girişimi Direktörü Pam Pearson, küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyi aşmasının müzakerelerde giderek olağan bir durum gibi ele alınmasından endişe duyduğunu belirtti ve buzulların erimesinin geri dönüşü olmayan sonuçlarına dikkati çekti.
Pearson, "Bu, gelecekte karşılaşacağımız devrilme noktalarından ibaret değil. Kriyosferin bazı bölümleri her gün geri dönüşü olmayan eşikleri aşıyor. Bir buzul yok olduğunda, sıcaklıklar düşse bile yüzlerce yıl boyunca geri gelmiyor. Türkiye'deki Ağrı Dağı'nın buzulu da muhtemelen 2050'den önce yok olacak. Bu, kutsal kabul edilen dağın görünümünü tamamen değiştirecek... Bilimi dinlemek yerine bilimsel bulguların bu müzakerelerde sorgulandığını ve göz ardı edildiğini görüyoruz. Bu sorumsuzca ve özellikle gelecek nesiller için tehlikeli. Müzakereler her zaman mevcut en iyi bilimsel bilgiye dayanmalı" dedi.
" COP31 BAŞKANIYLA GÖRÜŞME TALEPLERİMİZ KARŞILANMADI "
Türkiye'de iklim politikaları alanında çalışan 17 sivil toplum kuruluşundan oluşan İklim Ağı Türkiye adına konuşan Pınar Gayretli, Türkiye'nin COP31 başkanlığındaki yaklaşımının ulusal enerji politikalarıyla uyumlu olması gerektiğini belirtti. Gayretli, şunları kaydetti:
"Türkiye'yi yeni kömür yatırımlarından vazgeçmeye, mutlak emisyon azaltımını taahhüt etmeye ve adil, düzenli bir kömürden çıkış için açık bir takvim belirlemeye çağırıyoruz. Fosil yakıtlardan uzaklaşmaya ilişkin yol haritası süreci, Türkiye'nin liderlik göstermesi için bir fırsat sunuyor. COP31 öncesinde Başkan Murat Kurum, fosil yakıt tüketiminin azaltılmasını başarının bir ölçütü olarak ifade etmişti. Bu açıklamanın somut sonuçlarını görmeyi bekliyoruz. Türkiye'yi COP sona ermeden kendi ulusal yol haritasını geliştireceğini taahhüt etmeye çağırıyoruz... Türkiye'nin COP31'e ev sahipliği ve başkanlık yapacağı kesinleştiğinden bu yana COP31 Başkanı ile görüşme ve yapılandırılmış bir istişare mekanizması oluşturulması taleplerimizi defalarca ilettik. Ancak bu taleplerimizin hiçbiri karşılanmadı. Katılımımız, başkanlık yetkilileriyle düzensiz ve belirli konularla sınırlı toplantılardan ibaret kaldı. Sivil toplumun kararlar şekillenirken önerilerini sunabilmesi, sürece katkıda bulunabilmesi ve geri bildirim alabilmesi için düzenli ve şeffaf bir istişare süreci gerekli."




