GÜLSELİ KENARLI - Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Türkiye Program Sorumlusu Tufan Nayır, iklim değişikliğiyle mücadelede sağlık konusunun tüm politika alanlarına, iklim değişikliğinin ise sağlık politikalarına entegre edilmesi gerektiğini belirterek, Türkiye'nin COP32'ye kadar sürdüreceği liderlik döneminde diğer ülkelere örnek olabileceğini söyledi.
Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Nayır, COP31'in iklim ve sağlık ilişkisinde önemli bir dönüm noktası olabileceğini, ulaşım, enerji ve bina yapımı gibi tüm politika alanlarında insan, toplum ve gezegen sağlığının merkeze alınması gerektiğini belirtti.
DSÖ olarak bu yaklaşımın tüm kararlara yansıtılmasını önemsediklerini vurgulayan Nayır, COP31'in bu konuda önemli bir adım atmasını beklediklerini, Türkiye'nin de COP32'ye kadar bu alandaki liderliğini sürdüreceğini kaydetti.
Sağlık konusunun COP31 kapsamındaki tartışmalarda önemli bir yer tuttuğunu aktaran Nayır, alınan kararların yalnızca mevzuatta ve kağıt üzerinde kalmaması, somut eylemlere dönüştürülmesi gerektiğini vurguladı.
İklim kaynaklı sağlık risklerinin artık görülmeye başladığına dikkati çeken Nayır, şöyle devam etti:
"Avrupa'da, Türkiye'de, dünyanın her yerinde, her yıl sıcak hava dalgasından birçok ölüm oluyor. Türkiye'de de sıcak hava dalgalarını ve sıcak hava günlerinin arttığını biliyoruz. Buna bağlı seller, orman yangınları gitgide artıyor. Orman yangınlarının sağlık üzerindeki etkileri çok uzak mesafelere ulaşabiliyor. Ortaya çıkan küçük partiküller 500-1000 kilometre uzağa taşınarak akciğer hastalarını, çocukları ve gebeleri etkileyebiliyor. Bu durum, hastanelere başvuran akciğer hastalarının sayısını artırabiliyor. Sıcaklıkların değişmesiyle hastalık taşıyıcıları, daha önce yaşamadıkları ülkelerde yaşamaya başlayabiliyor. Bu da gelecekte yeni sağlık tehditleri oluşturabilir."
Bu nedenle sağlık sistemlerinin hazırlıklı olması gerektiğine dikkati çeken Nayır, ortaya çıkabilecek yeni viral hastalıklara karşı önlem alınmasının çok değerli olduğunu bildirdi.
"Erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi gerekiyor"
Nayır, iklim değişikliğine karşı sağlık sistemlerinin güçlendirilmesinin önemine işaret ederek, "Sel ve sıcak hava dalgaları gibi aşırı hava olaylarına karşı sağlık sistemlerinin hazırlıklı olması, yeni virüslere yönelik uzman doktorların yetiştirilmesi, laboratuvar altyapısının güçlendirilmesi, çalışanların eğitilmesi, erken tanı ve tedavi imkanlarıyla erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi gerekiyor." dedi.
Bunun sağlık sisteminin birinci ayağı olduğunu anlatan Nayır, "İkincisi de mitigasyon dediğimiz karbon sistem, karbon üretimlerinin azaltılması. Dünyadaki küresel karbon emisyonlarının yüzde 5'inin sağlık sistemlerinden geldiği hesaplanmakta. Dolayısıyla artık daha sürdürülebilir ve yeşil bir sağlık sistemi oluşturabilirsek yani daha az karbon üreten bir sağlık sistemi oluşturabilirsek bu bizim için büyük bir avantaj olacak." diye konuştu.
"Tedarik zincirini de dikkate almak gerekiyor"
Nayır, ülkelerin sağlık sistemlerinin iklim değişikliğine hazırlık düzeylerinin küresel ölçekte farklılık gösterdiğini kaydetti.
Uyum ve düşük karbonlu üretim konusunda ülkelerin farklı hızlarda dönüştüğüne işaret eden Nayır, "Bazı ülkeler bu konuda kararlılıkla çalışırken bazıları kağıt üzerinde ilerliyor, bazıları ise hazırlıklarını hızla sürdürüyor. Sağlık sektörünün karbon ayak izini değerlendirirken yalnızca hastanelerdeki hizmetleri değil, tedarik zincirini de dikkate almak gerekiyor." dedi.
Nayır, enjektör üretiminden tıbbi cihaz ve testlere kadar sağlık sektöründeki tedarik süreçlerinin karbon ayak izinin hesaplanmaya başlandığını, daha düşük emisyonlu ürün ve ekipmanların kullanımının yaygınlaşmasının olumlu bir gelişme olduğunu ancak bu alanda katedilmesi gereken uzun bir yol bulunduğunu ifade etti.
COP31 sonrasına dikkati çeken Nayır, sözlerini şöyle tamamladı:
"Türkiye COP32'ye kadar liderliği götürecek. Burada kendimiz de ülkemizden de başlayarak diğer ülkelere büyük örnek gösteriyoruz. Aslında sağlık konusunun da ilk günde gündeme alınması COP31'de Türkiye açısından çok güzel bir şeydi. Dünya Sağlık Örgütü olarak, diğer kamu kurumlarıyla biz de çalışıyoruz, Çevre Bakanlığıyla, Tarım Bakanlığıyla ve Sağlık Bakanlığıyla. Hepsinin gündemlerinde sağlığı da öne alarak iklim değişikliğiyle mücadele var. Bu Türkiye açısından çok sevindirici. Bundan sonraki bütün politikaların içerisinde sağlığın entegre edilmesi, sağlık politikalarının içerisinde de iklim değişikliğinin entegre edilmesi çok güzel olacak."
