Sanayi Devrimi dönemindeki uzun mesai sürelerinden günümüzün insan odaklı ve verimlilik esaslı modellerine geçiş süreci dünya genelinde hız kazanmış durumda.
Brezilya'da son dönemde alınan kararla haftalık çalışma süresinin 44 saatten 40 saate düşürülmesi ve ücret kesintisi olmaksızın iki gün hafta sonu izni tanınması, bu küresel dönüşümün son örnekleri arasında yer alıyor.
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş'ın aktardığı bilgilere göre, Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) 1919 yılında belirlediği günde 8, haftada 48 saatlik ilk uluslararası standarttan bu yana çalışma sürelerinin azaltılmasına yönelik düzenlemeler devam ediyor.
ILO'nun 1935'te benimsediği 40 saatlik çalışma hedefinin ardından; Fransa 1936 ve 1998-2000 yıllarındaki reformlarla süreyi 35 saate kadar indirdi. ABD ise 1938 yılında kabul ettiği Adil Çalışma Standartları Yasası ile 40 saatlik sınırı mevzuatına dahil etti.
Yakın dönemde İzlanda, 2015-2019 yılları arasında 35-36 saatlik deneme uygulamaları gerçekleştirirken; Kolombiya, Şili, Meksika ve Brezilya gibi ülkeler de kademeli veya anayasal düzenlemelerle mesai sürelerini 40 saat ve altına düşüren adımlar attı.
TÜRKİYE'DEKİ MEVCUT MESAİ SAATİ DURUMU
Türkiye'de yürürlükte bulunan 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesine göre haftalık çalışma süresi en çok 45 saat olarak uygulanıyor. Uygulamada bu süre, haftada 6 gün çalışılan iş yerlerinde günlük 7,5 saat, 5 gün çalışılan yerlerde ise günlük 9 saat olarak dağıtılıyor.
Mevcut küresel ve bölgesel veriler incelendiğinde haftalık çalışma süreleri şu şekildedir:
Japonya, Güney Kore, Şili, Brezilya: 40 saat
ESNEK ÇALIŞMA VE VERİMLİLİK ETKİLERİ
Çalışma sürelerinin düşürülmesini savunan değerlendirmelerde, uzun mesai saatlerinin kronik yorgunluk, stres ve iş kazalarına yol açtığı vurgulanıyor.
İzlanda ve Fransa uygulamalarından elde edilen veriler, çalışma sürelerinin azalmasının iş hatalarını ve hastalık izinlerini azaltırken üretim kalitesini artırdığını gösteriyor.
Ayrıca modern teknolojinin ve yapay zeka çözümlerinin iş süreçlerini hızlandırması nedeniyle, geleneksel mesai saatlerinin yeniden yapılandırılmasının genç ve kadın istihdamını destekleyebileceği belirtiliyor.
Maaş kesintisi yapılmaksızın haftalık çalışma süresinin 40 saate çekilmesi ve iki günlük hafta sonu izninin yasal güvenceye kavuşturulması, sosyal diyalog çerçevesinde kademeli olarak uygulanabilecek bir reform seçeneği olarak sunuluyor.
