Mutfakta en çok israf edilen gıda grubu belli oldu. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 2025 Hanehalkı Bütçe Araştırması'na göre taze meyve ve sebzeler, yüzde 39,7'lik payla evlerde en fazla israf edilen gıdalar arasında ilk sıraya yerleşti. Ekmek yüzde 32,5 ile ikinci, süt ve süt ürünleri ise yüzde 15,1 ile üçüncü oldu.
HER 10 İSRAFIN YAKLAŞIK 4'Ü MEYVE VE SEBZEDEN
TÜİK verileri, mutfaktaki gıda israfının önemli bölümünün kısa sürede bozulabilen ürünlerde yoğunlaştığını ortaya koydu. Taze meyve ve sebzelerin yüzde 39,7'lik payı, her 10 gıda israfının yaklaşık 4'ünün bu grupta gerçekleştiğini gösteriyor.
2024 yılında bu oran yüzde 40,1'di. Böylece taze meyve ve sebze, bir yıl sonra da listenin ilk sırasındaki yerini korudu.
Listenin ikinci sırasında yüzde 32,5 ile ekmek bulunuyor. Süt ve süt ürünlerinin payı yüzde 15,1 olurken kuru bakliyat yüzde 5,9'da kaldı. Makarna ile et ve et ürünlerinin payı ise yüzde 2,7'şer olarak hesaplandı.
Bu tablo, Türkiye'deki hanelerde israfın özellikle günlük veya kısa raf ömrüne sahip gıdalarda yoğunlaştığını gösteriyor.
Gıdaların neden çöpe gittiğine bakıldığında ilk sırada yüzde 74,4 ile bozulma yer aldı. Son kullanma tarihinin geçmesi yüzde 12,1, ihtiyaçtan fazla satın alma veya pişirme ise yüzde 6,3 ile diğer nedenler arasında sıralandı.
Yani mutfaktaki israfın büyük kısmı yalnızca fazla yemek hazırlamaktan değil, alınan ürünlerin zamanında tüketilememesinden kaynaklanıyor.
ALIŞVERİŞ LİSTESİ İSRAFI AZALTMADA ÖNE ÇIKIYOR
2025 yılında hanelerin yüzde 54,4'ü alışverişe liste yaparak çıktığını belirtti. Plansız alışveriş yapanların oranı ise yüzde 14,4 oldu.
Tarım ve Orman Bakanlığı da gıda israfını azaltmak için planlı alışveriş, doğru saklama koşulları ve ihtiyaç kadar ürün satın alınmasının önemine dikkat çekiyor. Bakanlığın paylaştığı 2024 tahminlerine göre Türkiye'de hanelerde yıllık yaklaşık 10,8 milyon ton gıda atığı oluşuyor.
Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın Food Waste Index 2024 raporuna göre 2022 yılında dünya genelinde 1,05 milyar ton gıda israf edildi. Bunun 631 milyon tonu, yani yaklaşık yüzde 60'ı hanelerden kaynaklandı. Dünya genelinde kişi başına yıllık ortalama evsel gıda israfı ise 79 kilogram olarak hesaplandı.
Türkiye'deki son tablo da mutfakta en büyük kaybın taze meyve ve sebzelerde yaşandığını gösteriyor. Doğru miktarda alışveriş yapmak ve çabuk bozulan ürünleri zamanında tüketmek, israfın azaltılmasında en basit ancak en etkili adımlar arasında yer alıyor.
