Fildişi Sahili'nde 1999'daki askeri darbe, 2002'de başlayan iç savaş ve 2010-2011 yıllarındaki seçim sonrası çatışmaların izleri toplumun hafızasında varlığını korurken, 15 Kasım Ulusal Barış Günü, toplumsal uzlaşının güçlendirilmesi ve geçmişteki acıların yeniden yaşanmaması açısından önem taşıyor.

Ülkede, 7 Mart 1996'da dönemin Cumhurbaşkanı Henri Konan Bedie, 15 Kasım'ı "Ulusal Barış Günü" ilan etti.

Fildişi Sahili'nin ilk Cumhurbaşkanı Felix Houphouet-Boigny'nin 1993'teki ölümünün ardından artan siyasi gerilimler ve 1995 cumhurbaşkanı seçimleri sırasında yaşanan olayların gölgesinde oluşturulan bu özel gün, her yıl toplumsal birlikteliği ve barış kültürünü güçlendirmek amacıyla kutlanıyor.

İnsan Hakları İzleme Örgütünün (HRW) 2007 Dünya Raporu'na göre, 2002'de başlayan siyasi-askeri kriz nedeniyle yaklaşık 750 bin kişi ülke içinde yerinden edildi.

Fildişi Sahili Ulusal Soruşturma Komisyonunun raporuna göre de 2010-2011 yıllarındaki seçim sonrası çatışmalarda 3 bin 248 kişi hayatını kaybetti. Hükümetin açıkladığı verilere göre ise 2020'deki seçim bağlantılı şiddet olaylarında 85 kişi yaşamını yitirdi, 484 kişi yaralandı.

15 Kasım Ulusal Barış Günü dolayısıyla AA muhabirine konuşan Fildişi Sahilliler, savaş yıllarına ilişkin acı hatıralarını, barışın ülkeleri için taşıdığı önemi ve toplumsal uzlaşının güçlendirilmesine yönelik beklentilerini anlattı.

"Danane'den kola çuvalları taşıyan bir kamyonla kaçtık"

Türkiye'deki Fildişi Sahilliler Topluluğu Başkanı Soumaila Adams Kone, 2002'de başlayan siyasi-askeri kriz sırasında çocuk yaşta yaşadığı olayların hafızasından silinmediğini söyledi.

Ülkenin batısında, Liberya ve Gine sınırına yakın Danane kentinde ailesiyle yaşadığını belirten Kone, çatışmaların başlamasıyla kentteki günlük yaşamın tamamen değiştiğini anlattı.

Kone, "O dönemde çok küçüktüm ancak yaşananları hiç unutmadım. Herkesin bir arada yaşadığı Danane, bir gecede askeri kampa dönüştü. Kentte silahlı gruplar vardı, her akşam hırsızlık olayları yaşanıyordu. Birçok aile evini terk etmek zorunda kaldı." dedi.

Ailesinin de güvenlik endişesiyle kentten ayrıldığını aktaran Kone, şöyle devam etti:

"Biz de Danane'den kola çuvalları taşıyan bir kamyonla ayrıldık. Normalde ticari ürünlerin taşındığı bir araçla bir ailenin kaçmak zorunda kalması, durumun ne kadar ağır olduğunu gösteriyordu. Geceleri herkes sabahı görebilmek için dua ediyordu."

Kone, annesinin Kızılhaç bünyesinde çalıştığını ve bu nedenle Liberya, Gine ve Sierra Leone'de bulunduğunu dile getirerek, çatışmalar sırasında Liberya'dan gelen paralı askerler arasında annesini tanıyan kişilerin de olduğunu aktardı.

Bu kişilerle bağlantıları nedeniyle ailelerinin Liberyalı paralı askerlere silah sağlamakla suçlandığını aktaran Kone, babasının evde bulunmadığı bir sırada silahlı kişilerin evlerini aradığını kaydetti.

Kone, çocuk yaşta tanıklık ettiği bu olayların kendisinde derin izler bıraktığını vurguladı.

"Barış yalnızca silah seslerinin kesilmesi değildir"

Ülkesinde ekonomik faaliyetlerin yeniden canlandığını ve altyapının geliştiğini belirten Kone, buna rağmen toplumsal barışın halen kırılgan olduğunu düşündüğünü söyledi.

Kone, "Barış, savaşın ya da sokaklarda silah seslerinin olmaması değildir. Barış bir anlayış ve davranış biçimidir." diye konuştu.

Türkiye'de edindiği deneyimleri de paylaşan Kone, Türk toplumunun ortak tarihine verdiği önemin Fildişi Sahili için ilham kaynağı olabileceğini, gençlerin ve diasporanın toplumsal uzlaşıya katkı sağlaması gerektiğinin altını çizdi.

15 Kasım'ın yalnızca resmi bir kutlama günü olarak görülmemesi gerektiğine dikkati çeken Kone, barış bilincinin okullarda, ibadethanelerde ve toplumun bütün kesimlerinde yaygınlaştırılmasını istedi.

Kone, "15 Kasım fark edilmeden geçip giden bir tarih olmamalı. Barış yalnızca bir söz değil, davranış biçimidir. Çünkü Fildişi Sahili hepimizin ortak değeridir." ifadelerini kullandı.

"Siyasi krizler komşular arasındaki güveni bile zedeledi"

Adalet İçin Eylem (Action Justice) Genel Sekreteri Hamed Tiekesse Samake de geçmişte yaşanan siyasi krizlerin toplumda derin yaralar açtığını söyledi.

Samake, "Bir ülkede kriz yaşandığında ilk etkilenenler masum insanlardır. İnsanlar işlerini ve geçim kaynaklarını kaybediyor, ülkenin kalkınması geriliyor. Daha önce dost olan komşular, krizlerden sonra birbirlerine güvensizlikle bakmaya başlıyor." şeklinde konuştu.

Ülkedeki mevcut barış ortamını olumlu değerlendiren Samake, siyasi anlaşmazlıkların temelden çözülmemesi halinde geçmişteki krizlerin yeniden yaşanabileceği uyarısında bulundu.

Sahada toplumun farklı kesimleri arasında güven ve dayanışmanın arttığını gözlemlediklerini dile getiren Samake, sosyal medyadaki nefret söylemleri ve yanlış bilgilerin ise toplumsal uzlaşıyı tehdit ettiğini kaydetti.

Samake, Adalet İçin Eylem'in bu nedenle farkındalık çalışmaları yürüttüğünü aktararak, siyasi diyalog ve adaletin kalıcı barışın temel unsurları olduğunun altını çizdi.

"Adalet olmadan barış olmaz." diyen Samake, siyasi aktörlerin farklılıklarını bir kenara bırakarak ülkenin ortak çıkarlarını öncelemesi gerektiğini vurguladı.

"Barış olmadan kalkınma ve gelecek umudu olmaz"

Ulusal Barış Günü'nün geçmişte yaşanan acıların hatırlanması ve toplumda barış bilincinin güçlendirilmesi açısından önem taşıdığına işaret eden Samake, 15 Kasım'ın Fildişi Sahilliler için tarihsel deneyimlerden ders çıkarma fırsatı olduğunu belirtti.

Samake, "Çatışmalarda çocuğunu, ailesini, işini veya bütün mal varlığını kaybetmiş birine barıştan söz ettiğinizde, bunun bir ülkenin sahip olabileceği en değerli şey olduğunu söyleyecektir." diye konuştu.

Barışın yalnızca çatışmaların sona ermesiyle sınırlı olmadığına değinen Samake, "Barış olmadan kalkınma olmaz. Barış olmadan toplumsal ilerleme olmaz. Barış olmadan gelecek umudu olmaz." ifadelerini kullandı.