ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a karşı başlattığı savaşın ardından Tahran yönetimi, küresel enerji ve ticaret açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nı gemi geçişlerine kapattı. İran'ın izni olmadan boğazdan geçmeye çalışan bazı gemileri hedef alması, deniz ulaşımında ciddi aksaklıklara neden oldu. Yaşanan gelişmeler petrol fiyatlarının yükselmesine ve küresel ticarette önemli sorunların ortaya çıkmasına yol açtı.

Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, Körfez ülkelerinin enerji ve ticaret sevkiyatında alternatif güzergahlar oluşturma ihtiyacını artırdı. Deniz taşımacılığına bağımlılığı azaltmak ve tedarik zincirlerini çeşitlendirmek isteyen ülkeler açısından Körfez Demir Yolu Projesi yeniden ön plana çıktı.

2009 yılının sonunda onaylanan ve KİK'e üye 6 ülkeyi birbirine bağlaması planlanan demir yolu ağının tamamlanmasına yönelik çalışmalar sürüyor. Projenin yüzde 55'inden fazlası tamamlanırken, bölgedeki deniz ulaşımında yaşanan aksaklıklar hattın stratejik önemini artırıyor.

Uzmanlar, demir yolu ağının tamamlanmasıyla bölge içi ticaretin gelişeceğini, deniz taşımacılığı üzerindeki baskının azalacağını ve lojistik bağlantıların güçleneceğini belirtiyor. Bununla birlikte finansman ihtiyacı, ortak işletme standartlarının oluşturulması ve bölgesel gerilimler projenin önündeki temel zorluklar arasında gösteriliyor.

Kuveytli ekonomist Nadir el-Ubeyd ile uluslararası ekonomi ve enerji uzmanı Nihad İsmail, Anadolu Ajansı muhabirine yaptıkları değerlendirmelerde projenin ekonomik ve stratejik boyutlarını ele aldı.

DEMİR YOLU PROJESİ DENİZ TAŞIMACILIĞI ÜZERİNDEKİ BASKIYI AZALTACAK

Kuveytli ekonomist Nadir el-Ubeyd, Körfez Demir Yolu Projesi'nin bölgenin en önemli stratejik yatırımlarından biri olduğunu belirtti. Projenin tamamlanmasıyla 6 ülke arasında operasyonel ve lojistik bütünleşmenin sağlanacağını ifade eden Ubeyd, demir yolu ağının deniz taşımacılığı hatları üzerindeki yükü hafifleteceğini söyledi.

Demir yolu bağlantılarının bölge içindeki ticareti kolaylaştıracağını ve ülkeler arasındaki bilgi paylaşımını geliştireceğini kaydeden Ubeyd, daha önce yeterince ilgi görmeyen hizmet, sanayi ve turizm bölgelerinin de bu yatırımla yeniden canlanabileceğine dikkat çekti.

Projenin uluslararası şirketlerin bölgeye yönelmesine katkı sağlayabileceğini belirten Ubeyd, demir yolu ağının bilgi ve teknoloji transferini destekleyeceğini, yerel iş gücünün niteliklerinin geliştirilmesine de imkan tanıyacağını dile getirdi.

Ubeyd, bölgedeki istikrarın sağlanmasının ardından demir yolu ağı üzerinden Irak ve İran pazarlarına açılma imkanının da doğabileceğini ifade etti. Bu bağlantıların ekonomik ve gıda güvenliğini güçlendirebileceğini, aynı zamanda Körfez ülkelerinin gelir kaynaklarını çeşitlendirmesine katkı sağlayabileceğini kaydetti.

Uluslararası ekonomi ve enerji uzmanı Nihad İsmail ise Körfez Demir Yolu Projesi'nin stratejik önemine işaret ederek, projenin hızlandırılması ve tamamlanmasının bölgedeki siyasi gelişmelerle yakından bağlantılı olduğunu söyledi.

İsmail, özellikle İran ile ABD ve İsrail arasındaki çatışmanın çözüme kavuşturulmasının projenin ilerleyişini etkileyebileceğini belirtti. Projenin hayata geçirilmesinde Tahran yönetiminin komşularıyla ilişkilerini geliştirecek ve bölgesel gerilimi azaltacak girişimlere nasıl yaklaşacağının da önemli olduğunu ifade etti.

İran'ın Hürmüz Boğazı'na bağımlılığı azaltabilecek alternatif ulaşım güzergahlarını kendi stratejik hedefleri açısından bir tehdit olarak görebileceğini dile getiren İsmail, bu tür projelerin Tahran'ın bölgesel rolünü zayıflatma girişimi şeklinde değerlendirilme ihtimaline dikkat çekti.

İsmail, güvenlik kaynaklı sorunların önüne geçilmesi ve ulaşım ile tedarik hatlarının kesintiye uğramaması için İran'la istişare edilmesi gerektiğini vurguladı. Tahran'ın büyük ölçekli stratejik projelere dahil edilmesinin yollarının aranmasını öneren İsmail, bölgesel istikrarsızlığın oluşturduğu risklere karşı temkinli hareket edilmesi ve uzlaşı yollarının geliştirilmesi çağrısında bulundu.

KÖRFEZ DEMİR YOLU PROJESİ 2009'DA ONAYLANDI

Körfez Demir Yolu Projesi, Körfez İşbirliği Konseyi Yüksek Konseyi tarafından 14 Aralık 2009'da onaylandı. Projenin uygulanmasını ve koordinasyonunu sağlamak amacıyla 14 Aralık 2021'de Körfez Demir Yolu İdaresi kuruldu.

KİK, toplam 1768 kilometre uzunluğunda olması planlanan demir yolu ağının Aralık 2030'da hizmete girmesini hedefliyor. Projenin temel altyapı maliyetinin ise 15,4 milyar ila 16 milyar dolar arasında olması öngörülüyor.

Körfez Demir Yolu İdaresi ve KİK verilerine göre projenin genel tamamlanma oranı yüzde 55,92'ye ulaştı.

Körfez Demir Yolu hattı Kuveyt'ten başlayarak Suudi Arabistan'ın Dammam kentine uzanacak. Buradan Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) ulaşacak demir yolu ağı, Sohar üzerinden Umman'ın başkenti Maskat'a kadar devam edecek.

Suudi Arabistan ile Bahreyn arasındaki demir yolu bağlantısının ise yapılması planlanan bir köprü aracılığıyla sağlanması öngörülüyor.

Ülkelerin sınırlarından geçecek hat uzunlukları şöyle planlanıyor:

Birleşik Arap Emirlikleri: 461 kilometre

YOLCU TRENLERİ SAATTE 200 KİLOMETRE HIZLA SEYREDECEK

Projede yolcu ve yük taşımacılığı için farklı hızlarda hizmet verilmesi planlanıyor. Yolcu trenlerinin saatte 200 kilometre, yük trenlerinin ise saatte 80 ila 120 kilometre hızla çalışması öngörülüyor.

Demir yolu ağında Avrupa sinyalizasyon sisteminin kullanılması planlanıyor. Bu sistemle hem yolcu hem de yük taşımacılığında güvenli ve koordineli bir ulaşım altyapısının oluşturulması hedefleniyor.

2030'DA 200 MİLYON TON YÜK TAŞINMASI HEDEFLENİYOR

Körfez Demir Yolu Projesi'nin tamamlanmasıyla 2030 yılında yaklaşık 6 milyon yolcu ve 200 milyon ton yük taşınması hedefleniyor.

2045 yılına ilişkin projeksiyonlarda ise yıllık yolcu sayısının 8 milyona, taşınacak yük miktarının da 271 milyon tonun üzerine çıkarılması öngörülüyor.

Projenin tamamlanmasıyla Körfez ülkeleri arasında ticaret ve ulaşım bağlantılarının güçlendirilmesi, deniz taşımacılığına bağımlılığın azaltılması ve bölgesel lojistik kapasitenin artırılması amaçlanıyor.