Önce çok kısa izlenimlerimi paylaşayım, sonra COP31’in önemine değineyim.
* Açıkça söylemek gerekirse, başarılı bir organizasyon gerçekleştiriliyor ve katılım da çok yoğun. Öyle ki, COP31 alanına girmek için yoğun bir mücadele gerekiyor. Sanmayın ki, sadece toplantıların olduğu bir organizasyon. Renkli görüntülere de şahit oluyorsunuz. Dünyanın birçok ülkesinden gelen katılımcıların bazıları kendi yerel kıyafetleri ile (mesela Kızılderililer) etkinliğin düzenlendiği Antalya Expo’da kendilerini gösteriyor, katılımcılarla fotoğraflar çektiriyor.
* COP31’de ilk iki günün gündemi, gıda güvenliği, tarım, su verimliliği, enerji oldu. Toplantıların hepsine katılma şansı bulamıyorsunuz. Özellikle iklim krizinin makro düzeyde ekonomiler üzerindeki etkilerinin paylaşıldığı toplantıları dinlemeyi tercih ettim. Bu vesile ile de konusunda uzman birçok isimle de sohbet etme imkânı buldum.
* COP31 alanında belki de en çok dikkatimi çeken, merkezin tam girişine konmuş olan ve dünyada sıcaklığın 1.5 derecenin üzerine çıkma riskini gösteren tabelaydı. Tabelanın altında da şu yazıyor: “Boğuluyoruz... Fosil yakıtlar gezegenimizi ve insanlarımızı boğuyor. 1.5 derece sınırının aşılmasıyla karşı karşıya olan dünyamızda acil eylem zamanı. 1.5 derece hedefini canlı tutmalıyız. Harekete geçin. Fosil yakıtlara son verin.”
* Aslında dünyada iklim krizi konusu ilk bu, 1.5 derece ile başladı. COP31 başladıktan sonra sosyal medyada yazılanlara baktım. Kimileri iklim krizinin bilincinde, çoğunluk ise bu işin ciddiyetinin farkında değil, hatta düzenlenen iklim zirvelerini de eleştiriyor. COP31’in açılış gününde yayımlanan Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) 2026 İklim Durumu Güncellemesine göre, son 12 yılın kayıtlara geçen en sıcak yıllar olduğunu ve son dört yılın da en sıcak yıllar olduğunu gösteriyor. 2026 ise kayıtlara geçen en sıcak yıl olacak.
* Konuştuğum uzmanlar, 2024’te ilk kez yıllık bazda sıcaklığın 1.5 dereceyi aştığını ve bu sınırı aşan ilk yıl olduğunu söylüyor. 2024’te, küresel ortalama sıcaklığın sanayi öncesi ortalamanın 1.6 derece üzerinde olduğu belirtiliyor. Önemli olanın ise her yıl bu sıcaklık derecesinin üzerine çıkılmaması gerektiğine dikkat çekiyorlar.
* Düne kadar iklim konusu, daha çok çevrecilerin, bilim insanlarının, entelektüel kesimin kendi aralarında konuşup, tartıştığı bir konuydu. Ama artık ekonomi meselesi haline geldi. İklim krizinin yarattığı etkilerin ülke ekonomilerine maliyeti her geçen yıl artıyor. İşin ilginç tarafı, bir tarafta aşırı yağışlar beraberinde selleri getirirken, diğer tarafta aşırı sıcaklar –bu yaz Avrupa’da yaşanan gibi- hayatı olumsuz etkiliyor. Sonuç, tarıma bağlı gıda arzı etkileniyor, şehirlerin altyapıları zarar görüyor, fabrikalar üretemiyor. Özetle, iklim krizinin ekonomiye maliyeti ağırlaşıyor.
* Konuştuğum uzmanlar, iklim krizinin yarattığı afetlerin ekonomiye etkileri konusunda da açıklamalar yaptılar. Mesela, 2024 yılında dünya çapında afetler 330 milyar dolar ekonomik kayba neden olmuş. 2025 yılında bu rakam biraz azalarak, 280 milyar dolara gerilemiş. 2026’nın ilk yarısında ise ekonomik kayıp 120 milyar dolar. Son 5 yılda afetlerin yarattığı ekonomik kayıp, 2 trilyon dolara yakın. Tabi bu ölçülebilen kayıplar. Ölçülemeyeni de hesaba kattığınızda bu rakam daha da yukarılara çıkıyor.
* En önemli sorun ise bu ekonomik kaybın kamu kaynakları üzerinden karşılanmaya çalışılması. Uzmanlar buna koruma açığı diyor. Koruma açığı ne kadar düşükse afetler, ülkelerin bütçelerine o kadar yük oluyor. Daha önceki iklim zirveleri gibi COP31 bunun için önemli. Bu zirvelerde ülkeler ekonomik kaybı azaltmanın yollarını tartışıyor. Konuştuğum uzmanlar bazı ülkelerin bu durumun farkında olup aksiyon almaya çalışırken, bazı ülkelerin ise gidişatı umursamayıp, harekete geçmediğini vurguluyor. Oysa iklim krizinin etkileri ile mücadele edilecekse; bu, tüm ülkelerin elbirliği ile olması gerekiyor.
