Donald Trump ile Jensen Huang ne kadar yakın?Cevap, "oldukça."Nvidia'nın patronu, ABD başkanına doğrudan erişimi olan az sayıdaki CEO'lardan biriydi. Trump ile defalarca görüşmüş, onunla birlikte İngiltere'ye seyahat etmiş ve Mayıs ayındaki Çin gezisi için Air Force One uçağında ona eşlik etmişti.Jensen Huang, başkanın dikkatini çekmeye çalışan sıradan bir teknoloji milyarderi değildi. Yönetim içindeki en büyük tartışmalardan birinde önemli bir ses haline gelmişti: Amerika'nın en gelişmiş teknolojisinin ne kadarının Çin'e ulaşmasına izin verilmesi gerektiği konusunda.Nvidia, yapay zeka devrimine güç veren çipler üretiyor. Washington, Pekin'in askeri ve teknolojik yeteneklerini geliştirmesine yardımcı olabileceğine inanarak, 2022'den beri en gelişmiş işlemcilerinin Çin'e ihracatını kısıtlıyor.Ancak bu kısıtlamaları uygulamak zor. Çipler, Singapur ve Malezya gibi ülkelerdeki müşteriler tarafından yasal olarak satın alınabiliyor ve daha sonra Çin'e yönlendirilebiliyor. Çinli şirketler ayrıca ülke dışındaki veri merkezleri aracılığıyla bilgi işlem gücüne erişim kiralayabiliyor.Jensen Huang uzun zamandır bu kısıtlamaların verimsiz olduğunu savunuyor. Nvidia'yı büyük bir pazardan dışlıyorlar ve Çinli şirketleri kendi alternatiflerini geliştirmeye teşvik ediyorlar. Trump bu görüşe sempati duyuyor gibiydi ve Nvidia'nın geçen yıl Çin'e belirli çiplerin satışına gelir payı karşılığında devam etmesine izin verdi, ancak en gelişmiş Blackwell çipleri hala satışa kapalı durumda.Ancak bu ilişki şimdi çok daha karmaşık bir hal alıyor.
Jensen Huang'ın, Singapur merkezli Megaspeed şirketinde eski bir yönetici olan ve kendisiyle hiçbir akrabalık bağı bulunmayan Alice Huang ile yaşadığı iddia edilen ilişki, yabancı bir istihbarat operasyonunun sadece güçlü bir iş insanını değil, aynı zamanda Amerikan başkanına alışılmadık derecede yakın erişimi olan birini de hedef aldığı ihtimalini gündeme getirdi. ABD istihbaratının Alice Huang'ın Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğundan şüphelendiği bildiriliyor. Pekin bu iddiaları reddetti. Nvidia yönetim kurulu, şirket sırlarının veya ulusal güvenliğin tehlikeye atıldığına inanmak için hiçbir nedenleri olmadığını söylüyor. Ancak bu olay çok daha büyük bir soruyu gündeme getirdi: Washington'daki yönetim ne biliyordu ve bu konuda ne yaptı?Bu soru doğrudan Ticaret Bakanı Howard Lutnick'e yöneltiliyor.Onun departmanı, hassas Amerikan teknolojisinin ihracatını kontrol etmekten sorumluydu. Ayrıca, gelişmiş çiplerin Çin'e yönlendirilmesine yardımcı olduğundan şüphelenilen Nvidia müşterisi Megaspeed hakkındaki endişeler konusunda harekete geçmesi için de baskı altındaydı. Perşembe günü, Megaspeed CEO'su Tan Yong Pong (diğer adıyla James Tan), şirketin "ABD ihracat kontrol yasaları kapsamındaki yükümlülüklerini son derece ciddiye aldığını" ve "ABD hükümetiyle yapıcı ve şeffaf bir şekilde çalışmaya kararlı olduğunu" söyledi. Şirketin ABD Ticaret Bakanlığı denetimleriyle işbirliği yaptığını da belirtti.Alice Huang ve Megaspeed ile ilgili endişeleri içeren son derece gizli bir not Ticaret Bakanı Lutnick ile paylaşıldı. Lutnick, şirkete karşı harekete geçmeye direndi ve bu karar şu anda inceleme altında. Diğer üst düzey yetkililer daha sert bir yanıt istiyordu. Hazine Bakanı Scott Bessent'in, Megaspeed'in neden Ticaret Bakanlığı'nın kara listesine alınmadığını sorgulayanlar arasında olduğu bildirildi.Bessent 13 Kasım Cuma günü CNBC'ye yaptığı açıklamada, birçok devlet kurumunun "aylardır Megaspeed'i kara listeye almaktan yana olduğunu" söyleyerek, Ticaret Bakanlığı'nı işaret etti."Ancak sorumluluk Ticaret Bakanlığı'nda... ve iç süreçlerini onlara sormanız gerekecek" dedi.Singapur merkezli şirkete yönelik soruşturmanın Nvidia'nın müdahalesinin ardından neden durdurulduğu konusu da soru işaretleri yarattı. New York Times, Nvidia'nın hukuk müşavirinin, Trump tarafından atanmış üst düzey bir yetkiliyi devreye sokarak Megaspeed tarafından yapılan şüpheli çip kaçakçılığını araştıran Ticaret Bakanlığı müfettişleriyle iletişime geçtiğini bildirdi. İddialara göre, bakanlık daha sonra soruşturmayı dondurdu ve davayı Adalet Bakanlığı'na devretti.Bu durum, Trump'ın Çin politikasının yönü konusunda önemli bir görüş ayrılığını ortaya koydu. Huang Çin pazarına erişim istiyordu. Diğer yetkililer ise ulusal güvenlik sonuçlarından endişe duyuyordu. Lutnick ise arada kalmıştı.Şimdi siyasi baskı artıyor.İki partinin Kongre'deki üyeleri de cevap istiyor. Demokratlar, Ticaret Bakanlığı'nın yapay zeka çipleri satın alması onaylanan Çinli şirketleri nasıl incelediğine dair bir soruşturma başlattı. Cumhuriyetçiler de yönetimin yaklaşımını sorguluyor.Jensen Huang'ın ayrılması da baskıyı hafifletmedi.Temsilciler Meclisi Çin Seçim Komitesi Başkanı Cumhuriyetçi temsilci John Moolenaar, Nvidia ve diğer Amerikan yapay zeka firmalarının başarılı olmasının ulusal çıkarlarımız doğrultusunda olduğunu, ancak şirketlerin Çinli firmalara en gelişmiş çiplerine erişim izni vererek "ülkenin güvenliğini asla tehlikeye atmamaları" gerektiğini söyledi.Senato Bankacılık Komitesi'nin önde gelen Demokrat üyesi Senatör Elizabeth Warren, Huang'ın istifasının onu sorumluluktan kurtarmadığını belirterek, Lutnick'ten ihracat kontrolünde neden halen boşluk olduğunu açıklamasını istedi.Bu arada Jensen Huang'ın ekibi Çarşamba günü Cumhuriyetçi milletvekillerine, kapalı kapılar ardında ifade verme taleplerine olumlu yanıt vermeyi planladığını söyledi.Beyaz Saray, BBC'nin yorum talebine henüz yanıt vermedi.Ancak New York Post'a yapılan açıklamada, Trump'ın Lutnick'e güvenin tam olduğu ve onu "modern tarihteki en dönüştürücü ticaret bakanı" olarak nitelendirdiği belirtildi.Bu, özellikle yetkililerin Lutnick'in görevde kalmasını tartıştıklarına ilişkin haberlerin ortasında, oldukça güçlü bir destek gösterisi.Bazı bariz sorular var. Lutnick gerçekten de riskler konusunda uyarılmışsa, departmanı neden harekete geçmedi? Ve diğer üst düzey yetkililer gerçekten de harekete geçilmesi için baskı yapıyorsa, neden bu kadar uzun sürdü?BBC, konuyla ilgili yorum almak için Ticaret Bakanlığı ile iletişime geçti. Ancak Trump için daha da büyük bir soru işareti var.Başkan, Huang ile yakın bir ilişki kurdu. Çin'e çip satışlarıyla ilgili kararlarda doğrudan yer aldı. Ve New York Times'taki haberlere göre, istihbarat endişeleri konusunda bilgilendirildi.Bunu artık tek bir iş adamının veya tek bir devlet dairesinin hatalı değerlendirmesi olarak geçiştirmek zorlaşıyor.Jensen Huang'ın kişisel hayatı krizi tetiklemiş olabilir, ancak sorular şimdi Beyaz Saray'ın kendisine kadar uzanıyor. Ne kadar etkisi vardı? Başkan ne biliyordu? Ve Amerika'nın en hassas teknolojisini korumaktan nihayetinde kim sorumluydu?Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. .
