Soyadı Kanunu'nun ardından Türkkan soyadını alan Ömer Fahreddin Paşa, 1868'de bugün Bulgaristan sınırları içinde bulunan Rusçuk'ta dünyaya geldi. Dedesi 3. Selim’in kurduğu Nizam-ı Cedid Ordusu’nda topçubaşı olarak görev yapan Ömer Ağa, babası ise Tuna Vilayeti Posta ve Telgraf Müdürü olarak görev yapan Mehmed Nahid Efendi olan Fahreddin Paşa'nın annesi Fatma Adile Hanım ise Mohac Meydan Muharebesi’nin kazanılmasında önemli payı olan Akıncı Bali Bey’in soyundan geliyor.
Fahreddin Paşa, 93 Harbi'nin (1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı) ardından ailesiyle İstanbul'a geldi. Harp Okulunu 1888'de, Erkan-ı Harbiyye'yi ise 1891'de bitiren Fahreddin Paşa, kurmay yüzbaşı olarak orduya katıldı. Askerlik hayatı boyunca farklı bölgelerde görev yapan Paşa, Balkan Savaşı sırasında Çatalca savunmasındaki başarısıyla Edirne'nin geri alınmasında rol oynadı.
Osmanlı Devleti'nin 1914'te Birinci Dünya Savaşı'na girmesi üzerine miralay rütbesiyle 4. Ordu'ya bağlı 12. Kolordu Kumandanı olarak Musul'da görev yapan Fahreddin Paşa, 25 Kasım 1914'te mirlivalığa terfi etti. 26 Ocak 1915'te 12. Kolordu'daki görevinin yanı sıra 4. Ordu kumandan vekilliğine getirildi.
Bu dönemde Urfa, Zeytun, Haçin ve Musadağı'ndaki Ermeni ayaklanmalarının bastırılmasında görev alan Fahreddin Paşa'nın askeri kariyerindeki en önemli dönüm noktalarından biri ise Hicaz'daki gelişmeler oldu.
Şerif Hüseyin isyanı üzerine Medine'ye gönderildi
İngilizlerle anlaşan Mekke Şerifi Hüseyin'in Osmanlı Devleti'ne karşı isyana hazırlandığı haberinin alınması üzerine Fahreddin Paşa, 4. Ordu Kumandanı Cemal Paşa tarafından 28 Mayıs 1916'da Medine'ye gönderildi. 31 Mayıs'ta şehre ulaşan Paşa, yaptığı incelemelerin ardından Şerif Hüseyin'in kısa süre içinde isyan edeceğini Cemal Paşa'ya bildirdi.
Şerif Hüseyin ve dört oğlu, 3 Haziran 1916'da Medine çevresindeki demir yolu ve telgraf hatlarını tahrip ederek isyanı başlattılar. 5-6 Haziran gecesi Medine karakollarına saldıran isyancılar, Fahreddin Paşa'nın aldığı tedbirler sayesinde geri püskürtüldü.
İsyancıların sayısının yaklaşık 50 bin, Hicaz bölgesindeki Osmanlı askerlerinin sayısının ise 15 bin civarında olduğu bu dönemde Fahreddin Paşa karşı harekata geçti. Bazı bölgelerde isyancıları yenilgiye uğratan Paşa, 15 Temmuz 1916'da yeni birliklerle takviye edilen Hicaz Kuvve-i Seferiyyesi Kumandanlığına getirildi.
İsyancılar, Mekke Valisi Galib Paşa'nın tedbirsizliği nedeniyle genel saldırıya geçerek Cidde, Mekke ve Taif'i ele geçirdi. Fahreddin Paşa'nın savunduğu Medine dışında Hicaz'daki büyük merkezlerin önemli bölümü isyancıların kontrolüne geçti. Kanal Harekatı'nın devam etmesi nedeniyle bölgeye yeni asker gönderilemezken Paşa, elindeki kısıtlı imkanlarla Medine'nin savunmasını sürdürdü.
Şehir ve çevresinde güvenlik hattı oluşturmak amacıyla Aşar Boğazı, Bi'riderviş, Bi'riabbas ve Bi'rireha mevkilerini isyancılardan temizleyen Fahreddin Paşa, 29 Ağustos 1916'da Medine çevresinde yaklaşık 100 kilometrelik emniyet şeridi oluşturdu. İstanbul'dan sürekli takviye kuvvet talep etmesine rağmen dönemin şartları nedeniyle bu talepler karşılanamadı.
Kısıtlı imkanlarla 2 yıl 7 ay süren müdafaa
Medine'nin Suriye ile bağlantısını sağlayan Hicaz demir yolunun korunması zamanla güçleşti. Bedevilerin Şerif Hüseyin ve İngilizlerin safına geçmesi, demir yolu hattına yönelik saldırılar ve İngiliz casusu Lawrence'ın rayları dinamitle tahrip ettirmesi şehrin dış dünyayla irtibatını önemli ölçüde kesti.
Demir yolu bağlantısının zayıflaması ve iaşe imkanlarının azalması üzerine Medine'nin tahliyesine karar verildi. Önce yeni tayin edilen Mekke Emiri Şerif Haydar Paşa ailesiyle birlikte şehirden ayrıldı. Ardından yerli halk Şam’a gönderildi. Fahreddin Paşa ise emrinde kalan az sayıdaki kuvvetle hem çöl yolunu hem de şehri savunmaya devam etti.
Hicaz demir yolunun Medine'ye yakın Müdevvere İstasyonu'nun düşman eline geçmesinin ardından şehir isyancılar tarafından kuşatıldı. Dışarıdan yardım ulaştırılamayan Medine'de halk ve asker arasında açlık ve hastalık baş gösterdi. Buna rağmen Fahreddin Paşa müdafaayı sürdürdü.
Kuşatma öncesinde İstanbul hükümetinin kalenin tahliye edilmesi yönündeki teklifine karşılık Paşa, "Medine Kalesi'nden Türk bayrağını ben kendi elimle indiremem, eğer mutlaka tahliye edecekseniz buraya başka bir kumandan gönderin." cevabını verdi.
Fahreddin Paşa ve askerleri bir yandan düşman kuvvetleriyle, diğer yandan açlık ve hastalıkla mücadele ederken Osmanlı Devleti savaşta yenilgiye uğradı ve 30 Ekim 1918'de Mondros Mütarekesi'ni imzaladı. Mütarekenin 16. maddesi uyarınca teslim olması gereken Paşa, kendisine ulaşan ilk bildirimleri hem teyit etmek hem de zaman kazanmak istedi.
Halifeden gelmediği gerekçesiyle İstanbul hükümetinin gönderdiği yüzbaşının tebliğini kabul etmeyen Fahreddin Paşa, İngilizlerin ve Şerif Hüseyin'in kuvvetlerinin teslim çağrılarına da karşılık vermedi. Daha sonra padişahın imzasını taşıyan teslim emri kendisine ulaştırıldı. Askerlerin çoğu hasta, cephane, ilaç ve giyecek stoklarının tükenmiş olmasına rağmen direnişini sürdüren Paşa, sonunda kendi subaylarının da baskısıyla teslim olmayı kabul etti.
Teslim şartlarında, Hicaz Kuvve-i Seferiyyesi Kumandanı Fahreddin Paşa'nın 24 saat içinde Haşimi kuvvetlerinin karargahında misafir edilmesi öngörülüyordu. Ancak Paşa, Ravza-i Mutahhara yakınındaki bir medreseye giderek önceden hazırlattığı yatağına uzandı ve buradan ayrılmayacağını bildirdi. Komutan vekili Necib Bey ve beraberindekiler tarafından 10 Ocak 1919'da götürülen Fahreddin Paşa'nın ardından Şerif Abdullah'ın kuvvetleri 13 Ocak'ta Medine'ye girdi. Böylece şehir, Mondros Mütarekesi'nden 72 gün sonra teslim edildi.
Kutsal Emanetler'i İstanbul'a gönderdi
"Mehmetçik" ifadesini resmi yazışmalarında kullanarak askeri terminolojinin bir parçası haline gelmesine öncülük eden Fahreddin Paşa, Medine müdafaası sırasında şehrin ve askerlerin güvenliğinin yanı sıra Mescid-i Nebevi'de muhafaza edilen Kutsal Emanetler'in korunmasına da önem verdi.
Olası bir işgal ve yağma ihtimalini değerlendiren Paşa, Hazreti Muhammed'in kabrinde bulunan emanetlerin İstanbul'a nakledilmesini teklif etti. Hükümetin sorumluluğu kendisinde olmak şartıyla kabul ettiği teklif üzerine bir komisyon kuruldu. Emanetler tek tek kontrol edilerek kayıt altına alındı ve 2 bin askerin koruması altında İstanbul'a gönderildi.
Kutsal Emanetler arasında Hazreti Peygamber'i ziyarete gelenler ve farklı dönemlerdeki yöneticiler tarafından gönderilen hediyeler bulunuyordu. Kur'an-ı Kerim gibi yazma eserlerin yanı sıra altın, gümüş ve değerli taşlarla süslenmiş çeşitli eşya ve araç gereçlerden oluşan emanetler bugün Topkapı Sarayı'nda sergileniyor.
İngilizler tarafından "Türk Kaplanı" ve "Çöl Kaplanı" olarak adlandırılan Fahreddin Paşa, 27 Ocak 1919'da savaş esiri olarak Mısır'a gönderildi. 5 Ağustos'ta ise Malta'ya sürgün edildi. Sürgün sırasında işgalci devletlerin kurdurduğu mahkeme tarafından ölüme mahkum edilen Paşa, Ankara hükümetinin girişimleri sonucunda 8 Nisan 1921'de Malta'dan kurtuldu.
Kabil sefirliği yaptı
Malta'dan kurtulmasının ardından Berlin'de Enver Paşa ile karşılaşan Fahreddin Paşa, onun daveti üzerine Moskova'ya geçti ve burada İslam İhtilal Cemiyetleri İttihadı Kongresi'ne katıldı.
Milli Mücadele'ye katılmak üzere 24 Eylül 1921'de Ankara'ya gelen Paşa, 9 Kasım 1921'de Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Kabil sefirliğine tayin edildi. Türk-Afgan dostluğunun gelişmesinde önemli rol oynayan Fahreddin Paşa, görev yaptığı dönemde Afganistan ile Türkiye arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesine katkı sağladı, Milli Mücadele'ye maddi desteklerin gönderilmesini sağladı.
Sefirlik görevinin 1926'da sona ermesi üzerine Türkiye'ye dönen Fahreddin Paşa, 5 Şubat 1936'da tümgeneral rütbesiyle ordudan emekliye ayrıldı.
Fahreddin Paşa'nın, Ayşe Sıdıka Hanım'la evliliğinden kendileri de daha sonra generalliğe kadar terfi eden Mehmet Selim, Mehmet Orhan, Ayhan ve Subhiye isimli dört çocuğu oldu.
Hayatının son dönemini Türkiye'de geçiren Fahreddin Paşa, 22 Kasım 1948'de vefat etti. Vasiyeti üzerine Aşiyan Mezarlığı'na defnedilen Paşa, Medine müdafaasıyla özdeşleşen adı ve "Çöl Kaplanı" lakabıyla tarihteki yerini aldı.


