Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK), nükleer tesislerin yetkilendirilmesi, saha onayı, güvenlik ve emniyet uygulamaları ile imalat ve işletmeye alma süreçlerine ilişkin düzenlemelerde değişikliğe gitti.
NDK'nin Nükleer Tesislere İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliği Resmi Gazete'de yayımlandı.
Buna göre, söz konusu değişiklikle nükleer tesislerde yönetim sisteminin uygulanmasından güvenlik açısından önemli ekipmanların imalatına, saha araştırmalarından tesislerde yapılacak değişikliklerin denetimine kadar çeşitli süreçlere ilişkin yeni hükümler getirildi.
Düzenlemeyle, nükleer santrallerde saha onayına yönelik yer araştırmalarına başlanmadan önce kuruluşların yönetim sistemlerini uygulamaya koyması ve ilgili kalite temin dokümanlarını NDK'ye sunması öngörüldü.
Bu kapsamda güvenlik açısından önemli ekipmanların imalatının NDK'nin vereceği imalat iznine tabi olması hükme bağlandı.
Kuruluşların, imalat izni aldıktan sonra Kurum tarafından belirlenen kontrol noktaları bildirilmeden ekipman, yarı mamul veya bileşenlerin imalatına başlayamayacağı belirtildi.
Güvenlik açısından önemli bileşenlerin hazır ürün olarak tedarik edilmesi durumunda ise kuruluşların, ürünlerin nükleer tesislerde kullanılmaya uygunluğunu muayene, test veya analizlerle doğrulaması ve uygunluk değerlendirmesi yaptırması gerekecek.
Yönetmelikle ayrıca, kalite planları ve test prosedürlerinde test sonuçlarını etkileyebilecek önemli güncellemelerin, ilgili iş veya teste başlanmadan en az 10 iş günü önce Kurumun değerlendirmesine sunulması şartı getirildi.
Saha onayı ve çevresel etkiler değerlendirilecek
Nükleer santrallerin kurulacağı yerlerin araştırılması ve saha onayına ilişkin süreçlerde de düzenleme yapıldı.
Buna göre, saha hazırlama izni başvurularında tesisin yerleşim planı, yapı, sistem ve ekipman sınıflandırmaları, saha parametreleri izleme programı ve inşaat emniyet planının Kuruma sunulması gerekecek.
Değerlendirmelerde yerin coğrafi ve topoğrafik özellikleri, saha çevresindeki nüfus ve gelişim öngörüleri, tesisten salınabilecek radyoaktif maddelerin çevre ve nüfus üzerindeki etkileri ile doğal ve insan kaynaklı dış olaylar dikkate alınacak.
Ayrıca birden fazla reaktör modülünün etkileşimi ve aynı sahada birden fazla tesis bulunması gibi hususlar da değerlendirme kapsamına alındı.
Saha onayına ilişkin raporun gizlilik dereceli bilgileri ve ticari sırları içermeyen özetinin, onayın verilmesinin ardından Kurumun uygun gördüğü haliyle internet sitesinde yayımlanması öngörüldü.
Nükleer emniyet ve siber güvenlik planları başvuru kapsamına alındı
Düzenlemeyle inşaat ve işletmeye alma süreçlerine ilişkin başvurularda nükleer emniyet ve siber güvenlik planlarına yönelik hükümler de güncellendi.
İnşaat izni başvurularında nükleer emniyet ve siber güvenlik planları, işletmeye alma ve işletme lisansı başvurularında ise güncel planların sunulması öngörüldü.
Nükleer madde sahaya getirilmeden önce ilgili yapı, sistem ve ekipmanların işletmeye alınması ile nükleer madde sayım ve kontrol sistemi ile nükleer emniyet planındaki önlemlerin uygulanmaya başlanması gerekecek. Reaktör içeren tesislerde yakıt yüklemesi için de belirlenen erişim alanlarında emniyet önlemleri uygulanacak.
Nükleer tesislerde yönetim sistemi ve değişiklik süreçlerine yeni düzenleme
NDK'nin ayrıca Nükleer Tesisler, Radyasyon Tesisleri ve Radyoaktif Atık Tesislerinde Yönetim Sistemi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliği de Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Buna göre kuruluşlar, planlanan değişiklikleri uygulamadan önce güvenlik ve emniyet açısından değerlendirecek, gerekli durumlarda ayrıntılı inceleme yapacak ve sonuçları bağımsız yetkin personel tarafından gözden geçirecek. Değişikliklerin personelin görev ve performansı üzerindeki etkileri de sistematik olarak analiz edilecek.
Düzenlemeyle ayrıca, nükleer santrallerde konfigürasyon yönetiminin bilgi işlem tabanlı yürütülmesi zorunlu hale getirildi. Böylece tesislerin tasarım gerekleri, fiziksel yapısı ve bunlara ilişkin dokümantasyon arasındaki tutarlılığın sağlanması hedeflendi.
Güvenlik kültürüne ilişkin hükümlere de yer verilen yönetmelikte çalışanların bireysel veya sistemsel hataları yaptırım korkusu olmadan bildirebilmelerini sağlayacak mekanizmaların kurulması zorunlu kılındı.
Tehdit ve zafiyetlerin zamanında bildirilmesi ile uluslararası iyi uygulamaların ve işletme deneyimlerinin güvenlik kültürünü geliştirmek amacıyla kullanılması da düzenlendi.
