Buse Güngör | CNNTurk.com Muhabiri
Birleşik Arap Emirlikleri merkezli hava yolu şirketi Flydubai’ye ait, Dubai-Tel Aviv seferini yapan yolcu uçağından Ürdün hava sahasında önce acil durum, ardından uçak kaçırılma kodu verildi.
İsrail’de yayın yapan Kanal 12 televizyonunun haberine göre, Dubai’den havalanan uçak Ürdün hava sahası üzerinde seyrederken “7700” kodunu göndererek genel acil durum sinyali verdi. Uçak kısa süre sonra “7500” kodunu yayınladı. Bu kod, uçak kaçırılma durumunu ifade ediyor.
Sinyallerin ardından İsrail Hava Kuvvetleri’ne ait savaş uçaklarının yolcu uçağına doğru havalandığı bildirildi. Yaklaşık 100 İsrail vatandaşının bulunduğu belirtilen uçak, bir süre Ürdün hava sahasında tur attıktan sonra Suudi Arabistan yönüne ilerledi. Yetkililer, uçağın İsrail’e inişine izin verilmediğini ve uçakla şu an için iletişim kurulamadığını açıkladı.
Yaşanan gelişmenin ardından gözler uçakların acil durum kodlarına çevrildi. Havacılık uzmanı Dr. Tolga İnan, 7700 ve 7500 kodlarının farklı anlamlara geldiğini belirterek yaşanan süreci anlattı.
İnan, önce genel acil durum bilgisinin verildiğini, ardından 7500 kodunun kullanılmasının uçak kaçırılma şüphesini veya uçağa yasa dışı müdahale ihtimalini ortaya çıkardığını söyledi:
“Şimdi öncelikle 3 tane kod var burada. 7500, 7600, 7700. 7700 genel acil durum demektir. Bunun içerisinde her şey olabilir. Daha sonra 7500’a bastığı zaman da burada bir kaçırılma şüphesi oluyor. Aslında kaçırılma şüphesi önce genel acil durum bilgisi ve daha sonra da bunun kaçırılma şüphesine dönüşmesi oluyor. Eğer 7600’a dönseydi bir teknik arıza, bir telsiz iletişim arızası olduğu anlamına gelirdi. Ama 7500’a dönmesi, burada bir kaçırılma şüphesi olduğu anlamına geliyor. Yani bu yüzden de zaten kaçırılma şüphesiyle olay bir şekilde yankılanıyor.”
“7500 KODU KAÇIRILMA ŞÜPHESİNİ GÜÇLENDİRİYOR”
Dr. Tolga İnan, 7700 kodunun genel bir acil durum bildirimi olduğunu, 7500 kodunun ise kaçırılma şüphesini veya yasa dışı müdahale ihtimalini gündeme getirdiğini ifade etti:
“Önce genel acil durum bilgisi verilir. Bu genel bir bilgi. Genel bilgiden sonra eğer 7600 denseydi burada bir iletişim arızası vardı. Ama 7500’a dönülmesi de kaçırılma şüphesini veya yasa dışı müdahaleyi ortaya çıkartıyor. O yüzden zaten 7500 veriliyor. Yani burada evet, bir kaçırılma şüphesi olduğu aşikar.”
UÇAK KAÇIRMA GİRİŞİMİ NASIL GERÇEKLEŞEBİLİR?
Yaşanan olay, uçakta olası bir kaçırma girişiminin nasıl gerçekleşebileceği sorusunu da gündeme getirdi. Dr. Tolga İnan, özellikle 2001 yılından sonra kokpit güvenliğinde önemli değişiklikler yapıldığını belirterek, kokpit kapılarının sürekli kilitli tutulduğunu ve pilotların kabini monitörler aracılığıyla gözetleyebildiğini söyledi. İnan, uçak kaçırma girişiminin kabin içerisinde tehdit veya şiddet girişimi şeklinde gerçekleşebileceğini, kokpite erişim girişiminin de söz konusu olabileceğini belirtti.
KABİN EKİBİ PİLOTA GİZLİ KODLA UYARI VEREBİLİR
Dr. Tolga İnan, kabin ekibinin de şüpheli bir durumu pilota özel bir kelime veya ifadeyle bildirebileceğini söyledi. İnan, kabin içerisinde bir şiddet girişimi yaşanması halinde kabin amirinin bu durumu pilota aktarabileceğini ve pilotun da yaşanan gelişme doğrultusunda 7500 kodunu kuleye bildirmiş olabileceğini ifade etti:
“Mesela 2001 yılından sonra kokpit kapısının sürekli kilitli olması, asla açılamaması ve pilotun da monitör eşliğinde sürekli uçağı gözetlemesi, gözlemlemesi söz konusu. Ayrıca zaten uçakta bir girişim söz konusu olsa da buna ‘encoded word’ diyoruz. Burada kabin memuru veya kabin amiri, daha doğrusu, bir sözle, bir kelimeyle, bir ifadeyle de bu şüpheli durumu pilota bildirebilir. Şöyle bir şey olabilir. Kabin içinde bir şiddet girişimi olmuştur. Briefing, pre-briefing’i yaparken o anda belirtilmiştir. Onu kabin amiri bir şekilde pilota ifade etmiştir. Pilot da bu ifade doğrultusunda 7500’ü bir şekilde kuleye bildirmiş olabilir. Yani akla gelen bu.”
Yaşanan olayda 7700 kodunun ardından 7500 kodunun verilmesi, uçakta yaşanan acil durumun niteliğine ilişkin soru işaretlerini artırdı.
