Daha önce slime, halay ve konvoy gibi sıra dışı kurgularla canlı yayınlarda bağış toplayan sanal yayıncılar, bu kez dini değerleri hedef alan tartışmalı bir yöntemle gündeme geldi. TikTok'ta açılan canlı yayınlarda sanal Kâbe görseli kullanılarak izleyicilere sanal tavaf yaptırıldığı görüldü. Kâbe'nin etrafında dolaşan animasyon karakterlerine, hediye ve jeton gönderen izleyicilerin isimleri yerleştirildi. Böylece dini ritüellerin canlı yayınlarda para kazanma aracına dönüştürüldüğü görüntüler tepki çekti.
SANAL KÂBE KURULUYOR, JETON GÖNDERENİN İSMİ TAVAFA KATILIYOR
CNN TÜRK Muhabiri Ceren Meriç, canlı yayınlarda kullanılan sistemin ayrıntılarını aktardı. Meriç, sanal medya platformlarındaki kontrolsüzlüğün her geçen gün daha farklı ve tepki çeken örneklerle karşılarına çıktığını belirterek, bu kez çok daha hassas bir konunun gündeme geldiğini söyledi.
Canlı yayınlarda öncelikle sanal bir Kâbe oluşturuluyor. Ardından yayına katılan kişilerin isimleri, Kâbe'nin etrafında dolaşan animasyon karakterlerine yerleştiriliyor. Ancak izleyicilerin isimlerinin ekranda görünmesi için jeton satın alması gerekiyor. Yayıncıların kullandığı bu sistemde temel amaç ise canlı yayınlar üzerinden para kazanmak.
JETON GÖNDERENLERE ZEMZEM İKRAMI VE ŞEYTAN TAŞLAMA ANİMASYONU
Sanal tavaf yayınlarında gönderilen jeton miktarına göre farklı animasyonlar ve efektler devreye giriyor.
- 1-4 jeton: Dijital zemzem ikramı efekti gösteriliyor.
- 30-99 jeton: Şeytan taşlama animasyonu devreye giriyor.
- 100 jeton ve üzeri: Özel destek mesajları gönderiliyor.
Daha fazla jeton gönderen izleyiciler, yayın içerisinde daha fazla görünürlük elde ediyor. Özellikle ilk beş kişi arasına girmeye çalışan katılımcılar, özel mesajlar ve tebriklerle teşvik ediliyor. Yayınlarda "Allah kabul etsin" ve "Allah bana da nasip etsin" gibi mesajlar da dikkat çekiyor.
İzleyiciler, gönderdikleri hediyeler karşılığında isimlerinin ekranda görünmesini sağlıyor. Animasyon karakterlerinin yanında isimler yer alırken, "Ayşe tavafı tamamladı" gibi ifadeler kullanılıyor. Bu durum, katılımcıların yayında daha uzun süre kalmasına ve daha fazla jeton göndermesine yol açıyor.
CNN TÜRK Muhabiri Ceren Meriç, olayın yalnızca dini değerlerin ticari kazanç amacıyla kullanılmasından ibaret olmayabileceğine de dikkat çekti. Sanal tavaf yayınlarında kullanılan yazılımların çeşitli internet forumlarında ücret karşılığında satıldığı belirtiliyor. Bu yazılımların başlangıç fiyatının 750 TL olduğu ifade ediliyor. Meriç, söz konusu yayınların kara para aklama ihtimali açısından da değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Bu kapsamda kara para aklamada kullanılan üç aşamaya dikkat çekti:
1. Yerleştirme: Kaynağı belirsiz paranın finansal sisteme sokulması.
2. Katmanlandırma: Paranın kaynağını gizlemek amacıyla farklı işlemlerden geçirilmesi.
3. Bütünleştirme: Paranın yasal bir kazanç gibi ekonomik sisteme dahil edilmesi.
Sanal yayınlarda elde edilen paranın hesaplara aktarılmasıyla, kaynağı belirsiz paranın normal bir kazanç gibi gösterilmesi ihtimali üzerinde duruluyor. Ancak bu yayınların doğrudan kara para aklama amacı taşıdığına ilişkin kesinleşmiş bir tespit bulunmuyor. Bu durum, araştırılması gereken olasılıklardan biri olarak gündeme getiriliyor.
DENETİM TARTIŞMASI: BU İŞİN SONU NEREYE GİDECEK?
Sanal medyada daha önce slime yayınlarıyla başlayan, ardından halay ve konvoy gibi farklı kurgularla devam eden bağış toplama yöntemleri, şimdi dini değerlerin kullanıldığı yeni bir boyuta ulaştı.
Ceren Meriç, bu yayınlara katılan kişi sayısının oldukça fazla olduğuna dikkat çekerek, insanların isimlerini ekranda görme ve bir gruba ait hissetme isteğinin de bu sistemde etkili olabileceğini aktardı. Daha önce bir psikologla da konuyu değerlendirdiklerini hatırlatan Meriç, kişilerin "Ben de varım" duygusuyla yayınlara katılabildiğini belirtti.
Yayınlarda karşılaşılan "Allah kabul etsin" ve "Allah bana da nasip etsin" gibi mesajların ise katılımcıların bu sanal ortamda yaşadıklarına ilişkin dikkat çekici bir tablo ortaya koyduğunu ifade etti. Meriç, dini duyguların ve ibadetlerin oyunlaştırılarak para kazanma aracına dönüştürülmesinin yanı sıra, canlı yayınlardaki para trafiğinin nasıl denetleneceği sorusunun da yanıt beklediğini vurguladı.





