(ANTALYA) - Sıfır Atık Vakfının COP31'de açıkladığı "Sıfır Atık Geleceğimiz" raporunda, sıfır atık ve döngüsel ekonomi uygulamalarının bütüncül biçimde hayata geçirilmesi halinde 2025-2050 döneminde toplam 149 gigaton karbondioksit eşdeğeri sera gazı salımının önlenebileceği belirtildi.
Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, Antalya'da devam eden Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'nın (COP31) Mavi Bölgesi'ndeki Sıfır Atık Müzesi'nde düzenlenen basın toplantısında, "Sıfır Atık Geleceğimiz" raporunun bulgularını paylaştı.
Vakıftan yapılan açıklamaya göre, uluslararası bilimsel katkıyla hazırlanan raporda, sıfır atık ve döngüsel ekonomi uygulamalarının iklim değişikliğiyle mücadelede sağlayabileceği katkılar değerlendirildi.
2050'DE YILLIK SALIM AZALTIMI 9,6 GİGATONA ULAŞABİLİR
Raporda, sıfır atık ve döngüsel ekonomi yaklaşımlarının bütüncül biçimde uygulanmasıyla 2025-2050 döneminde toplam 149 gigaton karbondioksit eşdeğeri sera gazı salımının önlenebileceği, 2050'ye gelindiğinde yıllık salım azaltımının 9,6 gigatona ulaşabileceği öngörüldü.
Bu potansiyelin 37 gigatonluk bölümünün atık yönetiminin iyileştirilmesi, gıda israfının önlenmesi, yeniden kullanım ve onarım uygulamalarından; 112 gigatonluk bölümünün ise binalar, altyapı ve dayanıklı tüketim mallarındaki dönüşümden kaynaklanabileceği belirtildi.
Küresel sera gazı salımlarının yüzde 55'inden fazlasının doğal kaynakların çıkarılması ve işlenmesiyle bağlantılı olduğu ifade edilen raporda, yalnızca malzeme üretiminin yılda 11,8 gigaton karbondioksit eşdeğeri salıma yol açtığı kaydedildi. Dünya ekonomisindeki döngüsellik oranının ise yüzde 6,9 düzeyinde kaldığı belirtildi.
"90 MİLYON TON ATIK EKONOMİYE GERİ KAZANDIRILDI"
Ağırbaş, raporda yer alan çözümlerin büyük bölümünün gelecekte geliştirilmesi beklenen teknolojilere değil, bugün mevcut ve uygulanabilir yöntemlere dayandığını söyledi.
Sıfır atık ve döngüsel ekonomi yaklaşımlarının iklim eyleminin temel araçlarından biri olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirten Ağırbaş, "Sıfır atığın COP31 Eylem Gündemi'nin 10 temel maddesinden biri olması, Türkiye'de 2017 yılında başlayan çalışmaların uluslararası düzeyde ulaştığı noktayı gösteriyor" dedi. Türkiye'deki uygulamalara ilişkin verileri paylaşan Ağırbaş, şunları söyledi:
"2017-2025 döneminde 90 milyon ton atık ekonomiye geri kazandırıldı. Bu çalışmalar sayesinde 613 milyon ağacın kesilmesi önlendi ve 180 milyon ton sera gazı salımı engellendi. Türkiye'nin geri kazanım oranı yüzde 13 seviyesinden yüzde 40'lara yükseldi."
Ağırbaş, Türkiye'nin geri kazanım oranını 2035'te yüzde 60'a, 2053'te ise yüzde 70'e çıkarmayı hedeflediğini belirtti.
2,7 MİLYAR İNSAN DÜZENLİ ATIK TOPLAMA HİZMETİNE ERİŞEMİYOR
Raporda, depolama alanlarında, döküm sahalarında ve atık sularda ayrışan organik atıkların insan kaynaklı metan salımlarının yaklaşık yüzde 20'sinden sorumlu olduğu belirtildi. Gıda israfının önlenmesi, organik atıkların doğru yönetilmesi ve kaynakta ayrıştırmanın yaygınlaştırılması, iklim değişikliğiyle mücadelede hızlı sonuç verebilecek adımlar arasında sıralandı.
Dünya genelinde 2,7 milyar insanın düzenli atık toplama hizmetine erişemediği kaydedilen raporda, yılda 845 milyon ton belediye atığının kontrolsüz biçimde döküldüğü, açıkta yakıldığı veya su kaynaklarına karıştığı bilgisine yer verildi.
Doğrusal üretim ve tüketim modelinin dünya ekonomisine yıllık 25,4 trilyon avro maliyet oluşturduğu belirtilen raporda, döngüsel ekonomi uygulamalarının çevresel kazanımların yanı sıra ekonomik fırsatlar sunduğu ifade edildi.
COP31 Başkanlığının sıfır atık ve döngüsel ekonomi alanındaki hedeflerini de aktaran Ağırbaş, 2035'e kadar belediye atıklarında öngörülen artışın en az yüzde 50 azaltılmasının ve döngüsel malzeme kullanım oranının yüzde 6,9'dan en az yüzde 15'e çıkarılmasının hedeflendiğini söyledi.
Ağırbaş, "Sıfır Atık Geleceğimiz" raporunun bu hedeflerin ötesine geçerek 2050'ye ilişkin bir perspektif sunduğunu belirtti.
PLASTİK ATIKLARIN YÜZDE 9'U GERİ DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR
Plastik kirliliğine de değinen Ağırbaş, plastik üretiminin son 70 yılda 230 kat artarak 460 milyon tonu aştığını, plastik atıkların ise yalnızca yüzde 9'unun geri dönüştürülebildiğini ifade etti.
Ağırbaş, mikroplastiklerin yaklaşık üçte birinin sentetik kumaşların yıkanmasından, dörtte birine yakınının ise lastik aşınmasından kaynaklandığını; denizlerdeki plastik kirliliğinin yaklaşık yüzde 80'inin karasal kaynaklı olduğunu aktardı.
Türkiye'de yürütülen çalışmalara ilişkin bilgi veren Ağırbaş, ağustos ve eylül aylarında Adana, Mersin, Muğla ve Antalya'da valilerin başkanlığında saha toplantıları gerçekleştirildiğini söyledi. Ardından İstanbul'da 17 bakanlığın, İstanbul Teknik Üniversitesinden 34 akademisyenin ve 400'ün üzerinde katılımcının yer aldığı Türkiye Plastik Atık Çalıştayı'nın düzenlendiğini belirten Ağırbaş, 15 tematik masadaki çalışmaların "2053 Türkiye Plastik Vizyonu"na temel oluşturduğunu kaydetti.
Plastik konusunda gerekli kullanım ile gereksiz tüketimin birbirinden ayrılması gerektiğini vurgulayan Ağırbaş, kullanım sonrası süreçlerin güvence altına alınmasının önemine işaret etti.
81 İLDE SIFIR ATIK KADIN ELÇİLERİ AĞI HEDEFİ
Ağırbaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı iş birliğiyle Sıfır Atık Kadın Elçileri programının başlatıldığını açıkladı.
Program kapsamında 81 ilde gönüllü kadın elçilerin yer alacağı bir ağ oluşturmayı ve bir milyon kadının sıfır atık çalışmalarına katılmasını amaçladıklarını belirten Ağırbaş, bu yapının 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü'ne uzanan süreçte uluslararası bir kadın elçileri ağına dönüştürülmesinin de hedeflendiğini söyledi.
KARAR TASLAĞININ HENÜZ NİHAİ OLMADIĞINI VURGULADI
COP31 müzakerelerine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Ağırbaş, yayımlanan ilk çerçeve karar taslağının 160'tan fazla ülke adına sunulan 45 görüşün değerlendirilmesiyle hazırlandığını, henüz üzerinde uzlaşılmış nihai bir karar niteliği taşımadığını belirtti.
Sıfır atık ve döngüsel ekonominin karar metinlerinde yer almasının önemine işaret eden Ağırbaş, uyum ve dönüşüm finansmanının en fazla ihtiyaç duyan ülkelere ulaşması gerektiğini ifade etti.
COP31'in başarısının yalnızca zirve sırasında elde edilen sonuçlarla değil, sonraki yıllarda sahada hayata geçirilecek uygulamalarla ölçüleceğini söyleyen Ağırbaş, "Sıfır atık geleceğimiz, bir temenni değil; bir karar. Ve bu kararı birlikte verebiliriz" dedi.




