Siirt’in Tillo ilçesinde yüzyıllar önce kurulan özel düzenek, ekinoks günlerinde güneşin doğuşuyla birlikte yeniden çalıştı. Sabah saatlerinde gerçekleşen yaklaşık 5 dakikalık doğa olayı, ilçeye gelen vatandaşlar tarafından alanda kurulan ekrandan takip edildi.
Güneşin doğduğu saat 06.20’de başlayan olay sırasında, ilk ışınlar özel olarak tasarlanan taş yapıdaki pencereden geçerek kulede bulunan aynaya ulaştı. Aynadan yansıyan ışık ise yön değiştirerek türbe yapısının içerisine kadar ilerledi.
Düzenek, 18. yüzyılda Tillo’da yaşamış İbrahim Hakkı tarafından tasarlandı. Güneşin yıl içerisindeki hareketlerinden yararlanılarak oluşturulan sistemde, tepedeki taş duvar, pencere ve kule üzerindeki ayna birlikte kullanılıyor.
Ekinoks dönemlerinde güneşin doğuş açısının özel olarak hesaplanması sayesinde ışık, yapının belirli noktalarından geçerek hedeflenen bölgeye ulaşıyor. Bu özelliğiyle düzenek, döneminin astronomi ve mühendislik bilgisine dair dikkat çekici örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.
Yüzyıllar boyunca çalışan sistem, 1960’lı yıllarda gerçekleştirilen restorasyon sırasında pencerenin konumunun değiştirilmesiyle işlevini kaybetti. Böylece ekinoks günlerinde izlenen ışık geçişi bir süre gözlemlenemedi.
Düzeneğin yeniden çalıştırılması için 2011 yılında farklı üniversitelerden bilim insanlarının katıldığı çalışmalar gerçekleştirildi. Yapılan incelemelerin ardından yapıya yeni bir pencere açıldı ve yüzyıllar önce hesaplanan ışık geçişinin yeniden izlenmesi sağlandı.
Tillo’daki düzenek, her yıl ekinoks dönemlerinde olduğu gibi bu yıl da güneşin doğuşuyla birlikte yeniden gözlemlendi. İlçe meydanında toplanan vatandaşlar, güneş ışığının taş yapı içerisindeki ilerleyişini ekrandan takip ederken bazı ziyaretçiler de bu anları cep telefonlarıyla kaydetti.
Yaklaşık 5 dakika süren olay, güneş hareketlerinin ve geçmiş dönemlerde yapılan astronomik hesaplamaların bugün dahi gözlemlenebilen sonuçlarından biri olarak dikkat çekti.
