Küresel iklim kriziyle mücadelede dünyanın yeni yol haritasını çizen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) 31. Taraflar Konferansı 12'nci gününde müzakerelerle sürüyor.
BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne taraf 196 ülke ve Avrupa Birliği'nin (AB) katılımıyla 9 Kasım'da Antalya'da 1 milyon 100 bin metrekarelik alanda başlayan dev zirve, bugün Mavi Bölge'de yürütülecek "Nihai Müzakereler" ve Yeşil Bölge'deki "Finansman ve Teşvikler" temalı programlarla devam edecek.
Kararların oy çokluğuyla değil tüm tarafların oy birliğiyle (konsensüs) alındığı zirvede gözler, küresel sıcaklık artışını 1,5 santigrat dereceyle sınırlandırma hedefi doğrultusunda gelişmekte olan ülkelere yönelik iklim finansmanı paketleri ve emisyon azaltımına ilişkin nihai metinlere çevrildi.
"Uygulama COP'u" vizyonu ve bir ilk olan ortak bildiri
Cumhurbaşkanlığı Genelgesi doğrultusunda COP31 Başkanlığı'nı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum yürütürken, müzakerelerin başkanlığını Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen üstlendi.
Zirvenin açılışında "Bugünün dünyasında artık söz tükendi" mesajını veren Bakan Kurum, Türkiye'nin "diyalog, uzlaşı ve aksiyon" ilkeleriyle şekillendirdiği "Uygulama COP'u" vizyonunu ve bu kapsamda belirlenen 10 öncelikli Eylem Gündemi başlığını dünyayla paylaştı. Kurum ayrıca finansmanı sahadaki uygulamalarla buluşturacak İklim Uygulama Köprüsü (BRIDGE) mekanizmasının COP31'de hayata geçirildiğini duyurdu.
Zirvede iklim diplomasisi açısından bir ilk de yaşandı. COP21'den COP30'a kadar görev yapan önceki dönem başkanları, yayımladıkları ortak bildiriyle COP31 Başkanlığı'na desteklerini açıkladı. Öte yandan zirve kapsamında Türkiye ile Özbekistan arasında çevrenin korunması alanında mutabakat zaptı imzalandı.
Liderler Zirvesi'nde yoğun diplomasi ve Gazze mesajı
Konferansın en kritik dönüm noktalarından biri, 11-12 Kasım tarihlerinde Mavi Bölge'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde düzenlenen Liderler Zirvesi oldu. 6 kıtadan 95 ülke lideri ve 7 uluslararası kuruluş başkanı olmak üzere 102 lider düzeyinde katılımın gerçekleştiği zirvede, 300'den fazla bakan ile 160 onaylı pavilyon ve 90 delegasyon ofisi yer aldı.
Liderler Zirvesi'nde dünyaya seslenen Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Ekolojiyi ekonomiye feda eden tamahkar zihniyete artık 'dur' diyelim" çağrısında bulunarak, insanlık olarak ihtiyaç duyulan şeyin "insan ve tabiat arasında imzalanacak evrensel merhamet mutabakatı" olduğunu vurguladı. Erdoğan ayrıca Gazze'de sadece bir soykırım değil aynı zamanda bir çevre-kıyım yaşandığını belirterek, bu zulmün sona erdirilmesi gerektiğini ifade etti.
Antalya'da yoğun bir diplomasi trafiği yürüten Erdoğan; BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan başta olmak üzere çok sayıda devlet ve hükümet başkanı ile ikili görüşmeler gerçekleştirdi. Erdoğan, 11 Kasım Milli Ağaçlandırma Günü dolayısıyla Guterres ile zirve alanında zeytin fidanı da dikti.
COP31 Parlamenter Toplantısı'na katılan TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş da İsrail'in Filistin topraklarına yönelik saldırılarıyla çevreyi tahrip ettiğine ve zeytin ağaçlarını söktüğüne dikkati çekti. Genel Kurul'a hitap eden Filistin Başbakanı Muhammed Mustafa ise Türkiye'ye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'a teşekkür ederek konuşmasının ardından ayakta alkışlandı.
"35'e 35" elektrifikasyon hedefine 75 ülkeden destek
COP31'in en somut çıktılarından biri, Türkiye'nin öncülüğünde açıklanan "35'e 35" küresel elektrifikasyon hedefi oldu. Küresel ölçekte bugün yüzde 22 seviyesinde bulunan elektriğin nihai enerji tüketimindeki payının 2035 yılına kadar yüzde 35'e çıkarılmasını öngören girişime; Almanya, İngiltere, Norveç, Güney Kore, İspanya, Avustralya, Japonya, Danimarka, Kanada ve Kırgızistan'ın da aralarında bulunduğu 75 ülke, AB Komisyonu ile iş dünyası ve sivil toplumdan 94 kuruluş destek verdi. Hedef, COP31'in taslak müzakere metnine de girdi.
Zirve kapsamında enerji, finans, tarım, sağlık, ulaştırma ve turizm alanlarında da önemli adımlar atıldı:
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın katıldığı İş Forumu'nda Türkiye'nin nükleer güç santrallerinin sayısını artıracağı vurgulanırken, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar enerji dönüşümü için 2040'a kadar 300 milyar dolarlık yatırım öngörüldüğünü açıkladı. Zirvede Türkiye, Azerbaycan, Bulgaristan ve Gürcistan arasında temiz enerji alanında stratejik ortaklık imzalanırken; Türkiye ile Kanada arasında reaktör teknolojisiyle kurulabilecek nükleer santral için fizibilite ve ön tasarım mühendisliği anlaşması yapıldı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) da küresel merkez bankaları ve finans kuruluşlarını Antalya'da buluşturarak yeşil dönüşüm yol haritalarını ele aldı.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, suyu merkeze alan tarım yaklaşımını anlatarak "Turkuaz Bağlantısallık Girişimi" lansmanını yaptı. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, sağlığın iklim politikalarının merkezinde yer alması gerektiğini vurguladı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Türkiye'nin 53 havalimanıyla Karbonsuz Havalimanı Sertifikası sayısında dünyada ikinci sıraya yükseldiğini duyurdu. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy ise 3 bin konaklama tesisinin sürdürülebilirlik dönüşümünü tamamladığını, 2030'a kadar 20 bin tesisin sertifika alacağını bildirdi. Yerli otomobil TOGG da zirvede sergilenerek büyük ilgi gördü.
Sıfır Atık ve "Asrın İnşası" dünya vitrininde
Resmi müzakerelerin yürütüldüğü 527 bin metrekarelik Mavi Bölge'nin yanı sıra sivil toplum, akademi, gençler ve özel sektörün buluştuğu 582 bin metrekarelik Yeşil Bölge, 12 gün boyunca yoğun ziyaretçi ağırladı. Türkiye bu alanda, 6 Şubat depremlerinin ardından 11 ilde inşa edilen 455 bin iklim dirençli afet konutunu "Asrın İnşası" ve küresel bir harekete dönüşen Sıfır Atık projesini dünyaya tanıttı.
COP31'de ilk kez Sıfır Atık özelinde tematik bir gün düzenlenirken, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın ev sahipliğinde "Küresel Sıfır Atık İttifakı Lider Eşleri Yüksek Düzeyli Toplantısı" gerçekleştirildi. Emine Erdoğan, Sıfır Atık Hareketi ile 9 yılda Türkiye'nin geri kazanım oranının yüzde 13'ten yüzde 37'nin üzerine çıktığını belirtti. BM Genel Sekreteri Guterres de projeye desteğini açıklayarak Sıfır Atık'ı iklim mücadelesinin temel araçlarından biri olarak nitelendirdi. Mavi Bölge'de kurulan 10 bin metrekarelik 5 yapraklı Sıfır Atık Müzesi de ziyaretçilerin odak noktası oldu.
Kültür, sanat, gastronomi ve tam erişilebilirlik
Zirve boyunca diplomatik görüşmelerin yanı sıra kültür, sanat ve gastronomi etkinlikleri de öne çıktı. "COPArt: Hâlâ Mümkün" temalı sergilere ve atıklardan yapılan eserlere ev sahipliği yapan alanda, Anadolu Bahçesi ve Sıfır Atık Mutfağı ile yerel üreticilerden tedarik edilen ürünlerle hazırlanan sürdürülebilir Türk gastronomisi tanıtıldı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın da ziyaret ederek incelemelerde bulunduğu zirve alanında Göbeklitepe minyatürü, geleneksel kilim dokuma tezgahı, İklim Okulu, Çocuk Adası, dans eden robotlar ve TEKNOFEST gençlerinin çevre dostu projeleri büyük ilgi gördü. Katılımcılar ayrıca Ahmet Adnan Saygun'un Yunus Emre Oratoryosu, Mehteran gösterisi, Anadolu Ateşi ve binlerce dronun katıldığı ışık gösterisiyle buluştu.
ISO 20121 sürdürülebilirlik standartlarına tam uyumla ve "Kimseyi Geride Bırakmama" ilkesiyle düzenlenen konferansta, 35 işaret dili tercümanı ve engelsiz alan tasarımlarıyla tam erişilebilirlik sağlandı.
Kusursuz güvenlik, sağlık ve medya operasyonu
Zirvenin sorunsuz ilerlemesi için 26 bin güvenlik personeli 7 gün 24 saat esasıyla görev yaparken, Sahil Güvenlik Komutanlığı da deniz sınırlarında önlemler aldı. Sağlık hizmetleri kapsamında alanda kurulan 5 revir, 142 ambulans ve 742 kişilik sağlık ekibiyle bin 500'den fazla kişiye sağlık hizmeti sunuldu.
154 ülkeden 45 binden fazla uluslararası iklim gönüllüsünün yer aldığı organizasyonda, sahada aktif görev yapan 2 bin 700 gönüllü genç ile 5 bin gönüllü tercüman katılımcılara rehberlik etti. 190'dan fazla ülkeden 4 bini aşkın gazetecinin takip ettiği zirvenin nabzı, kamu yayıncısı TRT'nin 7 canlı yayın aracı, 3 seyyar stüdyo ve 50'den fazla kamerasıyla anbean dünyaya aktarıldı.
İletişim Başkanı Burhanettin Duran'ın da Türkiye'nin ev sahipliğiyle küresel iklim diplomasisinin merkezinde yer aldığını vurguladı.





