Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Avrupa Sınır ve Sahil Güvenlik Ajansına (Frontex), göçmenlerin AB dışındaki bir ülkeden başka bir ülkeye gönderilmesine destek verme yetkisi tanınmasını önerdi.
AB Komisyonundan yapılan yazılı açıklamaya göre teklif, Frontex'in sınır koruma kapasitesinin artırılmasını, AB'de yasal kalış hakkı bulunmayan kişilerin geri gönderilmesinde daha etkin rol üstlenmesini ve sınır krizlerine hızlı müdahale etmesini amaçlıyor.
Teklif kabul edilirse Frontex, AB dışındaki ülkelerden başka ülkelere gerçekleştirilecek geri gönderme işlemlerine teknik ve operasyonel destek sağlayabilecek, bu işlemleri düzenleyip yürütebilecek.
Bunun için ilgili ülkeyle AB düzeyinde anlaşma yapılması gerekecek.
Teklifte, Frontex'in daimi kadrosunun kademeli olarak 30 bine çıkarılması da yer alıyor.
Buna göre, Ajansın kendi personelinin sayısı yaklaşık 3 binden 6 bine yükseltilecek. Üye ülkelerden görevlendirilen 7 bin personele ilaveten, ihtiyaç halinde Frontex operasyonlarına katılmak üzere 17 bin kişilik "Avrupa Sınır ve Geri Gönderme Yedek Gücü" oluşturulacak.
Yedek personel, Frontex tarafından görevlendirilmediği süre boyunca kendi ülkelerinde sınır muhafızı olarak çalışmaya devam edecek.
Personel artışının 2041'e kadar kademeli olarak gerçekleştirilmesi öngörülüyor.
Geri gönderme işlemlerinin planlanması için Frontex bünyesinde bir koordinasyon merkezi kurulacak. Merkez, üye ülkelerden gelen bilgileri toplayarak geri gönderme ihtiyaçlarını değerlendirecek ve operasyonların düzenlenmesine destek verecek.
Sosyal medya izlenecek, hızlı müdahale gücü kurulacak
Teklif kapsamında oluşturulacak çevrim içi izleme ve müdahale merkezi, kamuya açık sosyal medya içeriklerini takip ederek dış sınırların yönetimi açısından önem taşıyan gelişmeleri tespit edecek. Merkez, sınır güvenliği açısından risk oluşturduğu değerlendirilen yasa dışı çevrim içi içeriklere karşı yürütülen çalışmalara da destek verecek.
Sınır bölgelerindeki krizlere müdahale için bir "Hızlı Müdahale Gücü" kurulacak. Bu güç, bir üye ülkenin talebi üzerine Frontex İcra Direktörü'nün kararıyla, 24 saat içinde görevlendirilebilecek.
Üye ülkelerin AB sınırlarını önemli ölçüde etkileyebilecek olayları, sınır gözetim ağı EUROSUR üzerinden 24 saat içinde bildirmesi gerekecek.
Komisyonun tekliflerinin yasalaşması için Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyinde görüşülerek kabul edilmesi gerekiyor.
Frontex'e yönelik geri itme iddiaları ve soruşturmalar
Frontex, 2020'den itibaren geri itme olaylarıyla gündeme geldi.
Uluslararası basında çıkan haberlerde, Yunan sahil güvenlik botlarının Türkiye'den Yunanistan'a geçmeye çalışan göçmenleri engellediği, göçmen botlarına zarar verdiği ve bazılarını batırdığı; Frontex'in ise bu olaylara göz yumduğu ileri sürüldü.
Tanık ifadeleri, video kayıtları ve uydu görüntüleriyle desteklenen iddialar, Frontex'in faaliyetlerine ilişkin eleştirilere ve soruşturmalara yol açtı.
Kurum ve yöneticilerinin temel hak ihlallerini önlemek için yeterli adımları atmadığı sonucuna varılmasına rağmen geri itme iddiaları devam etti.
Frontex'in veri tabanında, yüzlerce düzensiz göçmenin Ege Denizi'nde geri itilmesine ilişkin kayıtlar bulunduğu da basına yansıdı.
Avrupa basınına sızan bir rapora göre ise Frontex'in üst düzey yetkilileri, olası insan hakları ihlallerine ilişkin vakaları kurumun temel haklardan sorumlu görevlilerinden gizledi.
