3-9 Kasım Organ Bağışı Haftası kapsamında Türk Nefroloji Derneği, Türk Yoğun Bakım Derneği ve Organ Nakli Koordinatörleri Derneği ortak basın toplantısı düzenledi.
Toplantıda güncel tablo paylaşıldı ve kadavradan bağışı artıracak 10 maddelik ortak bildiri açıklandı…
E-Devlet bekleyişe umut oldu
Türk Nefroloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Aydın Türkmen, Sağlık Bakanlığı’nın geçen yıl Temmuz ayında devreye aldığı sistemin etkisini şöyle anlattı: “e-Devlet ve e-Nabız üzerinden organ bağışçısı olma kararının kolaylıkla beyan edilebilmesi önemli bir fırsat sağladı. Bağış kararını beyan edenlerin sayısında üç katlık artış oldu, toplam bağışçı sayısı 1 milyona yaklaştı. Ancak Türkmen, en kritik adımın dijital sistemde kalmaması gerektiğinin altını çizerek, sözlerine şöyle devam etti: “Bağış kararı mutlaka aile bireyleriyle de paylaşılmalı. Türkiye’de 2025 yılında 5 bin 226 organ nakli yapıldı. 2026’nın ilk 10 ayında bu sayı 4 bin 142’ye ulaştı. Hâlen organ bekleyen 33 bini aşkın kişinin 28 bin 790’ını böbrek ve karaciğer bekleyen hastalar oluşturuyor.’’
Her yıl 14 bin yeni hasta diyalize başlıyor
Prof. Dr. Türkmen, böbrek hastalığının boyutunu da şöyle paylaştı: ‘’2025 sonu itibarıyla böbrek yetmezliği nedeniyle tedavi gören hasta sayısı 95 bin 489’a ulaştı. Bu hastaların yüzde 68,8’i merkez hemodiyalizi, yüzde 4,2’si periton diyalizi, yüzde 1,4’ü ev hemodiyaliziyle tedavi ediliyor.
Yaklaşık 24 bin 462 hasta ise nakille yaşıyor. Her yıl binlerce yeni hasta tedaviye başlıyor. 2025’te 14 bin 294 yeni hasta böbrek replasman tedavisine başladı, bunlardan bin 905’ine diyalize başlamadan nakil yapıldı.
ORGAN BAĞIŞI
‘Ya uyanırsa’ korkusu 13 bin hayatı engelliyor
Türk Yoğun Bakım Derneği Başkanı Prof. Dr. Fethi Gül, kadavradan bağışın önündeki en büyük engelin bilgi kirliliği olduğunu belirterek, şu bilgileri verdi:
“Beyin ölümü ile bitkisel hayat aynı şey değildir. Beyin ölümü gerçekleştiğinde kişi tıbben ve hukuken hayatını kaybetmiştir. Tanı, nakil ekibinden bağımsız, uzman hekimlerce bilimsel ölçütlere göre konulmaktadır.
2026’nın ilk 10 ayında beyin ölümü tanısı konulan 2 bin 78 kişinin 375’inde bağış gerçekleşti. Yani oran yüzde 18’de kaldı. Bağışın gerçekleşmediği bin 703 kişinin tamamı bağışçı olabilseydi ve her bağışçıdan 8 kişiye nakil yapılabilseydi, ilave 13 bin 624 kişiye ulaşılabilirdi. Elbette herkes tıbben uygun olmayabilir. Ama mesaj net: Daha fazla hayat kurtarmak mümkün.
Türkiye canlıda dünya birincisi, kadavrada geride
Türkiye canlı vericili nakillerde nüfusa oranla dünyada ilk sırada. Ancak kadavra donör oranında tablo tersine dönüyor. Organ Nakli Koordinatörleri Derneği Başkanı Öğr. Gör. Nilgün Bilal’in verdiği rakamlara göre, milyonda kadavra donör oranı İspanya’da 51,9, İtalya’da 30,9, Birleşik Krallık’ta 20,7, İran’da 12,7, Almanya’da 11,7 iken Türkiye’de 5,48’de kaldı. Bilal “Hayattayken sevdiklerimize canımızı veriyoruz. Peki ve damızdan sonra başka birinin sevdiğine can olmaya var mıyız? Tek bir bağış, tam 8 cana umut olabilir” dedi.
İŞTE 3 DERNEKTEN 10 MADDELİK BİLDİRİ
Toplantıda “Organ Bağışı Hayat Kurtarır” mesajıyla 10 maddelik ortak bildiri imzalandı. Bildiride özetle şu çağrılar yer aldı:
- Organ bağışı toplumsal sorumluluk olarak görülsün. Bağışı artırmaya yönelik mevcut tüm olanaklardan yararlanılsın; sağlık sistemi başta olmak üzere toplumun tüm paydaşları bu çabaya katkı sağlasın.
- Toplumun doğru, güvenilir ve anlaşılır bilgiye erişimi sağlansın. Organ bağışının hayat kurtaran etkisi ve bağışçıların yaşama katkısı anlatılarak kalıcı bir organ bağışı kültürünün oluşması desteklensin.
- Organ bağışının toplumsal, bilimsel ve inançsal boyutları ile beraberinde getirdiği sorular açık ve şeffaf biçimde tartışılsın.
- Bireylerin organ bağışı kararlarını özgür iradeleriyle verebilmeleri ve bu kararlarını kolayca kaydedebilmeleri teşvik edilsin.
- Bağış kararı aile içinde konuşulsun, her yaşta doğal bir konu haline gelsin.
- Konu okullarda yaşa uygun şekilde anlatılsın.
- Sağlık çalışanlarının eğitimine organ bağışı eklensin.
- Nakil koordinatörlerinin çalışma koşulları güçlendirilsin.
- Beyin ölümü tanısının bilimsel ölçütlere uygun, bağımsız ve tarafsız biçimde konulduğu topluma anlatılsın.
- Yanlış inanışlarla özellikle prime-time’da kamu spotlarıyla mücadele edilsin. Güvenilir bilgiye erişimini destekleyecek kamu spotlarına ve bilgilendirici yayınlara yer verilsin, yayın kuruluşlarıyla iş birliği yapılsın.
