Moldova Cumhuriyeti'ne bağlı Gagauz Özerk Yeri'nde halk, yeni başkanını ve Halk Meclisi üyelerini seçmek için yarın oy kullanacak.
Komrat ile Kişinev arasında siyasi görüş ayrılıklarının yaşandığı bir dönemde düzenlenen seçimlerde oy verme işlemi, yerel saatle 07.00-21.00'de yapılacak.
Moldova Merkez Seçim Komisyonu verilerine göre, bölgede yaklaşık 129 bin kayıtlı seçmen bulunuyor. Seçmenler, 67 seçim merkezinde oy kullanacak.
Komisyonun denetiminde yapılacak seçimler, yaklaşık 200 gözlemci tarafından takip edilecek.
Gagauz Özerk Yeri Başkanı Yevgeniya Gutsul'un geçen yıl hapis cezasına çarptırılması nedeniyle başkanlık makamının boşalmasının ardından düzenlenen erken seçimde, 5'i bağımsız ve 3'ü partili olmak üzere 8 aday yarışacak.
Bağımsız adaylar arasında Moldova Parlamentosu Milletvekili Aleksandr Stoyanoglo, Komrat Belediye Başkanı Sergey Anastasov, Kıpçak Belediye Başkanı Oleg Garizan, iş adamı Kornel Dudnik ve tek kadın aday olan İvanna Köksal bulunuyor.
Adaylardan Fiodor Gagauz, Moldova Parlamentosundaki Sosyalistler Partisi, İvan Kılçık, Gagauz Halk Partisi ve Petru Vlah, Yeni Tarihsel Seçenek Partisi tarafından aday gösterildi.
Moldova Cumhurbaşkanı Maya Sandu'nun kurduğu iktidardaki Eylem ve Dayanışma Partisi (PAS) ise başkan seçiminde aday çıkarmadı.
Başkanlık koltuğu için yarışan adayların seçim kampanyalarında, "özerkliğin güçlendirilmesi, Kişinev ile ilişkilerin iyileştirilmesi, bölgede ekonomik kalkınma ve hukukun üstünlüğü" vurgusu yapıldı.
Bölgenin seçim yasasına göre, başkan adaylarının, 35 yaşını doldurmuş olması, Moldova'da ikamet etmesi ve Gagauz Türkçesini bilmesi gerekiyor.
Adaylardan herhangi birinin yüzde 50'nin üzerinde oy alamaması durumunda, yeni başkan ikinci turda belirlenecek.
Başkanlık seçimi ile aynı gün, Gagauz Özerk Yeri'nin yasama organı niteliğindeki Halk Meclisinin 35 üyesi de belirlenecek.
Gagauz Türkçesinde "Halk Topluşu" olarak adlandırılan meclis üyeleri, 35 tek üyeli seçim bölgesinden seçilecek. Her seçim bölgesinde en fazla oyu alan aday, meclise girmeye hak kazanacak.
Halk Meclisindeki 35 sandalye için birçoğu bağımsız olmak üzere yaklaşık 130 aday yarışacak.
Bu seçimlerin son kez tek üyeli seçim bölgesi sistemiyle düzenlenmesi dikkati çekiyor. Bir sonraki seçimlerde meclis üyeleri, partilerin aldıkları oy oranına göre belirlenecek.
Kişinev ile Komrat arasındaki ilişkiler, son yıllarda Moldova'nın Avrupa entegrasyonu politikası ve Gagauz Özerk Yeri'ndeki Rusya yanlısı siyasi eğilimler nedeniyle geriledi.
Gerilim, Gagauz Özerk Yeri Başkanı Yevgeniya Gutsul hakkındaki dava süreciyle daha da arttı. Moldova'da yasaklanan Şor Partisinin yasa dışı finansmanına ilişkin davada Gutsul, 7 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Komrat yönetimi kararı siyasi olarak nitelendirirken Kişinev sürecin hukuki olduğunu savundu.
Temyiz mahkemesinin Gutsul hakkındaki mahkumiyet kararını onamasının ardından Halk Meclisi, ağustosta başkanlık makamının boş olmasına ve erken seçimin yapılmasına karar verdi.
Kişinev ile Komrat arasındaki anlaşmazlıklar, bölgenin özerklik yetkileri ve yerel kurumların işleyişi konusunda da devam etti.
Gagauz Halk Meclisi üyelerinin görev süresinin geçen yıl dolmasının ardından, seçimlerin düzenlenmesine ilişkin yaşanan hukuki anlaşmazlıklar ve yetki tartışmaları nedeniyle yeni seçimler yapılamadı.
Moldova Anayasa Mahkemesi, temmuzda, 23 Aralık 1994 tarihli Gagauz Özerk Yeri'nin özel hukuki statüsüne dair kanundaki bazı maddeleri anayasaya aykırı buldu. Mahkeme kararıyla bölgenin merkezden bağımsız olarak seçim komisyonu oluşturma ve seçimleri düzenleme, adalet, içişleri, bilgi ve güvenlik yetkililerini belirleme hakları kaldırıldı.
Bunun yanı sıra Moldova Parlamentosu, seçim yasasında değişiklik yaparak Halk Meclisi seçimlerinde nispi temsil sistemine geçilmesini kararlaştırdı. Buna göre, bir sonraki seçimlerde meclis üyeleri, siyasi partilerin aldıkları oy oranına göre belirlenecek.
Moldova Merkez Seçim Komisyonu ise eylülde, Gagauz Özerk Yeri'nde başkanlık ve Halk Meclisi seçimlerinin 15 Kasım'da yapılmasına karar vererek seçim takvimini onayladı. Komisyon, seçimlerin organizasyonu ve koordinasyonu için bölgede Merkez Seçim Konseyinin oluşturulmasını da kararlaştırdı. Böylece seçim süreci, Moldova'nın seçim mevzuatı çerçevesinde komisyon denetiminde yürütülüyor.
Moldova'nın güneyinde "Bucak" olarak adlandırılan bölgede yaşayan Gagauz Türkleri, Sovyetler Birliği'nin dağılması sürecinde 19 Ağustos 1990'da Gagauz Cumhuriyeti'ni ilan etmişti. Herhangi bir ülke tarafından tanınmayan cumhuriyet, kendi varlığını 1994'e kadar sürdürmüştü.
Türkiye'nin arabuluculuk rolüyle de Kişinev ve Komrat arasında sağlanan uzlaşı sonucunda, 23 Aralık 1994'te Moldova sınırları içinde özel hukuki statüye sahip Gagauz Özerk Yeri kurulmuştu.
Toprak bütünlüğü olmayan bölge, başkent Komrat, Çadır Lunga ve Valkaneş olmak üzere 3 şehir ve 20'den fazla köyden oluşuyor.
