Hayatın koşuşturmacası hemen hepimizi yemekleri geceden yapmaya sürükledi. Rutin çoğunlukla şöyle ilerler: Yarının yemeği yapılır, buzdolabına koymak için bir süre bekletilir o arada başka işler yapılır, yatmadan önce de soğuyan yemek buzdolabına konulur. Peki, o yemek ne kadar süre oda ısısında bekledi? Buna ek olarak yemekleri hiç beklemeden buzdolabına kaldırabilir miyiz? FDA (Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi) gıda güvenliği kılavuzuna göre, oda sıcaklığı zararlı bakterilerin hızla çoğalması için elverişli bir ortam yaratarak gıda kaynaklı hastalık riskini artırır. Bu nedenle sıcak yemekleri henüz daha sıcakken güvenle buzdolabına koyabilirsiniz ancak daha hızlı ve eşit soğuma için bunları derin olmayan kaplara bölmek önemlidir. Ayrıca buzdolabınızın iç sıcaklığını 4°C veya altında, dondurucunuzu ise -18°C seviyesinde tutmalı ve bunu düzenli olarak kontrol etmelisiniz.

Yemeği buzdolabına kaldırmak istiyorsunuz ama hâlâ sıcak. Tezgâhta bekletmek mi, doğrudan dolaba koymak mı daha doğru? Bilimsel rehberlerin yanıtı açık: Küçük porsiyonlara ayrılmış sıcak veya ılık yemek, buzdolabına konulabilir. Tamamen soğumasını beklemek gerekmez. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), sıcak yemeklerin temiz ve sığ kaplara bölünerek buzdolabına kaldırılmasını öneriyor. Buradaki kritik ayrıntı, büyük bir tencereyi olduğu gibi yerleştirmek yerine yemeğin hızla soğuyabileceği koşulları oluşturmak.

Pişirme işlemi, yemeğin bundan sonra her koşulda güvenli kalacağı anlamına gelmiyor. Uygun olmayan sıcaklıklarda bekletilen yiyeceklerde mikroorganizmalar çoğalabiliyor. Evde gıda güvenliği için kullanılan rehberlerde yaklaşık 4–60°C aralığı, bakterilerin hızla çoğala-bildiği “tehlikeli sıcaklık aralığı” olarak tanımlanıyor. Bu nedenle çabuk bozulabilen yiyeceklerin oda sıcaklığında iki saatten uzun bırakılmaması; ortam sıcaklığı 32°C’yi aşıyorsa bu sürenin bir saate indirilmesi öneriliyor. İki saat, yemeği soğutmak için mutlaka beklenmesi gereken süre değil, aşılmaması gereken sınır.

Sofrada geçen süre de bu hesaba dahil. Yemek masasında uzun süre bekleyen bir tencereyi, ardından “biraz daha soğusun” diye tezgâhta tutmak, soğutmayı gereksiz yere geciktirebiliyor.

Buzdolabına koyabileceğiniz 6 şaşırtıcı şey

ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), sıcak yemeğin buzdolabına konulabileceğini açıkça belirtiyor. Ancak büyük miktardaki yemeğin hızlı soğuması için sığ kaplara bölünmesini de özellikle vurguluyor. Dolayısıyla “Sıcak yemek hiçbir koşulda dolaba girmez” şeklindeki genel kabul doğru değil.

Buna karşılık, büyük ve derin bir tencerenin merkezindeki yemek yavaş soğuyabilir. Buzdolabının aşırı doldurulması da soğuk hava dolaşımını engeller. Evde hedef, dolabın iç sıcaklığını 4°C veya altında tutmak; kapların çevresinde hava dolaşmasına izin vermektir. Sıcaklık göstergesi bulunmayan dolaplarda bir buzdolabı termometresi kullanmak yardımcı olabilir.

Bu öneriler yalnızca mutfak deneyimine dayanmıyor. Journal of Food Protection dergisinde 2015 yılında yayımlanan bir saha araştırması, restoranlarda yemeklerin soğutulma uygulamalarını inceledi. Araştırmada, derin kaplarda tutulan ve soğuma sırasında hava alışverişi sağlanmayan yiyeceklerin önerilenden daha yavaş soğuma olasılığı daha yüksek bulundu. Süre ve sıcaklığın izlenmesi de daha uygun soğuma hızlarıyla ilişkiliydi.

Bu çalışma ev mutfaklarında yapılmış bir deney değil. Yine de evde uygulayabileceğimiz önerinin fiziksel temelini destekliyor: Yemeğin kalınlığını azaltmak ve küçük porsiyonlar oluşturmak, soğumasını kolaylaştırıyor.

Soğutma konusu yalnızca et ve tavuk yemeklerini ilgilendirmiyor. Pirinç, makarna, sebzeler ve süt ürünleri de uygun saklama koşulları gerektiriyor. Örneğin Bacillus cereus, spor oluşturabilen bir bakteri. Bazı suşları, uygun olmayan koşullarda saklanan yiyeceklerde “sereulid” adı verilen, ısıya dayanıklı bir toksin üretebiliyor. Bu nedenle uzun süre dışarıda beklemiş bir yemeği yeniden ısıtmak, onu her durumda güvenli hale getirmiyor.

Yemekten sonra saklayacağınız kısmı temiz, küçük ve sığ kaplara ayırın. Ilık veya sıcak küçük porsiyonları buzdolabına kaldırabilirsiniz. Çok miktarda çorba ya da sulu yemek varsa, uygun bir kabı buzlu veya soğuk su banyosuna yerleştirerek ve temiz bir kaşıkla karıştırarak hızlı soğutmaya yardımcı olabilirsiniz. Ardından gecikmeden buzdolabına alın.

Kapları soğuma sırasında üst üste sıkıştırmayın. Dışarıdan bulaşma olmayacak şekilde koruyun; ilk soğuma sırasında gevşek kapak kullanılması ısı çıkışını kolaylaştırabilir. Soğuyan yemeklerin kapaklarını kapatın ve tarihlerini yazın.

Uygun şekilde soğutulmuş pişmiş yemekler için genel buzdolabı saklama önerisi üç–dört gündür. Daha sonra tüketilecek porsiyonları dondurmak gerekir. Ancak bu süreler, başlangıçta doğru sak-lanmış yemekler için geçerlidir; saatlerce tezgâhta unutulmuş bir yemeği sonradan dolaba koymak, önceki bekleme süresini ortadan kaldırmaz.

Mutfaktaki alışkanlığımızı şu cümleyle güncelleyebiliriz: “Tamamen soğusun” diye bekletmeyin; küçük porsiyonlara ayırın, hızla soğutun ve zamanında buzdolabına kaldırın.

"Tips to Chill Food (Food Safety for Moms-to-Be)". Şuradan alındı: https://www.fda.gov/food/people-risk-foodborne-illness/tips-chill-food-food-safety-moms-be

Değerli HTHayat okurları,

HTHayat ekibi olarak haber değeri taşıyan, herkesin kendine dair bir şeyler bulacağı içerikleri sizlere ulaştırmak için çalışıyoruz. İçeriklerimiz ile ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz. Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak hthayat.haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca hthayat.haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz. Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler hthayat.haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz. hthayat.haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve hthayat.haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, Haberturk.com’da yayınlanan Kullanım Koşulları'nı ve Gizlilik Sözleşmesi'ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır. Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.