HABER MERKEZİ - Dijital platformlarla haber yayıncıları arasındaki telif hakkı tartışması özellikle işin içerisine yapay zeka modellerinin eklenmesi ile farklı bir boyuta taşınmıştı. İçerik oluşturan, özel haberlere ve makalelere emek harcayan yayıncılar, teknoloji devlerinin haber özeti akışı gibi politikaları ile kan kaybetmeye devam etmekte.
İşte bu noktada geçtiğimiz Temmuz ayında Endonezya'da gündeme gelen telif yasası, işin içerisinde Google'ın dahil olması ile farklı bir boyuta taşındı. Endonezya'da telif hakkı yasasında yapılması planlanan değişiklikler, teknoloji şirketlerinin haber bağlantılarını ve ön izlemelerini göstermeleri karşılığında yayıncılara ödeme yapmasını sağlıyor.
Ayrıca haber içeriklerinin yapay zeka modellerini eğitmek için kullanılmasına yönelik kurallara uyulmasını da öngörüyor. yani hem haberin kullanımı hem de yapay zeka modellerinin eğitimi için emek vereni koruyan bir yasa tasarısı olduğunu söyleyebiliriz. TEKNOLOJİ ŞİRKETLERİ TELİF YASASINA KARŞI ÇIKIYOR Fakat Google, Meta ve TikTok temsilcileri parlamentoda gerçekleştirilen oturumda tasarıya itirazlarını dile getirdi.
Google’ın Endonezya Kamu Politikaları ve Hükümet İlişkileri Müdürü Agung Pamungkas, haber bağlantılarının gösterilmesi için ödeme zorunluluğu getirilmesinin kullanıcıların haberlere erişimini kısıtlayabileceğini öne sürüyor. Meta’nın Endonezya Kamu Politikaları Başkanı Berni Moestafa ise platformların yayıncılara ödeme yapmak zorunda kalmasının haber kuruluşlarının ziyaretçi trafiğini azaltabileceğini iddia ediyor.
Moestafa’ya göre bu durum, yayıncıların reklam ve abonelik gelirlerini de etkileyebilir. KURALLARA UYMAYAN PLATFORMLARIN FALİYET İZNİ İPTAL EDİLECEK İlk olarak Temmuz ayında hazırlanan yasa taslağı, hem haber platformlarını hem de yayıncıları korumaya yönelik atılan bir adım. Çünkü sosyal medya ve farklı yapay zeka platformlarının haberleri bir araya getirmesi, yeniden yayımlaması veya bağlantı ön izlemesi sunması karşılığında telif ödemesi yapmasını kapsıyor.
Böylelikle kazancın bir bölümünün doğrudan emek veren kişiye verilmesi planlanıyor. Ayrıca haber içeriklerinin yapay zeka eğitimi amacıyla kullanılması da düzenlemenin kapsamındaki konular arasında yer alıyor. Tasarıdaki dikkat çekici maddelerden biri ise yaptırımlarla ilgili. Kurallara uymayan dijital platformların para cezalarıyla karşılaşması gündemde.
Bunun yanı sıra Endonezya’daki faaliyet izinlerinin iptal edilmesi de mümkün olabilecek. Endonezya aslında bu konuda öncü olan ve benzer modelleri benimseyen ülkemiz gibi bölgelere de örnek olan bir işleyişe sahip. Ülkede daha önce de benzer bir yaptırıma başvurulduğu biliniyor. Ülke yönetimi, Ekim 2025’te canlı yayın özelliğine ilişkin talep edilen verilerin tamamını paylaşmadığı gerekçesiyle TikTok’un elektronik sistem kaydını geçici olarak askıya almıştı.
Şirketin verileri iletmesinin ardından karar birkaç gün içinde kaldırılmıştı. YAPAY ZEKA İÇERİKLERİ DE GÜNDEMDE Tartışmanın bir diğer önemli ayağını yapay zeka ile üretilen içerikler oluşturuyor. Teklifte yapay zeka içeriklerinin açık bir şekilde belirtilmesi gerektiği ifade ediliyor. Fakat TikTok Endonezya Kamu Politikaları Başkanı Noudhy Valdryno, yapay zekanın içeriği tamamen oluşturmak yerine yalnızca üretim sürecine yardımcı olduğu durumlarda açıklama zorunluluğunun uygulanmamasını istiyor.
Ayrıca taslakta tamamen yapay zeka tarafından oluşturulan eserlerin telif hakkı koruması dışında bırakılması, yapay zeka desteğiyle hazırlanan eserlerin ise yeterli insan katkısı bulunması durumunda korunması öngörülüyor. Yani yapay zekanın bir sanatçının kendine özgü üretim tarzını taklit etmesine yönelik sınırlamalar da gündemde.
Ancak insan katkısının hangi seviyede olması gerektiği gibi bazı ayrıntılar henüz netleşmiş değil. TELİF ÖDEMELERİ NASIL İŞLEYECEK? Düzenlemeye ilişkin tartışmalardan birisi de telif ödemelerinin neye göre ve nasıl işleyeceği konusunda. Endonezya Basın Konseyi, telif ödemelerinin yalnızca devlet gözetimindeki kolektif kuruluşlar üzerinden yapılması yerine, doğrudan ticari anlaşmalara da izin veren karma bir model öneriyor.
Bu yaklaşım, Google’ın da daha önce dile getirdiği taleplerle benzerlik taşıyor. Şirket, mevcut yayıncı anlaşmalarının devam etmesini ve ödeme sisteminin doğrudan iş birliklerini ortadan kaldırmamasını istiyor. Basın Konseyi ise gazetecilik içeriklerinin ticari kullanımından doğan gelirin yayıncılara adil biçimde aktarılması gerektiğini savunuyor.
Endonezya parlamentosu tasarıyı 12 Aralık'taki oturum dönemi sona ermeden oylamaya sunmayı hedefliyor. Ancak ödemelerin zorunlu bir kolektif sistemle mi, doğrudan anlaşmalarla mı yoksa iki yöntemi birleştiren bir modelle mi yapılacağı henüz kesinleşmiş değil. Faaliyet izinlerinin iptaline ilişkin yaptırımın son metinde yer alıp almayacağı da takip edilen başlıklar arasında.
TÜRKİYE'DE DİJİTAL TELİF YASASI GÜNDEMDE Endonezya’daki bu tartışmalar aslında ülkemiz açısından da oldukça tanıdık. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde 10 Şubat 2026’da sunulan Dijital Telif ve Çevrimiçi Haber İçerikleri Hakkında Kanun Teklifi, dijital platformların haber içeriklerini kullanması karşılığında yayıncılara telif ve gelir payı ödemesini hedefliyor.
Teklif şu anda komisyonda bulunuyor ve henüz yasalaşmış değil. Teklifte arama motorları ve sosyal medya platformlarının haberleri listelemesi, özetlemesi, ön izlemesini sunması veya görünür hale getirmesi gibi kullanımlar var. Öte yandan yalnızca bağlantı paylaşılması, ek bir unsur içermemesi ve ekonomik değer yaratan kullanım sayılmaması koşulları, bu gibi durumlarda kapsam dışında tutuluyor.
Türkiye’de dijital telif konusu aslında 2024 yılında da Google ve diğer platformların haber yayıncılarına ödeme yapması gerektiği yönünde gündeme gelmiş ve konu TBMM Dijital Mecralar Komisyonu’nda ele alınmıştı. Endonezya örneği bu açıdan ülkemiz için de oldukça önemli ve emsal sayılabilecek bir durumda. Ayrıca ülkedeki tartışma bir adım daha ileri taşınmış durumda.
Haber bağlantılarından elde edilen ekonomik değerin yayıncılarla paylaşılması talebine, yapay zeka eğitimi ve platformların faaliyet izinlerine kadar uzanan yaptırımlar eşlik ediyor. Türkiye’deki teklifin nasıl şekilleneceği de dijital platformlarla haber kuruluşları arasındaki gelir paylaşımının geleceği açısından yakından takip edilecek.
