Anadolu'nun binlerce yıllık geçmişi, bu kez yazılı belgelerle aydınlanıyor. Sivas'ın Yıldızeli ilçesindeki Kayalıpınar'da sürdürülen arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan tabletler, yaklaşık 3 bin 400 yıl önce yaşanan olayları dönemin kayıtları üzerinden inceleme fırsatı sunuyor. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un açıkladığı buluntular arasında salgın hastalıklarla mücadeleden askeri tehditlere, kraliyet ailesinin yaşadıklarından kehanet uygulamalarına kadar uzanan dikkat çekici belgeler bulunuyor.
Hitit kaynaklarında Šamuḫa adıyla anılan Kayalıpınar'da, Kral II. Tudhaliya dönemine ait 131 çivi yazılı tablet ve parçası gün yüzüne çıkarıldı. Önceki kazı sezonunda bulunan 53 tablet ve parçasıyla birlikte arşivdeki toplam sayı 184'e ulaştı.
Kültür ve Turizm Bakanlığının açıklamasına göre Hititçe ve Hurrice metinler içeren arşiv, 21. yüzyılda ortaya çıkarılan en kapsamlı Hititçe arşiv olarak değerlendiriliyor. Belgeler, dönemin devlet yönetimi ve saray yaşamına ilişkin doğrudan yazılı kayıtlar sunuyor.
Arşivdeki en dikkat çekici belgeler, özellikle çocukları ve bebekleri etkileyen yüksek ateşli bir salgına ilişkin kayıtlar. Tabletlerde kraliyet ailesindeki çocukların sağlık durumlarının kehanet yoluyla takip edilmeye çalışıldığı anlaşılıyor.
Belgeler arasında henüz anne sütüyle beslenen bir bebek prensesin sağlık durumuna ilişkin kayıtlar da bulunuyor. Başka bir tablette ise prensesin hayatını kaybetmesinin ardından gerçekleştirilen cenaze ritüeli anlatılıyor. Bu metinler, salgının Hitit sarayında yarattığı endişeye ve dönemin hastalıklar karşısındaki yaklaşımına ışık tutuyor.
Kayalıpınar'da bulunan tabletler, Hitit Devleti'nin askeri sorunlarını da gözler önüne seriyor. Batı Anadolu'daki Hitit generallerinin krala gönderdiği mektupta, düşman tehdidi karşısında asker, at ve savaş arabası talep edildiği aktarılıyor.
Mektupta, gerekli desteğin ulaşmaması halinde ordunun ağır bir yenilgiyle karşılaşabileceğine ilişkin uyarılar da yer alıyor. Belge, Hititlerin askeri haberleşme yöntemleri ve uzak bölgelerdeki gelişmelerin krala nasıl bildirildiği konusunda önemli bilgiler sunuyor.
Arşivdeki belgeler, Hititlerin inanç dünyası ve kehanet uygulamalarına ilişkin ayrıntılar da içeriyor. Özellikle kuş falcılarının gözlemlerini kaydettiği tabletler dikkat çekiyor.
Metinlerde falcıların ziyaret ettikleri yerler, izledikleri güzergahlar ve kuşlarla ilgili gözlemleri kayıt altına alınmış durumda. Bu belgeler, kuşların davranışlarının geleceğe ilişkin işaretler olarak nasıl yorumlandığını anlamak açısından önem taşıyor.
Kayalıpınar'daki arşiv, Hititlerin yalnızca siyasi ve askeri tarihini değil, aile yaşamını, dini uygulamalarını ve yazı kültürünü de anlamaya katkı sağlıyor. Tabletlerin incelenmesiyle dönemin dili ve kâtiplik geleneği hakkında yeni bilgilere ulaşılması mümkün oluyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle 2021 yılından bu yana sürdürülen kazılar, Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çiğdem Maner başkanlığındaki ekip tarafından yürütülüyor. Yeni buluntular, Anadolu'nun binlerce yıllık geçmişine ilişkin araştırmalar için önemli bir kaynak oluşturuyor.
