RTÜK tarafından 14 Kasım'da COP31 Türkiye Pavilyonu'nda "COP31 RTÜK Medya ve İklim" başlıklı panel düzenlendi. Panelin açılış konuşmasını RTÜK Başkanı Mehmet Daniş yaptı, moderatörlüğünü RTÜK Başkan Yardımcısı Deniz Güler üstlendi. Panele AK Parti Grup Başkanvekili Bahadır Yenişehirlioğlu, RTÜK Üyesi Necdet İpekyüz ve CNN Türk Özel Haberler Şefi Fulya Öztürk konuşmacı olarak katıldı. RTÜK üyeleri İlhan Taşcı ve Ahmet Can Buğday da paneli takip etti.
Panel öncesinde AK Parti Grup Başkanvekili Bahadır Yenişehirlioğlu, RTÜK Başkanı Mehmet Daniş ve RTÜK üyeleri Ahmet Can Buğday, İlhan Taşcı ve Necdet İpekyüz, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ile bir araya geldi. Görüşmede, iklim değişikliğiyle mücadelede medyanın toplumsal sorumluluğu ve çevre bilincinin güçlendirilmesinde yayıncılığın önemi ele alındı. Daniş ve beraberindeki heyet, COP31'e ev sahipliği dolayısıyla Bakan Kurum'a teşekkür etti.
"RTÜK OLARAK KENDİ GÖREV ALANIMIZDA BU SÜRECE KATKI SUNMAYI ÖNEMSİYORUZ"
Panelin açılışında konuşan RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, iklim değişikliğiyle mücadelede toplumun doğru, güvenilir ve zamanında bilgilendirilmesinin önemine dikkati çekerek, "Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın COP31 için öne çıkardığı 'Uygulama COP'u' vizyonu ve Türkiye'nin 2053 yılı için ortaya koyduğu net sıfır emisyon hedefi, bu uzun vadeli dönüşümün önemli yapı taşlarıdır. Bizler de Radyo ve Televizyon Üst Kurulu olarak kendi görev alanımızda bu sürece katkı sunmayı önemsiyoruz" dedi.
Medyanın iklim krizine yaklaşımının toplumsal algının şekillenmesinde belirleyici olduğunu belirten Daniş, "Medya, iklim krizini yalnızca aktarmaz; olayı ele alış çerçevesi, kurduğu neden-sonuç ilişkileri ve öne çıkardığı aktörler aracılığıyla toplumsal algıyı şekillendirir. Dolayısıyla haber dilimizi kriz kışkırtıcılığından ve yalnızca felaket görüntülerine dayanan bir anlatımdan uzaklaştırarak bilimsel gerçekliği, uyum politikalarını ve somut çözüm önerilerini öne çıkaran yapıcı bir habercilik anlayışıyla güçlendirmeliyiz" diye konuştu.
Daniş, dijital mecraların iklim haberciliğini geniş kitlelere ulaştırmasının yanı sıra dezenformasyon, bilgi kirliliği ve yeşil aklama risklerini de beraberinde getirdiğini belirtti.
"ÖZEL TELEVİZYON VE RADYO KURULUŞLARIMIZ AYDA EN AZ 90 DAKİKA ÖNCELİKLİ YAYIN YAPMAKLA YÜKÜMLÜDÜR"
RTÜK Başkanı Daniş, yayın kuruluşlarının çevre bilincinin artırılmasına yönelik yükümlülüklerine ilişkin, "RTÜK mevzuatımız gereğince, ulusal, bölgesel ve yerel düzeyde yayın yapan tüm özel televizyon ve radyo kuruluşlarımız; doğayı koruma ve çevre bilincini artırma amacıyla ayda en az 90 dakika öncelikli yayın yapmakla yükümlüdür. Bu sürenin en az 30 dakikasının izlenirliğin en yüksek olduğu saatler arasında yayınlanması yasal bir esastır" ifadelerini kullandı.
Söz konusu içeriklerin ilgili bakanlıklar tarafından hazırlandığını ve RTÜK Öncelikli Yayınlar Sistemi üzerinden takip edildiğini belirten Daniş, Üst Kurulun yayıncılara ücretsiz yayımlanmak üzere tematik kamu spotlarını da onayladığını ifade etti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın himayelerinde 2017 yılında başlatılan Sıfır Atık Projesi'ne de değinen Daniş, Türkiye'nin öncülüğünde Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilen 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü'nün ve projenin COP31 Eylem Gündemi'ndeki yerinin, girişimin küresel bir farkındalık hareketine dönüştüğünü gösterdiğini söyledi.
Medyanın iyi uygulamaları görünür kılması, çevre sorumluluğunu gündelik hayatla ilişkilendirmesi ve kalıcı davranış değişikliklerine katkı sunması gerektiğini belirten Daniş, medya okuryazarlığının önemini de vurgulayarak, "Bilginin kaynağını sorgulayabilmek, bilimsel verileri değerlendirebilmek ve yanıltıcı içerikleri ayırt edebilmek, iklim konusunda da ihtiyaç duyduğumuz temel becerilerdir" dedi. Daniş, iklim değişikliğiyle ilgili konuların COP31 sonrasında da yayın kuruluşlarının gündeminde tutulması gerektiğini belirterek yayıncılara teşekkür etti.
"BİLİMSEL TEMELLERE DAYANAN DOĞRU VE GÜVENİLİR BİLGİYE ERİŞİMİN ÖNEMİ ULUSLARARASI GÜNDEMDE"
Panelin moderatörlüğünü üstlenen RTÜK Başkan Yardımcısı Deniz Güler, iklim değişikliği konusunda doğru bilgiye erişimin önemini vurgulayarak şunları söyledi:
"Geçtiğimiz yıl COP30 kapsamında imzaya açılan ve Türkiye tarafından da imzalanan İklim Değişikliğinde Bilgi Bütünlüğü Bildirgesi, iklim konularında bilimsel temellere dayanan doğru ve güvenilir bilgiye erişimin önemini uluslararası gündemde öne çıkaran gelişmelerden biri olarak karşımıza çıkıyor. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu olarak biz de bu sorumluluğun bilinciyle hareket ediyoruz. Çevre, su verimliliği ve iklim değişikliği konularındaki kamu spotlarını destekliyor, toplumsal farkındalığı artırmaya yönelik çalışmalar yürütüyoruz.
Bu çalışmalarımızdan biri de RTÜK koordinatörlüğünde yürütülen Avrupa Birliği Erasmus+ e-NetCoM projesi. Projeyle eğitim faaliyetleri, akademik kaynaklar ve kamu spotları aracılığıyla iklim konusunda doğru bilgiye erişimi ve toplumsal farkındalığı güçlendirmeyi hedefliyoruz. Bugün de saha haberciliğinden bilimsel bilginin aktarılmasına, yayıncılığın toplumsal sorumluluğundan iklim politikalarının kamuoyuna anlatılmasına kadar bu konuyu farklı yönleriyle ele alacağız."
AK Parti Grup Başkanvekili Bahadır Yenişehirlioğlu, COP31'in Türkiye'de düzenlenmesinin ülkenin iklim değişikliğiyle mücadelede üstlendiği sorumluluğun ve uluslararası alandaki konumunun göstergesi olduğunu belirterek, şöyle konuştu:
"COP31'in Türkiye'nin ev sahipliğinde, Antalya'mızda gerçekleştiriliyor olmasını son derece kıymetli bulduğumuzu ifade etmek isterim. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu liderlik ve çevre vizyonu, Saygıdeğer Emine Erdoğan Hanımefendi'nin uluslararası ölçekte yankı uyandıran Sıfır Atık çalışmaları ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanımız Sayın Murat Kurum'un gayretli ve kararlı çalışmaları, Türkiye'nin bu alandaki tecrübesini daha da ileriye taşımaktadır.
Medyanın toplumsal farkındalık oluşturma noktasında çok önemli bir gücü bulunmaktadır. Dijital yayıncılıkta hızın önüne doğruluğu, etkileşimin önüne ise güvenilirliği koymak zorundayız. Güvenilir medya, toplumun doğru bilgiye ulaşmasının en önemli güvencelerinden biridir. Bu noktada RTÜK'ün düzenleyici ve denetleyici rolü büyük önem taşımaktadır. Medya kuruluşlarımızdan beklentimiz, iklim değişikliğini dönemsel bir gündem başlığı olarak değil, sürekli, tutarlı ve bilimsel veriler ışığında ele almalarıdır."
"İYİ DÜZENLEYİCİLİK YALNIZCA YAYINLARI DENETLEMEK DEĞİLDİR"
RTÜK Üyesi Necdet İpekyüz, panelde yaptığı konuşmada, hekimlik deneyiminden hareketle iklim krizinin halk sağlığı ve toplumsal yaşam üzerindeki etkilerine dikkati çekti. İpekyüz, iklim krizinin yalnızca çevresel bir sorun olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Hekimlikte doğru tanı koymadan doğru tedavi uygulayamazsınız. İklim krizinde de durum farklı değil. İklim krizi yalnızca çevreyle ilgili bir sorun değil; halk sağlığını, çalışma yaşamını, toplumsal eşitsizlikleri ve gelecek kuşakların yaşam hakkını ilgilendiren küresel bir kriz. İşte medyanın sorumluluğu da burada başlıyor. Medya yalnızca felaketleri değil; felaketlerin nedenlerini, sorumlulukları, çözüm yollarını ve sesi duyulmayan insanları da görünür kılmalı. Hekimlikten gelen bir ilkeyi hatırlatmak istiyorum, 'önce zarar verme'. Bence bu ilke medya düzenleyiciliği açısından da çok önemli.
İyi düzenleyicilik yalnızca yayınları denetlemek değildir. Toplumun doğru bilgiye ulaşabileceği, özgürce sorgulayabileceği ve kendi kanaatini oluşturabileceği bir medya ortamını güçlendirmektir. COP31'in Türkiye'de düzenlenmesi önemli bir fırsat. Ancak iklim krizini yalnızca böyle toplantılarda konuşmak yeterli değil. Haberlerde, belgesellerde, tartışma programlarında, yerel yayınlarda, hatta dizilerde ve çocuklara yönelik içeriklerde bu konunun sürekli ve nitelikli biçimde ele alınmasını teşvik etmeliyiz.
Özellikle çocuklara yalnızca felaketleri anlatmak yerine, doğayla ilişkilerini güçlendiren, çözüm yollarını gösteren ve umut veren yayınları desteklemeliyiz. COP31 de bu iş birliğini geliştirmek açısından değerli bir fırsat. Ancak bu buluşmaların gerçek değeri yalnızca yan yana gelmemizde değil, sonrasında birlikte neler yapabildiğimizde ortaya çıkacak. Bu nedenle COP31 sonrasında deneyim paylaşımı için gönüllü bir Uluslararası İklim ve Medya İş Birliği Ağı oluşturulmasını öneriyorum."
"BİZ OLAYIN İSTATİSTİĞİNİ DEĞİL, İNSAN HAYATINDAKİ KARŞILIĞINI ANLATIYORUZ"
CNN Türk Özel Haberler Şefi Fulya Öztürk, saha haberciliğinin yaşanan olayların insanlar üzerindeki etkisini görünür kılmadaki önemini vurguladı. Öztürk, gazetecilerin doğal afetleri yalnızca yaşandıkları gün değil, nedenleri ve sonuçlarıyla birlikte ele almaları gerektiğini belirterek, şunları söyledi:
"Bir sel felaketinde evini kaybeden insanın çaresizliğini ya da kuraklık nedeniyle toprağı çatlamış bir çiftçinin endişesini gördüğünüzde, haberin sadece görüntüden ve rakamlardan ibaret olmadığını anlıyorsunuz. Biz olayın istatistiğini değil, insan hayatındaki karşılığını anlatıyoruz. Gazeteciler olarak yaşanan doğal felaketleri yalnızca olduğu gün haberleştirmek değil, bu olayların nedenlerini, sonuçlarını ve gelecekte bizi nelerin beklediğini de anlatmak zorundayız."
Konuşmaların ardından panel, iklim iletişiminde yalnızca daha fazla haber üretilmesinin yeterli olmadığı, doğru, anlaşılır ve toplumu çözümün parçası haline getiren bir yayıncılık anlayışının geliştirilmesi gerektiği vurgusuyla sona erdi.
