Zirve, küresel siyasette etkisini artıran Çin ile ABD ve Rusya arasındaki ilişkilerin geleceği açısından da önem taşıyor. Trump'ın İran'la yaşanan savaş nedeniyle petrol arzındaki aksaklıklar ve dünya genelinde yükselen tüketici fiyatlarıyla mücadele ettiği bir dönemde gerçekleşen görüşme, Pekin'in Doğu Asya'daki konumunu güçlendirme çabalarıyla aynı döneme denk geldi.
Trump görüşme öncesi "Tarihe damga vuracağız" derken Xi'de "çığır açıcı öneme sahip" diye nitelendirdi.
TRUMP VE PUTİN AĞUSTOS 2025'TEN SONRA İLK KEZ GÖRÜŞTÜ
Perşembe günü erken saatlerde Trump ve Putin, Ağustos 2025'ten bu yana ilk kez yüz yüze görüştü. ABD Başkanı Trump, 80 yaşındaki Rus lideri "arkadaşım" olarak nitelendirirken Putin de İngilizce olarak "Tanıştığımıza memnun oldum" ifadelerini kullandı.
Trump ve Xi Jinping ise bu yıl üçüncü kez bir araya gelerek ikili görüşme gerçekleştirdi. ABD Başkanı, iki ülke lideri arasındaki "çok özel ilişkiye" vurgu yaptı.
Görüşmelerde ticaret ve yapay zeka alanında ortak kurallar oluşturulması ihtimalinin ele alınması bekleniyordu. Ancak temaslar, Nvidia'yı da ilgilendiren casusluk iddialarının gölgesinde gerçekleşti.
Xi Jinping, Çin-ABD ilişkilerinin mevcut durumuna ilişkin değerlendirmesinde, "Bu dönemde Çin-ABD ilişkileri genel olarak istikrarlı kaldı ve gelişti. Bu durum her iki ülkenin halkına somut faydalar sağladı ve dünyaya istikrar ve güven aşıladı" dedi.
Çin Devlet Başkanı'nın açıklamasına göre Putin ve Xi Jinping, çarşamba günü 50'nci kez bir araya geldi. İki liderin görüşmesi, Moskova ile Pekin arasındaki temasların yoğunluğunu bir kez daha ortaya koydu.
UKRAYNA SAVAŞI MASANIN EN KRİTİK BAŞLIKLARINDAN BİRİ
Üç ülkenin zirvenin gündemine ilişkin açıklamaları arasında farklılıklar dikkat çekti. Washington yönetimi başlangıçta Ukrayna meselesinin görüşmede yer almayacağını belirtirken Trump, savaşın gündeme geleceğini söyledi. Çin ise Ukrayna'daki çatışmayı çözmesi gereken bir mesele olarak görmediğini ortaya koyan bir tutum sergiledi.
Trump, Xi Jinping ile yaptığı görüşmede Çin ve ABD'nin Rusya-Ukrayna savaşı konusunda birbirlerine yardımcı olmayı amaçladığını söyledi. Kremlin ise toplantının gündeminin henüz kesinleşmediğini bildirdi. Rus yetkililer, bir saatten fazla sürmesi beklenmeyen görüşmede Ukrayna konusunun ele alınmasının zor olacağını ifade etti.
Çin tarafı ise üç liderin "dünya barışını koruma ve büyük güçler arasındaki ilişkilerde stratejik istikrarı teşvik etme" konularında kapsamlı görüş alışverişinde bulunacağını açıkladı.
Öte yandan Almanya'nın da perşembe günü Ukrayna'nın müttefiklerini bir araya getiren "İstekliler Koalisyonu" toplantısına ev sahipliği yapması planlandı. Toplantıya ABD'nin büyükelçileri Jared Kushner ve Steve Witkoff'un da katılması bekleniyordu.
Zirvede İran'la yaşanan savaşın yanı sıra nükleer silahsızlanma konusunun da ele alınması bekleniyor. Washington yönetimine göre, ABD ile Rusya arasında nükleer silahları kapsayan ikili anlaşmanın şubat ayında sona ermesinin ardından bu konu yeniden önem kazandı.
Pekin yönetimi, ABD ve Rusya'nın büyük nükleer cephaneliklerini azaltmaları şartıyla kendi nükleer silah stokuna ilişkin görüşmelere katılabileceğini uzun süredir dile getiriyor.
Trump, Shenzhen'den Fox News'e yaptığı açıklamada ülkelerin nükleer silah sayılarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
ABD'nin yaklaşık 4 bin, Rusya'nın 3 bin 800, Çin'in ise 400-500 civarında nükleer silaha sahip olduğunu belirten Trump, Çin'in de bu alanda diğer ülkeleri yakalayacağını söyledi.
Trump, Kuzey Kore lideri Kim Jong Un'un kendisiyle görüşmek için Çin'e gelmek istediğini de söyledi. İki lider, Trump'ın ilk başkanlık döneminde üç kez bir araya gelmişti.
Son yıllarda Rusya ile yakınlaşan Pyongyang yönetiminden konuya ilişkin resmi bir açıklama gelmedi. Kuzey Kore devlet medyası, Kim'in çarşamba günü bir denizcilik üniversitesini ziyaret ettiğine ilişkin görüntüler yayımladı.
Pekin yönetimi ise perşembe günü Kim Jong Un'un olası bir Çin ziyareti hakkında bilgi sahibi olmadığını yineledi.
XI JINPING'DEN TRUMP'A HAVALİMANINDA KIRMIZI HALILI KARŞILAMA
Zirvenin dikkat çeken anlarından biri de Trump'ın Çin'e gelişinde yaşandı. On yıllardır uygulanan diplomatik protokolün dışına çıkan Xi Jinping, ABD Başkanı'nı havalimanında karşıladı. İki lider kısa süre kucaklaştıktan sonra çocukların tezahüratları ve Çin Hava Kuvvetleri'nin uçak gösterisi eşliğinde kırmızı halıda yürüdü.
Bu karşılama, Trump'ın eylül ayında ABD'deki Andrews Hava Üssü'nde Xi Jinping'e gösterdiği karşılamanın ardından gerçekleşti.
Trump, Fox News'e yaptığı açıklamada iki ülke arasındaki ilişkiyi "Bu bir dostluk ilişkisi. Bu bir saygı ilişkisi" sözleriyle tanımladı. Havalimanındaki karşılamayı büyük bir saygı göstergesi olarak değerlendiren ABD Başkanı, bunu takdir ettiğini belirterek, "Bu bizim için büyük bir zafer. Çin için de büyük bir zafer" dedi.
Shenzhen'deki APEC toplantısına Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, Kanada Başbakanı Mark Carney ve Avustralya Başbakanı Anthony Albanese de katıldı.
Japonya Başbakanı Takaichi, bir yıl önce Tayvan hakkındaki açıklamaları nedeniyle Pekin yönetiminin tepkisini çekmişti. Tokyo'dan yapılan açıklamaya göre Takaichi, çarşamba günü Rusya Devlet Başkanı Putin ile görüştü. Bu temas, iki ülke arasındaki ilişkilerin gergin olduğu bir dönemde gerçekleşti.
Perşembe günü öğleden sonra itibarıyla Xi Jinping ile henüz resmi bir görüşme gerçekleştirmeyen Takaichi, Çin ile "yapıcı ve istikrarlı bir ilişki" kurmak istediklerini söyledi.
Farklılıklarına rağmen Putin dahil zirveye katılan liderler, perşembe günü APEC'in geleneksel aile fotoğrafında özel eşarplarla birlikte poz verdi.
Xi Jinping, APEC liderler toplantısının açılışında yaptığı konuşmada ticaret ve yatırımların önündeki engellerin azaltılması çağrısında bulundu. Trump ise yapay zeka alanında "her türlü küreselci düzenlemeye veya kontrol ve engelleme amaçlı her şeye" karşı olduğunu ifade etti.





