Akaryakıtta eşel mobilin maliyeti 247 milyar TL
TBMM’ye sunulan 2027 yılı merkezi yönetim bütçesinde 2007 yılında bütçe gelirlerinin 23 trilyon 408 milyar lira, giderlerin 27 trilyon 276,1 milyar lira olması ve bütçenin 3 trilyon 868,1 milyar lira açık vermesi öngörülüyor. 2026 yılında ise bütçe gelirlerinin 17 trilyon 28,2 milyar lira, bütçe giderlerinin 19 trilyon 660,1 milyar lira, bütçe açığının da 2 trilyon 631,9 milyar lira olması bekleniyor.
2027 yılında brüt 22 trilyon 139,3 milyar lira vergi geliri elde edilirken, bunun 2 trilyon 233,3 milyar liralık kısmı ret ve iade edilecek. Net vergi geliri 19 trilyon 906 milyar lira olacak.
2025 yılında 2 trilyon 40 milyar lira olan özel tüketim vergisi (ÖTV) gelirlerinin 2026 yılında 2 trilyon 549,3 milyar liraya çıkması öngörüldü ancak gerçekleşmenin 2 trilyon 140 milyar lirada kalması bekleniyor. ÖTV gelirleri 2026 yılında sadece yüzde 49 oranında artacak. 2027 yılında ise yüzde 55,8 oranında artışla 3 trilyon 334,7 milyar liraya ulaşması bekleniyor.
2026 yılında ÖTV gelirlerinin beklentilerin altında kalmasında ABD ve İsrail’in İran’a saldırmasıyla başlayan savaş sonrası akaryakıt fiyatlarındaki aşırı artışı önlemek amacıyla mart ayında başlatılan eşel mobil sistemi etkili oldu. Devlet bu sistemle akaryakıttan aldığı vergilerden büyük ölçüde vazgeçti.
Petrol ve doğalgazdan alınan ÖTV gelirlerinin 2026 yılında 662,1 milyar lira olması öngörülürken eşel mobil vergi sübvansiyonları nedeniyle gerçekleşmenin 321,2 milyar lirada kalması bekleniyor. Başka bir ifadeyle eşel mobil sistemiyle 205,8 milyar lira vergiden vazgeçildi. ÖTV tutarının yüzde 20’si oranında alınmakta olan KDV de dikkate alındığında eşel mobil dolayısıyla devletin vazgeçtiği vergi tutarı 247 milyar liraya ulaşacak.
Petrol ve doğalgazdan elde edilen ÖTV gelirleri 2025 yılında 527,1 milyar lira idi. Buna göre vergi geliri 2026 yılında yüzde 39 oranında azalmış oldu.
Uluslararası piyasalarda normalleşme sağlanırsa 2027 yılında petrol ve doğalgazdan alınan ÖTV gelirlerinin yüzde 171 oranında artarak 870,6 milyar lira olması öngörülüyor.
Bu yıl otomotiv sektöründe satışlar oldukça düşük seyrediyor. Bu durum yurt içinde üretilen veya ithal edilen sıfır araç alımında ödenen ÖTV gelirlerine de yansıdı. 2026 yılında 960 milyar lira gelir beklenen motorlu taşıtlar ÖTV’si 825,8 milyar lirada kaldı. Gelecek yıl ise yüzde 39,4 oranında artışla 1 trilyon 151,2 milyar lira gelir öngörülüyor.
2027 yılında alkollü içkiler ve tütünden alınan ÖTV gelirlerinin sırasıyla yüzde 31,8 ve yüzde 32,5 oranında artması bekleniyor. Bu iki kalemin vergisinde olağan dışı bir artış öngörülmüyor.
Gelecek yıl 5 trilyon 584,4 milyar lira gelir vergisi, 2 trilyon 371,3 milyar lira da kurumlar vergisi geliri bekleniyor. Gelecek yıl gelir vergisi stopajından 5,2 trilyon lira gelir elde edileceği tahmin ediliyor. Bu tutarın tamamına yakını çalışanların ücretlerinden kesilen vergilerden oluşuyor.
Gelir vergisi tevkifat gelirlerinin 2026 yılı bütçesinde geçen yıla oranla yüzde 24 oranında artışla 3,3 trilyon lira olacağı öngörüldü. Ancak gerçekleşmenin yüzde 45,6 artışla 3,9 trilyon lira olması bekleniyor. 2027 yılında da bu yılki gerçekleşme tahminine göre yüzde 34,3 oranında artış öngörülüyor.
Gelir vergisi tevkifat gelirlerinin 2022 yılından bu yana seyrine bakıldığında bir önceki yıla göre 2023’te yüzde 93,1, 2024’te yüzde 123, 2025 yılında da yüzde 84,4 oranında arttığı görülüyor. Yıllık enflasyonun 2023’te yüzde 64,77, 2024’te yüzde 44,38, 2025 yılında da yüzde 30,89 olduğu dikkate alınırsa, çalışanların ücretlerinden kesilen verginin enflasyonun hayli üzerinde olduğu görülüyor.
Şirketlerin kazançlarından kesilen kurumlar vergisi gelecek yıl 2026 yılı gerçekleşme tahminine göre yüzde 34,4 oranında artarak 2 trilyon 371,3 milyar lira olacak. Şirketlerin ödediği vergi, çalışanların ödediği verginin yaklaşık yarısı düzeyinde seyrediyor.
Araç sahiplerince her yıl ödenmekte olan motorlu taşıtlar vergisinin 2026 yılında 138,3 milyar lira olması öngörüldü. Ancak gerçekleşmenin 131.8 milyar lirada kalması bekleniyor. Geçen yıla göre artış oranı yüzde 23,6’da kaldı. Gelecek yıl ise yüzde 33,3 oranında artarak 175,7 milyar lira olması bekleniyor.
Türkiye’de üretilen mal ve hizmetlere uygulanan dahilde alınan katma değer vergisi bu yıl 3 trilyon 601,4 milyar lirayla bütçe beklentilerine uygun gerçekleşti. Gelecek yıl ise bu yıla göre yüzde 31,8 oranında artışla 4 trilyon 746,1 milyar lira olması bekleniyor.
İthal mallardan alınan KDV gelirlerinin ise yüzde 29,4 oranında artışla 2 trilyon 893,9 milyar lira olması öngörülüyor.
Değeri yüksek konutlardan daha yüksek vergi almak amacıyla getirilen değerli konut vergisinde bu yıl her ne kadar yüzde 373 oranında artış yaşanmasına karşın elde edilen toplam vergi sadece 555 milyon lirada kaldı. Gelecek yıl da yüzde 40,6 oranında artışla 780 milyon lira gelir elde edilmesi bekleniyor.
