ABD Başkanı Donald Trump, İran savaşının Cumhuriyetçilere ara seçimlerde kaybettirdiğini kabul etti. Seçim yenilgisinin ardından Trump'ın, Orta Doğu'da nasıl bir yol izleyeceği tartışmalarını alevlendirdi.
ABD merkezli haber sitesi Axios'un analizine göre Trump'ın önünde üç seçenek bulunuyor: İran'a yönelik saldırıları yeniden başlatmak, Tahran yönetimiyle anlaşmaya varmak veya deniz ablukası ve ekonomik yaptırımlarla baskıyı artırmak. Ancak bu seçeneklerin tamamı ciddi siyasi ve askerî riskler taşıyor.
Axios'a göre Trump ilk olarak İran'a yönelik saldırıları yeniden başlatabilir. Ancak bu karar ABD kamuoyunda büyük tepkiyle karşılanabilir. Savaşın yeniden başlaması, benzin fiyatlarının yüksek seviyelerde kalmasına neden olabilir. Ayrıca yeni saldırıların ABD'ye askerî açıdan daha iyi bir sonuç getireceği kesin değil.
İkinci seçenek, İran'la müzakere etmek. Ancak Tahran yönetiminin taviz vermemesi, anlaşma ihtimalini zorlaştırabilir. İranlı yetkililer, Trump'ın seçim yenilgisini siyasi zayıflık olarak değerlendirerek taleplerini de artırabilir.
Üçüncü seçenek ise Trump'ın yardımcılarının "boğmak" olarak tanımladığı stratejiyi sürdürmek. Bu plan kapsamında ABD, İran'a yönelik deniz ablukasını ve ağır ekonomik yaptırımları devam ettirecek. Washington yönetimi, ekonomik baskıyla İran rejimini zayıflatmayı ve Tahran'ı anlaşmaya zorlamayı hedefliyor. Ancak bu yöntemin sonuç vermesi aylar sürebilir.
TRUMP İKİNCİ KEZ KAYBEDEN GİBİ GÖRÜNMEK İSTEMİYOR
Trump, haftalardır ara seçimlerin ardından İran savaşını sona erdireceğini söylüyordu. Ancak Cumhuriyetçilerin seçim yenilgisi, Beyaz Saray'ın karar sürecini zorlaştırdı.
Trump'ın eski danışmanlarından biri, Axios'a yaptığı açıklamada, "Ara seçimleri kaybetmek ayrı bir şey. Ama Trump iki kez kaybeden gibi görünmek istemiyor." dedi.
Seçim sonuçları, Trump'ın yakın çevresinde de belirsizlik yarattı. Başkanın yardımcıları, bundan sonra nasıl bir adım atılacağı konusunda farklı görüşler taşıyor.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki yenilgisinden İran savaşını sorumlu tuttu.
Vance, X hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:
"Kaybetmemizin sebebi savaş. Başkan da dün gece bunu söyledi. Eğer savaşın buna değdiğini, önümüzdeki 6 yıl boyunca Senato'yu kaybetmenin buna değdiğini savunmak istiyorsanız, buyurun... Ama herkes neden kaybettiğimizi biliyor. Ve bundan sonra nereye gideceğimiz konusunda dürüst bir konuşma buradan başlamalı."
Vance ayrıca ABD'nin İsrail ile ilişkilerinin Cumhuriyetçiler için ciddi bir siyasi yük oluşturduğunu savundu.
Trump, gazetecilerin soruları üzerine Vance'in değerlendirmesini "büyük ölçüde doğru" bulduğunu söyledi. Savaşın benzin fiyatlarını yükselttiğini kabul eden Trump, İran'a saldırma kararını ise savundu.
Trump, "Başka seçeneğimiz yoktu. İran'ın nükleer silaha sahip olmasına izin veremezsiniz." dedi.
Savaşı ne zaman bitireceği sorusuna da "Ne zaman istersem o zaman. Ama doğru şekilde yapılmalı, çünkü nükleer silaha sahip olamazlar." yanıtını verdi.
Axios'un haberine göre Vance, son aylarda Trump'ın yakın çevresinde İran'la anlaşma yapılmasını savunan isimlere öncülük etti.
Kaynaklar, Vance'in özel görüşmelerinde İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu İran konusunda "her şeyde yanılıyor" olmakla suçladığını aktardı. Vance'in savaşın kamuoyunda destek görmediğini ve Cumhuriyetçilere seçim kaybettirebileceğini söylediği de belirtildi.
Trump'ın yakın çevresindeki üst düzey yetkililerin çoğu Vance'in görüşlerini paylaşıyordu. Ancak Trump, saldırıları yeniden başlatmaya daha yakın duruyordu. Netanyahu'nun da baskısıyla ara seçimlerden önce İran'a saldırı düzenlemeyi değerlendirdi. Daha sonra bu kararından vazgeçerek beklemeyi tercih etti.
Buna rağmen Trump, en yakın danışmanlarının tavsiyelerine karşın geçen hafta İsrail'deki seçimlerde Netanyahu'ya destek verdi.
ABD ORDUSU YENİ SALDIRILARA HAZIRLANIYOR
Axios'a konuşan Amerikalı yetkililer, ABD ordusunun İran'da büyük çaplı operasyonları yeniden başlatmak için hazırlıklarını tamamladığını söyledi. Washington yönetiminin bölgeye daha fazla askerî unsur göndermeyi planladığı da belirtildi.
Öte yandan Katarlı arabulucular, savaşın yeniden başlamasını önlemek için ABD ve İran arasında yeni bir anlaşma taslağı hazırlamaya çalışıyor. Bölgesel kaynaklara göre arabulucular, önümüzdeki günlerde doğrudan görüşmelerin yeniden başlaması için iki tarafın desteğini arıyor.
Arabulucular, seçimlerden önce Beyaz Saray yetkililerine Trump'ın seçimi kaybetmesi halinde nasıl hareket edeceğini sordu. Konuya yakın bir kaynak, Trump'ın danışmanlarının bu soruya kesin bir yanıt veremediğini söyledi.
ABD'li bir yetkili ise "Herkese öncelikle seçimlerin bizim lehimize sonuçlanmasını görmek istediğimizi söyledik." ifadelerini kullandı.
İRAN, TRUMP'IN YENİLGİSİNİ ZAFER OLARAK GÖRDÜ
İranlı yetkililer, Trump'ın seçim yenilgisini kutladı. Tahran yönetimi, sonuçları savaşta elde ettiği başarının göstergesi olarak değerlendirdi.
İran Ulusal Güvenlik Konseyi Yüksek Sekreteri Muhsin Rızai, X hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:
"İran milleti Trump'a savaş alanında ve Hürmüz'de stratejik bir yenilgi, Washington'da ise siyasi bir yenilgi yaşattı. Bu arada, Amerikalılar onun savaşının faturasını ödemek zorunda kaldı. İran'la karşı karşıya gelen herkes bedelini ödeyecektir - savaş alanından kendi kapısına kadar."
Arabuluculuk çalışmalarına katılan diplomatlar ve Orta Doğu uzmanları, İran'ın zafer açıklamalarının Trump'ı savaşa dönmeye daha fazla yöneltebileceği uyarısında bulundu.
Uluslararası Kriz Grubu Orta Doğu ve Kuzey Afrika Programı Direktör Yardımcısı Ali Vaez, Axios'a yaptığı açıklamada Tahran'ın Trump'ın siyasi zayıflığını askerî zayıflıkla karıştırabileceğini söyledi.
Vaez, "Tahran'ın, Trump'ın siyasi zayıflığını askeri zayıflıkla karıştırıp elindeki kozları fazla kullanma eğiliminde olması muhtemel; oysa Washington hâlâ bir anlaşma isterken daha akıllıca olan, anlaşmayı garantiye almaktır." dedi.
TRUMP'IN DANIŞMANLARI YAPTIRIMLARIN SÜRMESİNİ İSTİYOR
Axios'a göre Trump, İran'la savaşa yeniden başlamadan mevcut durumu korumayı da tercih edebilir.
CIA Direktörü John Ratcliffe, Hazine Bakanı Scott Bessent ve diğer danışmanlar, İran üzerindeki baskının artırılmasını istiyor. Bu isimler, deniz ablukasının ve ekonomik yaptırımların daha uzun süre devam etmesini Trump'a tavsiye ediyor.
Trump'ın İran savaşını sona erdirmek için kolay bir seçeneği bulunmuyor. Saldırıların yeniden başlaması ABD'de siyasi tepkiye yol açabilir. Müzakereler sonuçsuz kalabilir, ekonomik baskı politikasının sonuç vermesi ise aylar sürebilir.
DEMOKRATLAR TRUMP YERİNE HEGSETH'E YÖNELDİ
ABD'de ara seçimlerin ardından Kongre'nin kontrolünü ele geçiren Demokratların, Başkan Donald Trump'ı üçüncü kez azletmek yerine Savunma Bakanı Pete Hegseth'i görevden almayı hedeflediği öne sürüldü. ngiliz gazetesi The Times'ın haberine göre Demokratlar, Trump'a yönelik önceki iki azil girişiminin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından siyasi stratejilerini değiştirmeye başladı.
The Times gazetesine konuşan Demokrat düşünce kuruluşu Third Way'in kurucu ortağı Matt Bennett, Trump'ın görevden alınma ihtimalinin neredeyse sıfır olduğunu belirterek başarısızlıkla sonuçlanacak yeni bir girişimin Demokratların seçmenlerin önceliklerini dikkate almadığı izlenimini yaratabileceğini söyledi.
ABD'de bir başkanın görevden alınabilmesi için Temsilciler Meclisi'nin azil kararı vermesinin ardından Senato'da üçte iki çoğunluğun onayı gerekiyor. Bu oran, ülke tarihinde hiçbir başkanın azledilmesi sürecinde sağlanamadı.
The Times'a göre Demokratların dikkatini Hegseth'e çevirmesinde, Temsilciler Meclisi Azınlık Lideri Hakeem Jeffries'in açıklamaları da etkili oldu. Jeffries, çoğunluğu yeniden kazanmalarının ardından partisinin öncelikleri arasında Hegseth'in görevden alınmasının bulunduğunu duyurdu.
Hegseth'in görevden alınmasına yönelik girişimlerde Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi üyesi Thomas Massie öne çıktı. Massie, Hegseth hakkında azil sürecini başlatmak amacıyla Kongre'ye bir karar taslağı sundu.
Massie, azil maddelerini 15 Eylül'de sunmuştu. Ancak Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, ertesi gün yapılması planlanan oylamayı iptal etti ve seçim tatili öncesinde Meclis çalışmalarını erken sonlandırdı. Böylece azil maddelerinin görüşülmesi, yeni Kongre'nin göreve başlamasından önceki geçiş dönemine, yani "topal ördek" dönemine ertelendi.
The Times'ın haberine göre 34 sayfalık tasarıda Hegseth'e yönelik sekiz ayrı suçlama yer alıyor.
Tasarıdaki suçlamalar arasında Hegseth'in Kongre'den savaş ilanı kararı almadan İran'a karşı savaş başlatması, 60 günlük yasal sürenin dolmasının ardından gerekli yetkiyi almadan askeri operasyonları sürdürmesi ve sivil kayıpları en aza indirmeye yönelik yasalara uymaması bulunuyor.
Azil maddelerinin Temsilciler Meclisi'nde oylanması gerekiyor. Ancak Cumhuriyetçiler geçiş döneminde Meclis çoğunluğunu koruduğu için Demokratların oyları tek başına yeterli olmayacak.
Massie'nin tasarısının kabul edilmesi için kendi oyuna ek olarak en az iki Cumhuriyetçi temsilcinin daha desteği gerekiyor.
