İnsanlık tarihi adına yeni bir çığır açtı
NASA'nın ünlü derin uzay sondası Voyager I, Dünya'dan bir ışık günü uzaklığa ulaşarak insan yapımı başka hiçbir nesnenin başaramadığı tarihi bir dönüm noktasına imza attı.
İnsanlık tarihi, yerçekimine hapsolmuş iki ayaklı bir türün başını gökyüzüne kaldırıp sınırlarını zorlama hikâyesidir. Cam mercekleri cilalayarak Jüpiter'in uydularını keşfetmekle başlayan bu serüven, bugün evrenin karanlık boşluğunda saatte 61 bin kilometreyi aşan bir hızla ilerleyen Voyager I ile bambaşka bir eşiğe ulaştı. Eylül 1977'de yalnızca beş yıllık bir ömür ve Jüpiter ile Satürn’ü inceleme göreviyle fırlatılan bu uzay aracı, yarım asra yaklaşan yolculuğunda dünyadan tam bir ışık günü öteye geçerek tarihi bir sınırı geride bıraktı.
Yaklaşık 26 milyar kilometreye denk gelen bu mesafe, insan zihninin kavramakta zorlandığı bir derinliği ifade ediyor. Dünyadaki tarifeli bir uçağın 3 bin yılda, bir otomobilin ise 27 bin yılı aşkın sürede kat edebileceği bu uzaklık, iletişim kuralları açısından da yeni bir gerçeklik demek. Dünyanın öbür ucundaki biriyle konuşurken saniyenin onda birinden kısa sürede ulaşan sinyallerin aksine, Voyager I'e gönderilen bir komutun ışık hızında ilerlemesine rağmen araca ulaşması tam 24 saat sürüyor. Yanıtın geri dönmesiyle birlikte mühendislerin tek bir mesajlaşma için iki gün beklemesi gerekiyor.
NASA Jet İtki Laboratuvarı mühendisleri, 49 yaşındaki bu yaşlı kâşifi hayatta tutabilmek için adeta fizik yasalarına meydan okuyor. Güneş ışığından çok uzakta olduğu için nükleer plütonyum pillerle çalışan aracın gücü her yıl azalıyor. Mühendisler, yakıt hatlarının donmasını önlemek ve kalan son iki bilimsel cihazı olan manyetometre ve plazma dalgası alt sistemini çalışır tutmak adına geçtiğimiz aylarda 'Büyük Patlama' adını verdikleri cesur bir güç manevrası yaptı. Çok enerji tüketen üç donanımı kapatıp daha az enerji harcayan üç bileşeni devreye sokarak araca yaklaşık iki buçuk yıllık ekstra ömür kazandırdılar. Ekim ayı sonunda yaşanan 48 saatlik geçici iletişim kesintisi yürekleri ağza getirse de Voyager I, şapkadan çıkarılan bu yeni tavşanla yıldızlararası uzaydan veri göndermeye devam ediyor.
Ancak Voyager I'in yalnızca mühendislik harikası bir makine olmaktan çıkarıp insanlığın ortak vicdanına ve hafızasına dönüştüren şey, gövdesinde taşıdığı 30 santimetrelik altın kaplama bakır disk, yani Altın Plak. Plütonyum pilleri tamamen tükendiğinde bile yaklaşık 40 bin yıl sonra Gliese 445 yıldızının yakınından geçecek olan bu sessiz elçi, kozmik bir şişe içindeki mesajımızı taşıyor. İçinde Bach'tan Beethoven'a ezgiler, doğa sesleri, bir annenin bebeğine fısıldadığı sevgi sözcükleri ve 55 dilde selamlar bulunuyor. Üstelik bu kozmik mirasta bizden de izler bulunuyor. Ürgüp'te çekilmiş yaşlı bir Türk çiftçinin fotoğrafı ve 1960'larda Robert Koleji'nde görev yapan ABD'li profesör Peter Ian Kuniholm’un, şair Behçet Kemal Çağlar'dan ilham alarak seslendirdiği "Sayın Türkçe bilen arkadaşlarımız, sabah şerifleriniz hayır olsun" mesajı, sonsuzlukta yankılanmayı bekliyor.
Tüm bu büyüleyici tabloya rağmen, işin içinde hem trajik hem de absürt bir çelişki saklı. 13,8 milyar yıllık kozmik takvimde yalnızca bir göz kırpması kadar yer kaplayan insanlık, aklının zirvesine ulaşarak 26 milyar kilometre öteye elini uzatırken, dönüp kendi evine baktığında bambaşka bir gerçekle yüzleşiyor. Voyager I'in 1990'da 6 milyar kilometre uzaktan dönüp çektiği ve Carl Sagan'ın "Güneş ışığı demeti içinde asılı duran toz zerresi" olarak tanımladığı o meşhur 'Soluk Mavi Nokta'da, türümüz hâlâ birbirine zulmetmeye ve savaşmaya devam ediyor. Üstelik bir ışık günü gibi akıl almaz bir uzaklığa erişmemize rağmen, içinde yaşadığımız Samanyolu Galaksisi'nin bile henüz milyonda birinden azını kat edebilmiş durumdayız.
Voyager I, karanlık boşlukta yol alırken tüm insanlık adına tek bir cümleyi evrene haykırmayı sürdürüyor. "Ben buradayım ve merak ediyorum." Belki evrenin sırlarından çözdüğümüz kısım kozmik ölçekte bir toz zerresi kadar kalacak ama bu merak duygusunu koruduğumuz ve o soluk mavi noktanın kıymetini bildiğimiz sürece, evrenin kendini anlamaya çalışan en özel parçası olmaya devam edeceğiz.




