İstanbul'un Maltepe ilçesine bağlı Cevizli Mahallesi Doğu Sokak'ta bulunan 7 katlı binanın ilk üç katı, henüz belirlenemeyen bir nedenle çöktü. Enkaz altında kalanlara ulaşmak için başlatılan arama kurtarma çalışmaları sürerken 2 kişinin cansız bedenine ulaşıldı. Yaşanan facianın ardından İstanbul'daki eski binalar, dayanıksız kolonlar ve yapı güvenliği yeniden tartışılmaya başlandı.
İSTANBUL'DA BİN 238 BİNA HER AN ÇÖKEBİLİR
Yetkililer tarafından açıklanan verilere göre İstanbul'da kendiliğinden yıkılma riski taşıyan bin 238 bina bulunuyor. Megakentin birçok ilçesinde yer alan bu yapılardaki tehlike, Maltepe'deki çökme sonrasında bir kez daha gündeme geldi. Yaşananların ardından vatandaşlar, "Evim şiddetli bir depremde yıkılır mı?", "Binam sağlam mı?" ve "Evim güvenli mi?" sorularına yanıt aramaya başladı.
E-DEVLET'TE YOĞUNLUK OLUŞTU
Maltepe'deki çökmenin ardından binlerce vatandaş, yaşadıkları binaların risk durumunu öğrenmek için e-Devlet üzerinden sorgulama yapmaya yöneldi. Artan sorgulama talepleri nedeniyle e-Devlet uygulamasında yoğunluk oluştu. Ev sahipleri, uygulama üzerinden taşınmazlarına ilişkin kayıtları inceleyerek binaları hakkında daha önce verilmiş bir riskli yapı kararı bulunup bulunmadığını kontrol edebiliyor.
E-DEVLET'TEN RİSKLİ BİNA SORGULAMASI NASIL YAPILIR?
Binasının risk durumunu öğrenmek isteyen ev sahiplerinin öncelikle T.C. kimlik numaraları ve şifreleriyle e-Devlet sistemine giriş yapması gerekiyor. Ardından Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün hizmetleri arasında yer alan "Tapu Bilgileri Sorgulama" bölümüne girilerek taşınmaza ait kayıtlar incelenebiliyor. Bu bölümde taşınmazın tapu bilgileriyle birlikte varsa şerh ve beyan kayıtları da kontrol edilebiliyor. Binada daha önce resmi inceleme yapılmış ve riskli yapı kararı verilmişse bu durum tapu kayıtlarına "riskli yapı" olarak işlenebiliyor.
TAPUDA ŞERH YOKSA BİNA SAĞLAM MI?
Tapu kayıtlarında herhangi bir riskli yapı şerhi bulunmaması, binanın depreme dayanıklı veya güvenli olduğu anlamına gelmiyor. Şerh bulunmaması, binada daha önce risk tespiti yapılmadığını ya da yapılan incelemenin tapu kayıtlarına yansımadığını gösterebiliyor. Dolayısıyla e-Devlet üzerinden yapılan sorgulama, binanın mevcut dayanıklılığını kesin olarak ortaya koyan bir test niteliği taşımıyor.
KİRACILAR RİSKLİ BİNA BİLGİSİNİ NASIL ÖĞRENECEK?
e-Devlet üzerinden tapu bilgileri sorgulama işlemi, taşınmazın sahibi tarafından gerçekleştirilebiliyor. Kiracılar ise oturdukları binanın risk durumunu öğrenmek için ev sahiplerinden ilgili belgeleri talep edebiliyor. Bu nedenle kiracıların, ev tutmadan önce veya kiracılık süresince binanın riskli yapı kaydı bulunup bulunmadığına ilişkin bilgileri ev sahibinden istemesi önem taşıyor.
BİNASININ SAĞLAMLIĞINDAN ŞÜPHELENENLER NE YAPMALI?
Yaşadıkları binanın riskli olduğunu düşünen veya depreme dayanıklılığını öğrenmek isteyen vatandaşlar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirlenen kurum ve kuruluşlara başvurabiliyor. Bakanlığın internet sitesinde risk tespit raporu hazırlamaya yetkili belediyeler, meslek odaları, kamu kurumları, üniversiteler ve özel kuruluşlar ile firmaların bilgileri yer alıyor.
Vatandaşlar, bu kuruluşlara başvurarak binalarında teknik inceleme yapılmasını ve gerekli görülmesi halinde beton numuneleri alınmasını sağlayabiliyor.
KAROT TESTİYLE BİNANIN DAYANIKLILIĞI İNCELENİYOR
Binaların depreme karşı dayanıklılığının değerlendirilmesinde kullanılan yöntemlerden biri de karot testi olarak biliniyor. Bu işlemde binanın betonarme elemanlarından numuneler alınarak betonun özellikleri laboratuvar ortamında inceleniyor.
Özellikle belediyeler tarafından gerçekleştirilen ve yalnızca beton numunesi alınmasına dayanan ön tarama işlemlerinin sonuçları kısa sürede hazırlanabiliyor. Ancak binanın farklı noktalarından numunelerin alındığı, çeşitli teknik işlemlerin gerçekleştirildiği ve laboratuvar incelemelerinin yapıldığı ayrıntılı değerlendirmeler daha uzun sürebiliyor.
RİSK TESPİTİNİN MALİYETİNİ KAT MALİKLERİ ÖDÜYOR
Resmi riskli yapı tespitinin maliyeti kat malikleri tarafından karşılanıyor. Söz konusu işlemin başlatılması için binadaki bütün maliklerin birlikte başvuru yapması gerekmiyor. Kat maliklerinden birinin başvurması yeterli oluyor. Yapılan incelemeler sonucunda hazırlanan raporla binanın riskli yapı kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği belirleniyor.
İLK OLARAK BELEDİYEDEN BİNANIN PROJESİ ALINMALI
Yetkililer, yaşadıkları konutun güvenliğinden şüphe duyan vatandaşların öncelikle ilgili belediyeye başvurarak binanın mevcut projesini temin etmeleri gerektiğini belirtiyor. Binanın projesi, yapılacak teknik incelemelerde yapının özelliklerinin değerlendirilmesi açısından önem taşıyor.
KAROT ALINMASI BİNAYA ZARAR VERİR Mİ?
Binalardan karot numunesi alınmasının yapıya zarar verdiği yönündeki endişelere de uzmanlar açıklık getirdi. Uzmanlar, usulüne uygun şekilde gerçekleştirilen karot alma işlemlerinin ardından oluşan boşlukların yüksek dayanımlı harçlarla doldurulduğunu belirtti. Bu nedenle numune alma işleminin uzman kişiler tarafından uygun yöntemlerle gerçekleştirilmesi ve açılan boşlukların gerekli malzemelerle kapatılması gerekiyor.
