Süresiz nafaka kalktı mı? Anayasa Mahkemesi, boşanma sonrasında yoksulluk nafakasının süresiz olarak talep edilmesine imkan sağlayan Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesindeki “süresiz olarak” ibaresini Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Kararın hemen uygulanmaması kararlaştırılırken, yeni düzenleme için 30 Haziran 2027'ye kadar süre tanındı. Peki, Yoksulluk nafakası devam ediyor mu? Ne zaman yürürlüğe girecek? Detaylar...
Anayasa Mahkemesi'nin kararıyla Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde yer alan “süresiz olarak” ibaresi iptal edildi. Ancak bu karar, yoksulluk nafakasının tamamen kaldırıldığı anlamına gelmiyor.
Mevcut düzenlemede boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek taraf, kusuru diğer taraftan daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka talep edebiliyor. AYM'nin iptal kararı ise doğrudan bu ifadeye yönelik oldu.
Dolayısıyla kararın yürürlüğe gireceği tarihe kadar mevcut düzenlemedeki “süresiz olarak” ibaresi yürürlükte kalacak. İptal hükmünün yürürlüğe girmesiyle birlikte ise yoksulluk nafakasının süresiz şekilde talep edilmesine ilişkin mevcut hüküm değişmiş olacak.
AYM, iptal kararının ardından ortaya çıkabilecek hukuki boşluğun önlenmesi amacıyla kararın yürürlüğe girmesini erteledi. Bu süre içerisinde yoksulluk nafakasının süresine ilişkin yeni bir yasal düzenleme yapılması bekleniyor.
YOKSULLUK NAFAKASI DEVAM EDİYOR MU?
Evet. AYM'nin kararı yoksulluk nafakasını tamamen ortadan kaldırmıyor. İptal edilen düzenleme, Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde bulunan “süresiz olarak” ibaresiyle sınırlı.
Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle ekonomik olarak geçim sıkıntısına düşecek eşe diğer eş tarafından yapılan düzenli ödeme olarak tanımlanıyor. Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesine göre boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek taraf, kusurunun diğer taraftan daha ağır olmaması şartıyla nafaka talebinde bulunabiliyor.
Nafakanın miktarı belirlenirken nafaka yükümlüsünün mali gücü dikkate alınıyor. Mevcut düzenlemede nafaka yükümlüsünün kusurlu olması şartı da aranmıyor.
AYM'nin iptal kararı sonrasında nafakanın tamamen kaldırılması değil, süresinin belirlenmesine ilişkin mevcut hükmün değiştirilmesi söz konusu olacak. Mahkeme ayrıca hangi şartlarda ömür boyu nafaka ödenmesine karar verilebileceğinin kanunda açık şekilde düzenlenmesi gerektiğine işaret etti.
NAFAKA HANGİ DURUMLARDA SONA ERİYOR?
Mevcut uygulamada yoksulluk nafakasının sona ermesine neden olan bazı durumlar bulunuyor. Türk Medeni Kanunu'nun 176. maddesinde yer alan düzenlemeye göre nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin hayatını kaybetmesi halinde nafaka kendiliğinden sona eriyor.
Nafaka alan kişinin evlenmeden başka biriyle evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde ise nafakanın mahkeme kararıyla kaldırılması mümkün oluyor.
Bu şartlardan herhangi birinin gerçekleşmemesi halinde mevcut düzenleme kapsamında nafaka ödeme yükümlülüğü süresiz olarak devam edebiliyor.
NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?
Anayasa Mahkemesi'nin Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesindeki “süresiz olarak” ibaresine ilişkin iptal kararı 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
AYM, iptal hükmünün hemen yürürlüğe girmesi yerine dokuz aylık geçiş süresi tanıdı. Bu sürenin amacı, mevcut düzenlemenin iptal edilmesinin ardından ortaya çıkabilecek yasal boşluğun önlenmesi olarak belirtildi.
30 Haziran 2027 tarihine kadar Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin yoksulluk nafakasının süresine ilişkin yeni bir yasal düzenleme yapması bekleniyor. Dolayısıyla AYM'nin verdiği iptal kararı ile yeni bir nafaka süresi doğrudan belirlenmiş olmadı; yeni düzenlemenin kanunla yapılması gerekecek.
SÜRESİZ NAFAKA KURALI 1988'DE GELDİ
Türkiye'de yoksulluk nafakasına ilişkin düzenlemenin geçmişi Medeni Kanun'un ilk yıllarına kadar uzanıyor. Medeni Kanun'un ilk halinde yoksulluk nafakasının süresi bir yıl ile sınırlandırılmıştı.
Bu süre sınırı, 1988 yılında çıkarılan 3444 sayılı Kanun ile kaldırıldı. Yapılan değişiklikle yoksulluk nafakasının süresiz olarak talep edilebilmesinin önü açıldı.
2001 yılında kabul edilen ve yürürlüğe giren 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nda da bu uygulama korundu. Kanunun 175. maddesinde, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek tarafın belirli şartlar altında diğer taraftan mali gücü oranında “süresiz olarak” nafaka isteyebileceği düzenlendi.
AYM'nin son kararıyla birlikte Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesindeki bu ibare iptal edilmiş oldu. Ancak iptal hükmünün 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek olması nedeniyle mevcut düzenleme bu tarihe kadar uygulanmaya devam edecek.
Böylece yoksulluk nafakasının süresine ilişkin yeni yasal düzenlemenin hazırlanması için TBMM'ye geçiş süresi tanınmış oldu. 30 Haziran 2027 sonrasında uygulanacak sistem ise yapılacak yeni yasal düzenlemeyle şekillenecek.
