ABD’de gündem 3 Kasım Salı günü yapılacak Kongre ara seçimlerine kilitlenmiş durumda. ABD’li seçmen salı günü Kongre’nin iki kanadı olan Temsilciler Meclisi’ndeki (TM) 435 sandalyenin tamamı, Senato’daki 100 sandalyenin ise 35’i için oy kullanacak. TM üyeleri iki, senatörler altı yıllık görev süreleri için seçiliyor. Aynı gün California, Florida, Georgia ve Michigan’ın da aralarında bulunduğu bazı eyaletlerde valilik seçimleri de düzenlenecek.
Yasaların kabulü ve bütçenin onaylanmasında söz sahibi olan Kongre’nin iki kanadında çoğunluğun olası değişimi, ABD Başkanı Donald Trump’ın planlarını doğrudan etkileyecek. Ara seçimler Kongre’nin sandalye dağılımı kadar seçmenlerin görevdeki başkandan ne kadar memnun olduğuna ilişkin bir referandum olarak da görülüyor. Yaklaşık 210 milyon kayıtlı seçmenden 43 milyonu erken oy sürecinde sandığa gitti bile. Bu sayı 2022 ara seçimlerindeki erken oy kullanımından yaklaşık 10 milyon fazla.
Ülke genelindeki hemen hemen tüm anketlerde Demokratlar Cumhuriyetçilerin önünde. Ancak TM ve Senato özelinde ayrı ayrı bakıldığında durum farklı. TM’de mevcut 219-214’lük dağılımda çoğunluğu elde etmek için Cumhuriyetçilerden dört sandalye kazanması gereken Demokratların, bu sayının çok üzerine çıkabileceği tahmin ediliyor. Asıl çekişme ise Senato’da yaşanacak. Farklı anketlere göre 7 ila 10 eyalette seçimlerin başa baş geçmesi bekleniyor. Bunların arasında ise Michigan, Alaska ve Teksas eyaletleri dikkat çekici. Partiler arası geçişkenliği yüksek olan “salıncak eyalet” Michigan’da Demokrat aday Abdul el-Sayed son dönemki anketlerde 4 ila 6 puan öne geçse de seçim günü sürprize açık. Geleneksel olarak Cumhuriyetçilerin kalesi olarak görülen Alaska ve Teksas’ta ise Demokratlar yarışta başa baş görünüyor.
Bu tablo Cumhuriyetçi Parti içinde kaygıyı artırırken endişe yalnızca anketlerden kaynaklanmıyor. TM’deki Cumhuriyetçiler, çoğunluğu kaybetme ihtimalinden çok kaç sandalye yitireceklerini konuşuyor. Daha önce güvenli sayılan bölgelerdeki bazı adaylar son günlerde parti yönetiminden ek kampanya parası istiyor. Trump’ın 2024’te 21 puan farkla kazandığı kırsal bir New York seçim bölgesinde Cumhuriyetçi adayın ankette 4 puan geride çıkması üzerine partililer Beyaz Saray’ı uyardı ve başkan yardımcısı JD Vance seçimden önceki son gün bölgede miting kararı aldı. Trump da son haftalarda Cumhuriyetçilerin güçlü olduğu eyaletlerde art arda mitinglere katılarak adaylara destek verdi.
Anketler sonucu doğru tahmin eder ve Kongre’de değişim yaşanırsa bu Trump yönetimini doğrudan etkileyecek. Demokratlar yalnızca TM’yi kazanırsa, meclis komiteleri aracılığıyla yönetimi denetleme ve ifade vermeye çağırma imkânı elde edecek. Bütçe ve ödenek görüşmeleri de Trump’a baskı aracı olarak kullanılabilecek. Özellikle İran savaşının finansmanı ve Pentagon harcamaları tartışma konusu haline gelebilir. Ancak Demokratların TM’den geçireceği tasarıların yasalaşması için Kongre’nin üst kanadı Senato ve başkanın desteği gerekecek. Her iki kanadın da Demokratlara geçmesi ise bütçe pazarlığında ve yasama gündeminde partinin elini güçlendirecek. Yine de Trump’ın veto yetkisi sürecek ve vetoyu aşmak için Senato’da üçte iki çoğunluk aranacak.
