On yıl önce Ray Girn adındaki bir Montessori tutkunu büyük bir vizyona sahipti. Mümkün olduğunca çok bebeğe ve küçük çocuğa yüksek kaliteli, çocuk odaklı bir eğitim ulaştırmak istiyordu. Bunu, kâr amaçlı okul zinciriyle yapmayı hedefledi. Bu hayali gerçekleştirmek için risk sermayesi ve özel sermaye şirketleri dahil yatırımcılardan 335 milyon dolar fon topluyordu.

Bir süre için Girn’ün ‘Guidepost Montessori’ markası altında faaliyet gösteren okulları, on binlerce çocuğa hizmet veren 150 şubesiyle oldukça başarılı görünüyordu. Ancak arka planda tam 440 milyon dolarlık astronomik bir zarar birikmişti. Ana şirket Higher Ground Education, Haziran 2025’te iflas başvurusunda bulundu ve yaklaşık 60 okulunu aniden kapattı.

Oregon’da ebeveynler bir pazar öğleden sonrasında okullarının fiilen artık var olmadığını bildiren bir e-posta aldı. Wisconsin’de bir baba, 5 aylık oğlunu bırakmak için okula gittiğinde kapıların kapandığını gördü. Kaliforniya’da bir anne, çocuklarının gittiği şubenin satıldığını ve Montessori müfredatının yerini yapay zekanın alacağını öğrendi. Öğretmenler ve veliler; Facebook ve Reddit gruplarında ihmal ve kötü muamele iddialarını paylaşmaya başladı. Şirketin ne kadar kötü yönetildiği anlaşıldıkça yaşanan bu ihmaller daha da anlam kazanıyordu.

Guidepost hikayesi oldukça sarsıcıydı. Brookings Enstitüsü Evrensel Eğitim Merkezi Direktörü Rebecca Winthrop, "Okullar bazen kapanır ama genellikle bu kadar çok sayıda ve hepsi birden kapanmaz" diyerek durumu özetliyordu.

Peki böylesi bir çöküşe ne sebep olmuş olabilir?

BAZI ŞUBELER AYDA 50.000 DOLAR ZARAR EDİYORDU

20'den fazla eski öğretmen, yönetici ve şirket çalışanı, şirketin iş modelinden derin endişe duyduklarını belirttiler. Bunlardan yedisi, durumu bağımsız olarak bir piramit sistemi olarak tanımladı. Guidepost’un Kaliforniya’daki ilk okulunda öğretmenlik yapan Alex Richardson, "Kendi aramızda buna 'Montessori Ponzi Düzeni' diyorduk" ifadelerini kullandı.

Ponzi sistemi, ortada gerçek bir kâr veya yatırım üretimi olmadan, sisteme sonradan katılan kişilerin parasıyla daha öncekilere ödeme yapılan hileli bir dolandırıcılık yöntemidir.

Higher Ground yeni okullar açtığında, mülkleri iyileştirmek için genellikle mülk sahiplerinden büyük miktarlarda avanslar alıyordu. Şirket büyümeye devam ettiği sürece dışarıdan bakıldığında işler yolunda gibi görünüyordu. Ancak ev sahiplerine geri ödeme yapma vakti geldiğinde ve büyüme bir seçenek olmaktan çıktığında şirket çöktü. Son dönemlerde bazı şubeler ayda 50.000 dolar zarar ediyordu.

Rayn Girn ve eşi Rebecca Girm, Ponzi benzetmelerini kesin bir dille reddediyor ve inşa ettikleri şeyden gurur duyduklarını söylüyor.

Girn’ün okul yönetimi geçmişi aslında Guidepost ile başlamadı. Kanada doğumlu olan Girn, 2003 yılında Toronto Üniversitesi’nde psikoloji ve felsefe öğrencisiyken, Orange County’deki LePort Montessori okulunda çalışmaya başladı. Okul, Ayn Rand Enstitüsü yönetim kurulunda yer alan zengin bir cerrah olan Peter LePort tarafından kurulmuştu.

Girn’ün eğitim alanında resmi bir eğitimi yoktu ancak kampüste Rand odaklı bir kulüp yürütüyordu. Bu durum LePort için yeterliydi ve onu yeni bir ilkokul kurmaya yardım etmesi için işe aldı.

Girn, çocukların kendi derslerini yönlendirmesini teşvik eden Montessori metoduna kendini adadı. 2009’da LePort’un CEO’su oldu ve şirketi ulusal bir zincire dönüştürmeyi hayal etti. Ancak büyümeye, kurucu LePort’un hedeflerinden çok daha fazla odaklanmıştı. Bu anlaşmazlıklar sonucu 2016 yılında görevden alındı.

Hemen ardından kendisinin kontrol edebileceği bir okul zinciri kurmaya karar verdi. Eşiyle birlikte Higher Ground’u kurdular, LePort’un kurumsal kadrosundan bazı kişileri ve velileri yanlarına çektiler. Bu velilerden biri de eğitim girişimlerini desteklemesiyle bilinen Learn Capital firmasından Greg Mauro idi. İlk yatırımlarla başlayan süreçte, şirket üç yıl içinde 27 okula ulaştı.

GÖRÜNÜRDEKİ ŞIKLIK VE ARKA PLANDAKİ İHMALLER

Okullar oldukça özenli tasarlanmıştı. Beyaz duvarlı sınıflar, açık renkli ahşaptan yapılmış sevimli, çocuk boyutunda mobilyalarla donatılmıştı. Rayn Girn yetenekli bir pazarlamacıydı; ebeveynlere ticari bir kreşin uzun çalışma saatleriyle üst düzey bir okul öncesi eğitimin titizliğini vaat ediyordu.

Ancak şirketin çok kısa sürede çok fazla şey yapmaya çalıştığına dair işaretler çabuk belirdi. 2019’da Hong Kong ve Çin’e açıldılar. Bir kreş işletmek oldukça maliyetli bir işti; binaların kiralanması, yenilenmesi, materyallerin alınması ve uzman kadronun istihdam edilmesi gerekiyordu. Küçük yaş gruplarında yasal olarak öğretmen-çocuk oranlarının korunması şarttı ve Montessori eğitimi almış uzman öğretmenlerin maaşları oldukça yüksekti.

Higher Ground maliyetleri düşürmek için kendi eğitim programını (Prepared Montessorian Institute) kurdu. Bu sayede diplomasız kişileri işe alıp çevrim içi derslerle eğitmeyi hedeflediler.

Sonuç olarak veliler, çocuklarının Montessori eğitimi aldığını sanırken aslında deneyimsiz kişiler tarafından eğitiliyorlardı. 2019'da saatliği 19,50 dolara işe alınan bir yardımcı öğretmen, ilk gününde hiçbir tecrübesi yokken 2,5 - 5 yaş arası çocukların sınıfına gözetmen olarak bırakıldığını anlattı.

Sınıflardaki tasarruflara rağmen yeni okulların kâra geçmesi zaman alıyordu. Finansmanı sağlamak için Higher Ground, kira sözleşmesi imzalarken mülk sahiplerinden yüz binlerce dolar avans (kiracı iyileştirme fonu) alıyordu. Bu sistem, okul iki yıl boyunca zarar etse bile ev sahibinin parasıyla idare etmesini sağlıyor, üçüncü yılda daha yüksek kira ödeme sözü veriliyordu.

Ancak bu plan sadece okullar tam kapasiteye ulaştığında işleyebilirdi. 2020’de pandemi vurduğunda şirket zaten 55 milyon dolar zarardaydı. Girn, zayıf lokasyonları kapatıp küçülmek yerine, mülk sahiplerinden gelen nakit akışını sürdürmek için daha fazla okul açma yolunu seçti. Şirket 2020'de 33, ertesi yıl 21 yeni okul açarken zarar 154,6 milyon dolara fırladı.

Pandemi sonrası iş gücü maliyetleri arttı, yatırımcılar harcamalardan şikâyet etmeye başladı ve 2023 sonunda zararlar 364,8 milyon dolara ulaştı. Şirket, ebeveynlere peşin ödemelerde dev indirimler sunmaya başladı. Bir şubede 75.000 dolar peşin ödeyen velilere Paris gezisi çekilişi bile yapıldı.

Tüm bu finansal kriz sınıflara doğrudan yansıdı. Birçok eyalette yasal öğretmen-çocuk oranları çiğnendi. Colorado'daki bir şubede 100'den fazla çocuğa bakmak için sadece üç çalışanın olduğu günler yaşandı. Arizona'da yetersiz personel nedeniyle bebeklerin bezlerinin değiştirilmediği, bir öğretmenin bebeğe basıp aileye yalan söylediği ve Kaliforniya'da bir çocuğun okuldan kaçıp Walmart otoparkında gezindiği durumlar rapor edildi. 2023 yılında ailelerin %15'i ilk 90 gün içinde çocuklarını okuldan geri çekiyordu.

2024 yılına gelindiğinde mülk sahipleriyle yapılan anlaşmaların vadeleri doldu. Ağustos 2024’te Higher Ground tüm okullarında kira ödemeyi durdurdu. Bazı mülk sahipleri kilitleri değiştirdi, bazıları dava açtı. Şubat 2025’te Girn çifti istifa etti ve şirket haziran ayında 611 milyon dolarlık ödenmemiş kira borcuyla iflasını açıkladı.

Daha sonra 80'den fazla okul ‘Guidepost Global Education’ adında yeni bir yapıya satıldı. Bu yeni yapı ‘2 Hour Learning’ adında bir girişim ile ortaklık kurarak çocukların ağırlıklı olarak yapay zekayla eğitildiği ‘Alpha School’ sistemine geçiş yaptı. Velilere Montessori müfredatının yerini yapay zekanın alacağı bildirildiğinde, yıllık 50.000 dolarlık bu yeni modeli kabul etmeyen yüzlerce aile çocuklarını okuldan çekti.

Kapanmayan okullarda da sorunlar bitmedi. Brooklyn'deki bir şubede öğretmenlerin çocuklara bağırdığı görüntülendi, bir başka öğretmen 3 yaşındaki bir çocuğu parkta unuttu. İflas sonrası ayakta kalan bazı okullar da 2026 yılı itibarıyla aniden kapanmaya devam etti.

Bütün bu yıkıma rağmen Ray Girn, eleştirmenlerin haksız olduğunu savunuyor. Çocuk bakımının ciddi bir ihtiyaç olduğunu ve binlerce çocuğa Montessori eğitimini ulaştırdığı için bunu bir "zafer" olarak gördüğünü belirtiyor.

Higher Ground’dan ayrıldıktan sadece birkaç ay sonra Girn çifti, Texas Hill Country’de bir arazi satın alarak beş odalı yeni bir okul açtı bile. ‘Fulcrum’ adını verdikleri bu yeni okulun yıllık ücreti 23.000 dolar ve müfredatı kendileri geliştiriyorlar. Eşi Rebecca daha fazla büyümek istemediğini belirtirken, Ray Girn gülümseyerek geleceğe dair mesajını veriyor:

"Geri döneceğiz. Kurtarılacak bir dünyamız var."