İstanbul'un Maltepe ilçesine bağlı Cevizli Mahallesi Doğu Sokak'ta bulunan 7 katlı binanın ilk üç katı, henüz belirlenemeyen bir nedenle çöktü. Enkaz altında kalanlara ulaşmak amacıyla başlatılan arama kurtarma çalışmaları sürerken 2 kişinin cansız bedenine ulaşıldı.
Yaşanan olayın ardından İstanbul'daki eski binalar, dayanıksız kolonlar ve yapı güvenliği yeniden gündeme geldi. Yetkililer tarafından açıklanan verilere göre İstanbul'da kendiliğinden yıkılma riski taşıyan bin 238 bina bulunuyor.
Bu gelişmelerin ardından vatandaşlar "Evim şiddetli bir depremde yıkılır mı?", "Binam sağlam mı?" ve "Evim güvenli mi?" sorularına yanıt aramaya başladı.
Binanın mevcut durumuna ilişkin daha önce verilmiş resmi bir riskli yapı kararı olup olmadığı e-Devlet üzerinden tapu kayıtları incelenerek kontrol edilebiliyor. Ancak tapu kaydında riskli yapı şerhinin bulunmaması, binanın depreme dayanıklı veya güvenli olduğu anlamına gelmiyor.
E-DEVLET HASARLI BİNA SORGULAMA VE RİSKLİ YAPI TESPİTİ NASIL YAPILIR?
Maltepe'deki çökme olayının ardından binlerce vatandaş yaşadıkları yapıların risk durumunu öğrenmek amacıyla e-Devlet üzerinden sorgulama yapmaya yöneldi. Artan sorgulama talepleri nedeniyle e-Devlet uygulamasında yoğunluk oluştu.
Ev sahipleri, e-Devlet üzerinden taşınmazlarına ilişkin kayıtları inceleyerek binaları hakkında daha önce verilmiş bir riskli yapı kararı bulunup bulunmadığını kontrol edebiliyor. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün e-Devlet üzerinden sunduğu hizmetler arasında "Tapu Bilgileri Sorgulama" hizmeti de bulunuyor.
T.C. kimlik numarası ve şifreyle e-Devlet sistemine giriş yaptıktan sonra Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün hizmetleri arasındaki "Tapu Bilgileri Sorgulama" bölümünden taşınmaza ait kayıtlar incelenebiliyor.
Bu bölümde taşınmazın tapu bilgileriyle birlikte varsa şerh ve beyan kayıtları da kontrol edilebiliyor. Binada daha önce resmi inceleme yapılmış ve riskli yapı kararı verilmişse bu durum tapu kayıtlarına "riskli yapı" olarak işlenebiliyor.
TAPU KAYDINDA RİSKLİ YAPI ŞERHİ BULUNMASI NE ANLAMA GELİYOR?
Resmi riskli yapı tespiti sonucunda riskli olduğu belirlenen yapıların durumunun tapu müdürlüğüne bildirilerek tapu kütüğüne işlendiği belirtiliyor.
Bu nedenle e-Devlet üzerinden tapu kayıtlarının incelenmesi, taşınmaz hakkında daha önce oluşturulmuş bir riskli yapı kaydının bulunup bulunmadığının kontrol edilmesine imkan sağlıyor.
TAPUDA ŞERH YOKSA BİNA SAĞLAM MI?
Tapu kayıtlarında herhangi bir riskli yapı şerhi bulunmaması, binanın depreme dayanıklı veya güvenli olduğu anlamına gelmiyor.
Şerh bulunmaması, binada daha önce risk tespiti yapılmadığını ya da yapılan incelemenin tapu kayıtlarına yansımadığını gösterebiliyor. Bu nedenle e-Devlet üzerinden yapılan tapu sorgulaması, binanın mevcut dayanıklılığını kesin olarak ortaya koyan bir test niteliği taşımıyor.
Binanın riskli olup olmadığının belirlenmesi için teknik risk tespiti sürecinin yürütülmesi gerekiyor. Bakanlığın açıklamalarına göre riskli yapı tespiti, Bakanlık tarafından lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlar aracılığıyla yapılabiliyor ve maliklerden birinin başvurusu yeterli olabiliyor.
KİRACILAR RİSKLİ BİNA BİLGİSİNİ NASIL ÖĞRENECEK?
e-Devlet üzerinden tapu bilgileri sorgulama işlemi taşınmazın sahibi tarafından gerçekleştirilebiliyor. Kiracılar ise oturdukları binanın risk durumunu öğrenmek için ev sahiplerinden ilgili belgeleri talep edebiliyor.
Bu nedenle kiracıların, ev tutmadan önce veya kiracılık süresince binanın riskli yapı kaydı bulunup bulunmadığına ilişkin bilgileri ev sahibinden istemesi önem taşıyor.
BİNASININ SAĞLAMLIĞINDAN ŞÜPHELENENLER NE YAPMALI?
Yaşadıkları binanın riskli olduğunu düşünen veya depreme dayanıklılığını öğrenmek isteyen vatandaşlar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirlenen kurum ve kuruluşlara başvurabiliyor.
Bakanlığın açıklamalarına göre vatandaşlar yapılarını Bakanlık tarafından lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlara riskli yapı tespiti yaptırabiliyor. Bu başvurunun maliklerden biri tarafından yapılabilmesi mümkün.
Bakanlığın internet sitesinde risk tespiti yapmaya yetkili kurum ve kuruluşlara ilişkin bilgiler yer alıyor. Yapılan inceleme sonucunda hazırlanan raporla yapının riskli yapı kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği belirleniyor.
Riskli yapı tespitinin masrafları ise kat maliklerine ait oluyor.
İLK OLARAK BELEDİYEDEN BİNANIN PROJESİ ALINMALI
Yaşadıkları konutun güvenliğinden şüphe duyan vatandaşların öncelikle ilgili belediyeye başvurarak binanın mevcut projesini temin etmeleri gerektiği belirtiliyor.
Binanın projesi, yapılacak teknik incelemelerde yapının özelliklerinin değerlendirilmesi açısından önem taşıyor.
KAROT TESTİYLE BİNANIN DAYANIKLILIĞI İNCELENİYOR
Binaların depreme karşı dayanıklılığının değerlendirilmesinde kullanılan yöntemlerden biri karot testi olarak biliniyor. Bu işlemde binanın betonarme elemanlarından numuneler alınarak betonun özellikleri laboratuvar ortamında inceleniyor.
Özellikle belediyeler tarafından gerçekleştirilen ve yalnızca beton numunesi alınmasına dayanan ön tarama işlemlerinin sonuçları kısa sürede hazırlanabiliyor. Ancak binanın farklı noktalarından numunelerin alındığı, çeşitli teknik işlemlerin gerçekleştirildiği ve laboratuvar incelemelerinin yapıldığı ayrıntılı değerlendirmeler daha uzun sürebiliyor.
KAROT ALINMASI BİNAYA ZARAR VERİR Mİ?
Binalardan karot numunesi alınmasının yapıya zarar verdiği yönündeki endişelere de uzmanlar açıklık getirdi.
Usulüne uygun şekilde gerçekleştirilen karot alma işlemlerinin ardından oluşan boşlukların yüksek dayanımlı harçlarla doldurulduğu belirtiliyor. Bu nedenle numune alma işleminin uzman kişiler tarafından uygun yöntemlerle gerçekleştirilmesi ve açılan boşlukların gerekli malzemelerle kapatılması gerekiyor.
RİSK TESPİTİNİN MALİYETİNİ KAT MALİKLERİ ÖDÜYOR
Resmi riskli yapı tespitinin maliyeti kat malikleri tarafından karşılanıyor. Binadaki bütün maliklerin birlikte başvuru yapması gerekmiyor. Kat maliklerinden birinin başvurması yeterli oluyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının açıklamalarında da riskli yapı tespitinin maliklerden herhangi birinin müracaatı üzerine yapılabileceği belirtiliyor.
Yapılan incelemeler sonucunda hazırlanan raporla binanın riskli yapı kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği belirleniyor.
Riskli olarak tespit edilen yapıların durumu ilgili kurumlara bildirilerek tapu kaydına işleniyor.
Bu nedenle e-Devlet üzerinden yapılan sorgulama ile resmi risk tespiti aynı işlem olarak değerlendirilmemeli. e-Devlet'teki tapu kaydı, taşınmaz hakkında mevcut bir riskli yapı kaydının kontrol edilmesini sağlarken binanın mevcut dayanıklılığının belirlenmesi teknik inceleme sürecini gerektiriyor.
