Bolu’nun Karca-Kabak Yaylası mevkisinde doğal süreçlerle yüzeye çıkan bir kayaç, seramik üretiminde kullanılma potansiyeliyle dikkat çekti. Doktora öğrencisi Elif Akbulut’un yürüttüğü araştırmada, ham maddenin yüksek sıcaklıklara dayanabildiği, seramiğin dayanıklılığını artırabildiği ve farklı renklerde etkiler oluşturabildiği belirlendi.
KAYAÇ İLK KEZ BİLİMSEL LİTERATÜRE KAZANDIRILDI
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü doktora öğrencisi Elif Akbulut, memleketi Bolu’daki Karca-Kabak Yaylası mevkisinde doğal süreçlerle yüzeye çıkan bir kayaç üzerinde araştırma yaptı. Elde ettiği bulguları akademik makaleyle yayımlayan Akbulut’un çalışmasına, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Seramik ve Cam Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Leyla Kubat danışmanlık yaptı.
Kayaç üzerinde gerçekleştirilen araştırmada, malzemenin fiziksel, kimyasal ve mikroyapısal özellikleri incelendi. Bölgede daha önce bu kayaç türüyle ilgili jeolojik veya seramik temelli bir araştırma yapılmadığı, çalışmanın malzemeyi ilk kez bilimsel literatüre kazandırdığı belirtildi.
Akbulut, araştırmanın önemini şu sözlerle anlattı: “Yürütülen çalışma kapsamında, Bolu Karca-Kabak Yaylası mevkisinde yüzeylenen bu doğal kaynağın fiziksel, kimyasal ve mikroyapısal özellikleri tarihte ilk kez bilimsel olarak incelenmiştir. Bölgede daha önce bu kayaç türü üzerine yapılmış herhangi bir jeolojik veya seramik tabanlı araştırma bulunmamakta olup, malzeme ilk kez bu araştırma ile bilimsel literatüre kazandırılmıştır.”
SERAMİK ÜRETİMİNDE DAYANIKLILIĞI ARTIRABİLİYOR
Farklı ısı koşullarında gerçekleştirilen testlerde kayaçtan elde edilen ham maddenin seramik üretiminde kullanılabileceğine yönelik olumlu sonuçlar alındı. Analizlerde, malzemenin seramik bünyelerde pişme yoğunlaşmasını artırdığı ve su emme oranlarını düşürdüğü tespit edildi.
Şekillendirme sırasında çamurun özlülük yapısını koruyabildiği belirlenen ham maddenin, yüksek sıcaklıklarda pişirildiğinde de yapısal deformasyona neden olmadığı aktarıldı. Bu özelliklerin, malzemenin seramik üretim süreçlerine entegre edilmesi açısından önem taşıdığı kaydedildi.
Akbulut, ham maddenin teknik özelliklerine ilişkin değerlendirmesinde, “Ham maddenin seramik üretim süreçlerine entegre edilebilme potansiyeli teknik ve estetik açıdan oldukça yüksektir. Yapılan Ar-Ge çalışmaları ve laboratuvar analizleri, ham maddenin seramik bünyelerde pişme yoğunlaşmasını belirgin şekilde artırdığını ve su emme oranlarını minimum seviyeye düşürdüğünü kanıtlamıştır. Şekillendirme esnasında çamurun özlülük yapısını korumakta ve yüksek sıcaklık pişirimi sonrasında bünyede yapısal bir deformasyona yol açmamaktadır" ifadelerini kullandı.
AÇIK KAHVERENGİDEN SİYAHA KADAR FARKLI RENKLER SUNUYOR
Ham maddenin dikkat çeken özelliklerinden biri de pişirme sıcaklığına ve seramik karışımındaki kullanım oranına göre farklı renk tonları oluşturabilmesi oldu. Yüksek demir oksit içeriğine sahip malzemenin açık kahverengiden koyu gri ve siyaha uzanan renkler verebildiği belirlendi.
Araştırmada, ham maddenin renkli seramik bünyelerinde yüzey yansıtıcılığını artırabildiği, metalik ve camsı görünümler oluşturabildiği de kaydedildi. Bu özelliklerin, malzemenin seramik üretiminde estetik açıdan farklı uygulamalara imkân sağlayabileceği değerlendirildi.
Akbulut, renk ve yüzey özelliklerine ilişkin şunları söyledi: “Yüksek demir oksit içeriği sayesinde, ham madde katkı oranına bağlı olarak açık kahveden olgun koyu gri/siyah tonlarına kadar zengin bir renk skalası sunmaktadır. Renkli çamur bünyelerinde ise yüzey yansıtıcılığını artırarak özgün metalik ve camsı etkiler yaratmaktadır.”
İNŞAAT VE YALITIM SEKTÖRLERİNDE DE KULLANILABİLİR
Araştırmada, kayaçtan elde edilen ham maddenin kullanım alanının seramik üretimiyle sınırlı kalmayabileceğine de dikkat çekildi. Kimyasal bileşiminde yüzde 75'i aşan silisyum dioksit (silika) ile yüksek oranda demir oksit bulunan malzemenin, farklı sanayi kollarında değerlendirilme potansiyeli taşıdığı belirtildi.
Akbulut, ham maddenin alternatif kullanım alanlarına ilişkin şu ifadeleri kullandı: “Ham maddenin kimyasal yapısındaki yüzde 75'i aşan yüksek silisyum dioksit (silika) ve zengin demir oksit oranı, seramik endüstrisi dışındaki; inşaat ve yapı kimyasalları sektörü, boya ve kaplama sanayii, yalıtım ve izolasyon teknolojileri gibi stratejik sektörlerde de kullanılabilir”
